TP Hồ Chí Minh với áp lực duy trì tăng trưởng hai con số trong dài hạn

Không chỉ đặt ra yêu cầu duy trì vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, nghị quyết còn kỳ vọng đưa TP Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô, chất lượng và năng lực cạnh tranh cao hơn. Muốn hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố phải đồng thời giải quyết bài toán trước mắt là khơi thông các nguồn lực đang bị “đóng băng”, đồng thời tạo nền tảng cho những động lực tăng trưởng mới trong dài hạn. 

Thách thức khơi dậy sức mạnh

Nghị quyết 09-NQ/TW được ban hành đúng thời điểm TP Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian đô thị được mở rộng. Đây sẽ là cơ sở để thành phố tiếp tục xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù, khai thác hiệu quả những dư địa phát triển mới về đất đai, hạ tầng và nguồn lực.

Ông Lư Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch Hội Doanh nhân TP Hồ Chí Minh phân tích, Nghị quyết 09-NQ/TW không phải là một chính sách đơn lẻ mà là sự kế thừa, bổ sung các nghị quyết trước đây của Trung ương đối với TP Hồ Chí Minh. Điểm khác biệt là lần này, các mục tiêu tăng trưởng được lượng hóa cụ thể hơn, thể hiện quyết tâm chính trị trong việc xây dựng TP Hồ Chí Minh phát triển nhanh, bền vững và giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.

“Nâng mức tăng trưởng kinh tế từ khoảng 7-8%/năm lên 10% ngay trong năm 2026 và duy trì trong khoảng 20 năm tới là mục tiêu rất tham vọng nhưng có cơ sở để hiện thực hóa nếu thành phố xây dựng được chiến lược phát triển phù hợp và đảm bảo tính liên tục trong quá trình tổ chức thực hiện”, ông Lư Nguyễn Xuân Vũ nhận định.

Nhìn từ thực tiễn phát triển, nhiều ý kiến cho rằng thách thức của TP Hồ Chí Minh không nằm ở việc thiếu tiềm năng, mà ở chỗ quy mô nền kinh tế đã quá lớn. Khi "chiếc bánh" kinh tế ngày càng mở rộng, mỗi điểm phần trăm tăng trưởng đều đòi hỏi lượng nguồn lực lớn hơn nhiều so với trước đây.

Ông Lê Hữu Nghĩa, Chủ tịch Hệ sinh thái Lê Thành, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh cho rằng, với những địa phương có quy mô kinh tế nhỏ thì việc đạt mức tăng trưởng trên 10% không quá khó. Trong khi đó, TP Hồ Chí Minh đã trải qua nhiều năm phát triển với quy mô kinh tế rất lớn, chiếm gần 1/4 GRDP cả nước, để đạt đến tăng trưởng 2 con số và duy trì trong khoảng thời gian dài là thử thách không nhỏ. Tuy nhiên, dư địa vẫn còn và nhiệm vụ của thành phố phải tìm cách khai thác được những dư địa đó.

Theo góc nhìn của ông Lê Hữu Nghĩa, dư địa tăng trưởng của TP Hồ Chí Minh không chỉ đến từ việc mở rộng không gian phát triển sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, mà còn đến từ quá trình hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, phát triển hạ tầng và nâng cao năng suất của nền kinh tế.

Trong những năm qua, TP Hồ Chí Minh đã từng bước chuyển hướng sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế xanh. Tuy nhiên, những động lực này cần thời gian để phát huy hiệu quả, ít nhất là vài năm. Thành phố có thể nhìn thấy rõ hơn kết quả từ giai đoạn 2028-2030 về sau. Điều đó cũng đồng nghĩa, trong khi tiếp tục đầu tư cho các động lực tăng trưởng dài hạn, TP Hồ Chí Minh vẫn cần những giải pháp đủ mạnh để tạo hiệu quả ngay trong giai đoạn 2026-2028, vừa duy trì đà tăng trưởng, vừa tạo nền tảng cho các mục tiêu tiếp theo.

Ông Trần Thành Trọng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Sáng Ban Mai, Đại biểu Hội đồng nhân dân TP Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2026-2031 nhìn nhận mục tiêu tăng trưởng trên 10% ngay từ năm 2026 là đề bài khó cho TP Hồ Chí Minh khi nguồn lực đầu tư công còn hạn chế. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu phát triển, việc huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân và các nguồn vốn hợp pháp khác sẽ trở thành yếu tố quyết định.

Theo ông Trần Thành Trọng, việc ban hành các cơ chế đặc thù đã mở ra cơ hội để thành phố thu hút các nhà đầu tư lớn tham gia vào những dự án hạ tầng và công trình quy mô lớn. Thực tế cho thấy, sau khi có các cơ chế đặc thù, nhiều dự án hạ tầng và công trình lớn đã có sự tham gia của khu vực tư nhân. Đây là nền tảng rất quan trọng để TP Hồ Chí Minh hướng tới mục tiêu tăng trưởng trên 10% từ năm 2026 trở đi.  

Một tín hiệu đáng mừng là hiệu quả hoạt động của khu vực kinh tế tư nhân tại TP Hồ Chí Minh đang ở mức cao, phản ánh sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh của thành phố vẫn còn dư địa để cải thiện. “Nguyên nhân không chỉ xuất phát từ quy mô nền kinh tế quá lớn khiến việc cải thiện các chỉ số trở nên khó khăn hơn, mà còn do yêu cầu nâng cao hiệu quả điều hành của bộ máy quản lý nhà nước. Điều này đòi hỏi quá trình cải cách hành chính phải diễn ra nhanh hơn, thực chất hơn và đồng bộ hơn nhằm tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp”, ông Trần Thành Trọng nêu quan điểm.

