Các nhà leo núi chinh phục đỉnh Everest tại Nepal. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN (Không được phép sử dụng và chia sẻ bởi bên thứ ba)
Theo truyền thông Anh ngày 4/9, hàng năm, hàng trăm khách du lịch đổ tới dãy Himalaya để chinh phục thử thách leo núi được xem là khắc nghiệt bậc nhất thế giới: Đỉnh Everest.
Tuy nhiên, nghiên cứu mới cảnh báo những người leo núi này đang vô tình hủy hoại sông băng trên Everest bằng chính nước tiểu của họ.
Ở độ cao 5.364m, sông băng Khumbu là một trong những sông băng nằm ở độ cao lớn nhất thế giới và cũng là nơi đặt trại căn cứ Everest.
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học thuộc Cục Khảo sát Nepal tìm hiểu tác động mà những người leo núi, người đi bộ đường dài và nhân viên hỗ trợ gây ra đối với sông băng Khumbu.
Nhóm nghiên cứu tập trung vào mùa xuân năm 2023, thời điểm có hơn 2.000 người lưu trú tại trại căn cứ.
Theo tính toán của các nhà nghiên cứu, chỉ riêng lượng nước tiểu của những người này có thể đã làm tan chảy hơn 150 tấn băng trên sông băng. Các nhà nghiên cứu giải thích: “Ở những khu vực có độ cao lớn, nước tiểu của con người được thải trực tiếp lên băng, nơi nhiệt độ của băng luôn duy trì dưới 0 độ C. Nước tiểu có nhiệt độ khoảng 37 độ C, tương đương nhiệt độ cơ thể người, khiến băng tan chảy”.
Từ năm 2003, những người leo núi và du khách tại trại căn cứ Everest đã sử dụng các thùng màu xanh để thu gom chất thải rắn. Tuy nhiên, nước tiểu của họ vẫn được thải trực tiếp lên băng.
Cho đến nay, tác động của việc này đối với sông băng Khumbu vẫn chưa được xác định rõ.
Trong nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Thay đổi Môi trường Khu vực, nhóm nghiên cứu do ông Khim Lal Gautam dẫn đầu đã tìm cách làm rõ vấn đề này.
Các nhà nghiên cứu cho biết: “Trại căn cứ Everest (EBC), khu vực tập kết quan trọng đối với những nhà leo núi tìm cách chinh phục đỉnh Everest, là nơi hoạt động của con người gia tăng đáng kể trong vài thập niên qua. Số lượng người leo núi, người đi bộ đường dài và nhân viên hỗ trợ ngày càng tăng, đặc biệt tại khu vực cắm trại, làm gia tăng những tác động đối với môi trường và sông băng Khumbu”.
Theo tính toán của các nhà nghiên cứu, mỗi người tại trại căn cứ thải ra trung bình khoảng 3,181 lít nước tiểu mỗi ngày. Khi có ít nhất 2.127 người lưu trú tại trại căn cứ trong trung bình 50 ngày vào mùa xuân, tổng lượng nước tiểu được thải ra lên tới khoảng 338.299 lít.
Về mặt lý thuyết, lượng nước tiểu được thải tại trại căn cứ có thể cung cấp đủ nhiệt để làm tan chảy 154 tấn băng. Dù vậy, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng ước tính này có một điểm cần cân nhắc quan trọng. Con số trên giả định toàn bộ lượng nhiệt tỏa ra được truyền vào băng, nhưng trên thực tế điều này có thể không xảy ra.
Nhóm nghiên cứu giải thích: “Do đó, ước tính này nhiều khả năng là mức tối đa, bởi chưa tính đến lượng nhiệt thất thoát do nước thấm xuống các lớp vật liệu vụn, dòng chảy bề mặt, quá trình truyền nhiệt không hoàn toàn hoặc những quá trình tiêu tán nhiệt khác khó định lượng trong điều kiện thực địa”.
Dựa trên những phát hiện này, các nhà nghiên cứu kêu gọi chuyển trại căn cứ Everest tới một khu vực không có băng. Chuyển trại căn cứ tới một địa điểm không có băng có thể góp phần giảm tình trạng sông băng tan chảy do hoạt động của con người, đồng thời thúc đẩy hoạt động leo núi bền vững hơn. Nếu được thực hiện, chuyển địa điểm có thể giảm sức ép lên thác băng Khumbu, nâng cao mức độ an toàn cho các đoàn thám hiểm và góp phần xây dựng một hệ sinh thái núi có khả năng chống chịu tốt hơn. Bên cạnh đó, tốc độ tan chảy nhanh của các sông băng tại khu vực Hindu Kush-Himalaya không chỉ là mối lo ngại về môi trường đối với các cộng đồng địa phương mà còn có những tác động trên phạm vi toàn cầu, trong đó có việc góp phần làm mực nước biển dâng.
Thông tin trên được đưa ra không lâu sau khi một chương trình khuyến khích người leo núi mang rác ra khỏi Everest bị hủy bỏ do một số người leo núi gian lận để đối phó với quy định.
Được triển khai từ năm 2014, chương trình này yêu cầu những người chinh phục ngọn núi phải nộp khoản tiền đặt cọc 4.000 USD. Họ chỉ được hoàn lại khoản tiền này nếu mang ít nhất 8 kg rác xuống núi.
Chương trình được kỳ vọng sẽ góp phần dọn sạch lượng rác do những người leo núi trước đây để lại, trong đó có bình oxy và chất thải của con người. Tuy nhiên, vấn đề rác thải vẫn chưa biến mất.
Những người leo núi đã tìm cách gian lận bằng cách thu gom rác từ các trại thấp hơn thay vì các trại ở trên cao vốn là nơi tập trung phần lớn rác thải.
Ông Tshering Sherpa, Giám đốc điều hành Ủy ban Kiểm soát Ô nhiễm Sagarmatha (SPCC, đơn vị vận hành một trạm kiểm soát trên Everest), cho biết: “Từ các trại ở trên cao, mọi người thường chỉ mang bình oxy xuống. Những thứ khác như lều, lon và các hộp thực phẩm, đồ uống đóng gói phần lớn vẫn bị bỏ lại đó. Đó là lý do chúng ta có thể thấy rất nhiều rác chất đống”.