Eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN
Trong một tuyên bố đưa ra ngày 26/6, Bộ Ngoại giao Iran chỉ trích các lập trường được nêu trong thông cáo chung được công bố sau cuộc họp cấp bộ trưởng GCC - Mỹ diễn ra tại Bahrain hôm 25/6, đồng thời cảnh báo về điều mà họ gọi là các hành động thù địch và can thiệp liên tục trong khu vực.
Theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ, Tehran bác bỏ tuyên bố của Washington về “cam kết lâu dài” đối với an ninh của các quốc gia thành viên GCC, cho rằng đó chỉ là “lời lẽ suông” và là sự bóp méo thực tế. Iran lập luận rằng sự hiện diện quân sự của Mỹ trong khu vực đã trở thành nguồn gốc của bất ổn và chia rẽ.
Bộ Ngoại giao Iran cho biết việc các căn cứ và cơ sở quân sự tại các quốc gia trong khu vực bị sử dụng trong các cuộc không kích gần đây của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã chứng minh rằng Washington không coi trọng an ninh của các đối tác trong khu vực.
Iran kêu gọi các quốc gia trong khu vực mà lãnh thổ và cơ sở hạ tầng của họ bị cho là đã được sử dụng trong cuộc xung đột xem xét lại lập trường của mình, nhấn mạnh rằng các nước này có nghĩa vụ theo luật pháp quốc tế và nguyên tắc láng giềng hữu nghị trong việc ngăn chặn các bên thứ ba sử dụng lãnh thổ của họ để tiến hành các hành động thù địch chống lại Iran.
Iran cũng bác bỏ những cáo buộc lặp đi lặp lại liên quan đến chương trình hạt nhân hòa bình của nước này, cho rằng đây là những cáo buộc do Mỹ và Israel dựng lên, đồng thời kêu gọi các quốc gia thành viên GCC hợp tác với Tehran trong việc thiết lập một khu vực Tây Á không có vũ khí hạt nhân.
Tuyên bố cũng lên án việc thông cáo chung Mỹ - GCC đề cập đến năng lực tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) của Iran, khẳng định Tehran sẽ không thể hiện “dù chỉ một chút nhân nhượng” trong việc bảo vệ chủ quyền và năng lực răn đe quân sự của mình.
Iran cũng chỉ trích GCC vì đã đứng cùng Washington và Israel khi mô tả các lực lượng kháng chiến Palestine và Liban (Lebanon) là “các lực lượng ủy nhiệm của Iran”, đồng thời lập luận rằng “lực lượng ủy nhiệm” duy nhất trong khu vực chính là Israel.
Về eo biển Hormuz, Tehran cho rằng những gián đoạn an ninh tại tuyến đường thủy này là hệ quả trực tiếp từ các hành động quân sự gần đây của Mỹ và Israel, đồng thời cáo buộc một số quốc gia trong khu vực đã tiếp tay.
Bộ Ngoại giao Iran tái khẳng định rằng eo biển Hormuz nằm trong vùng lãnh hải của Iran và Oman, đồng thời cho biết việc quản lý hoạt động hàng hải tại đây sẽ được điều chỉnh theo Điều 5 của Bản Ghi nhớ Islamabad (được ký kết hôm 17/6 bởi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian).
Iran kêu gọi các quốc gia thành viên GCC xem xét lại cách tiếp cận đối với an ninh khu vực, nhấn mạnh rằng an ninh tập thể chỉ có thể đạt được thông qua sự hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực mà không có sự can thiệp từ các thế lực bên ngoài.
Tàu thuyền neo ngoài khơi thị trấn Khasab, Oman, chờ qua eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN
Vào ngày 25/6, Mỹ và các quốc gia thành viên GCC đã kêu gọi mở lại eo biển Hormuz, nhấn mạnh rằng quyền tự do hàng hải qua tuyến đường thủy chiến lược này vẫn là yếu tố “thiết yếu” đối với an ninh khu vực và toàn cầu.
Trong thông cáo chung được công bố sau cuộc họp cấp bộ trưởng Mỹ – GCC tại Manama, hai bên nhấn mạnh quyền “tự do hàng hải vô điều kiện và không bị hạn chế”, bao gồm quyền quá cảnh theo luật pháp quốc tế, đồng thời bác bỏ “mọi khoản thu phí, lệ phí hoặc bất kỳ nỗ lực nào nhằm áp đặt quyền kiểm soát” đối với eo biển Hormuz.
Các bộ trưởng cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì sự đoàn kết khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang hướng tới một giải pháp chấm dứt xung đột mang tính lâu dài hơn, đồng thời viện dẫn mục tiêu chung là ngăn chặn Iran phát triển hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân.
Thông cáo chung hoan nghênh Bản Ghi nhớ Islamabad, đồng thời ghi nhận vai trò trung gian hòa giải của Pakistan và Qatar.
Thông cáo chung cũng nêu rõ rằng mọi hoạt động thương mại và đầu tư với Iran sẽ “có điều kiện và có thể bị đảo ngược”, tùy thuộc vào việc Tehran tuân thủ biên bản ghi nhớ và bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào, cũng như chấm dứt điều mà thông cáo gọi là “hành vi gây mất ổn định” của Iran.