Tạo sức bật mới cho tăng trưởng

Nếu mục tiêu tăng trưởng hai con số là đích đến, thì việc khơi thông các nguồn lực đang bị "đóng băng" được nhiều doanh nghiệp, chuyên gia xem là giải pháp có thể tạo hiệu quả nhanh nhất trong giai đoạn hiện nay. Theo ông Lê Hữu Nghĩa, trong khi các động lực mới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh hay đổi mới sáng tạo cần thời gian để phát huy hiệu quả, thành phố hoàn toàn có thể tạo ra tăng trưởng ngay nếu tháo gỡ được những điểm nghẽn kéo dài của thị trường, đặc biệt là các dự án bất động sản đang vướng mắc pháp lý.

Ông Lê Hữu Nghĩa lý giải thêm, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và các giải pháp thúc đẩy đầu tư công sẽ tạo hiệu ứng dẫn dắt đầu tư tư nhân. Tuy nhiên, để dòng vốn tư nhân thực sự được kích hoạt, điều kiện tiên quyết là các thủ tục pháp lý phải được giải quyết nhanh chóng.

"Chúng ta thường bỏ công sức kêu gọi nhà đầu tư nước ngoài rót vốn vào một dự án vài chục hay một trăm triệu USD. Trong khi đó, ngay trong nước có rất nhiều dự án quy mô tương đương, thậm chí lớn hơn bị vướng mắc, chỉ cần tháo gỡ thủ tục là có thể triển khai ngay. Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng không chỉ tạo thêm tăng trưởng mà còn góp phần xử lý nhiều vấn đề của nền kinh tế như nợ xấu, dòng tiền và việc làm cho người lao động. Khi dự án được triển khai, đưa vào sử dụng, doanh nghiệp xây dựng hoạt động, ngân hàng thu hồi được vốn, các ngành sản xuất vật liệu, điện máy, nội thất, cung ứng dịch vụ... đều phát triển theo.

Ở vai trò xây dựng chính sách, ông Trần Thành Trọng cho rằng cùng với việc khơi thông các nguồn lực đầu tư, thành phố cần tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường kinh doanh, nâng cao hiệu quả điều hành và năng lực thực thi của bộ máy hành chính. Theo đó, dù là cái nôi của kinh tế tư nhân và thu hút đầu tư nước ngoài, chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) của TP Hồ Chí Minh những năm gần đây chưa phản ánh đúng vị thế của một trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước. Điều này cho thấy vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện chất lượng điều hành, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch của môi trường đầu tư.

"Khi môi trường đầu tư được cải thiện, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn mở rộng sản xuất, triển khai dự án và huy động thêm nguồn lực xã hội. Khi môi trường đầu tư minh bạch và ít rủi ro, hộ kinh doanh cũng sẽ chủ động nâng quy mô, chuyển đổi lên doanh nghiệp mà không cần bất cứ mệnh lệnh hành chính nào”,  ông Trần Thành Trọng nêu góc nhìn.

Trong dài hạn, ông Lư Nguyễn Xuân Vũ cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số chỉ có thể được duy trì bền vững khi chính quyền và doanh nghiệp cùng chia sẻ trách nhiệm suốt quá trình phát triển. Cộng đồng doanh nghiệp không kỳ vọng vào một nghị quyết riêng lẻ mà kỳ vọng vào sự thay đổi trong phương thức điều hành, vào khả năng tháo gỡ kịp thời những khó khăn phát sinh trong quá trình đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Theo Chủ tịch Hội Doanh nhân TP Hồ Chí Minh, để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết số 09-NQ/TW, thành phố cần tiếp tục phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông, khai thác hiệu quả quỹ đất, đẩy mạnh kinh tế số, kinh tế xanh, khoa học công nghệ và xây dựng trung tâm tài chính quốc tế. Song song với đó là cải cách hành chính, xây dựng hành lang pháp lý ổn định để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn. TP Hồ Chí Minh cũng phải chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế mới.

Tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia nhiều lần nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP Hồ Chí Minh không thể được tạo ra từ một giải pháp đơn lẻ mà đòi hỏi sự cộng hưởng của nhiều động lực. Trong đó, những giải pháp ngắn hạn như tháo gỡ các dự án tồn đọng, khơi thông dòng vốn đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh cần được triển khai quyết liệt để tạo dư địa tăng trưởng trước mắt. Đồng thời, thành phố phải kiên trì đầu tư cho các động lực dài hạn như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Các chính sách về phát triển TP Hồ Chí Minh không chỉ đặt ra một chỉ tiêu tăng trưởng cao hơn, mà còn mở ra yêu cầu đổi mới mô hình phát triển trong nhiều thập niên tới. Vấn đề đặt ra là khả năng chuyển hóa các nguồn lực sẵn có thành động lực tăng trưởng thông qua cải cách thể chế, nâng cao hiệu quả thực thi và phát huy vai trò của khu vực kinh tế tư nhân. Khi những “điểm nghẽn” được tháo gỡ và các nguồn lực được khơi thông, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ không chỉ là một kỳ vọng, mà sẽ là nền tảng để TP Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước trong giai đoạn phát triển mới.