TP Hồ Chí Minh thí điểm mô hình đô thị thông minh cấp xã, phường

Từng bước thay đổi phương thức quản trị từ cơ sở

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho rằng, việc xây dựng mô hình đô thị thông minh cấp xã không đơn thuần là triển khai thêm các ứng dụng công nghệ mà hướng tới thay đổi phương thức quản lý, điều hành trên cơ sở dữ liệu số.

Theo ông Cường, trong bối cảnh khối lượng công việc ở cấp cơ sở ngày càng lớn, yêu cầu quản lý ngày càng cao, phương thức điều hành dựa chủ yếu vào kinh nghiệm hoặc tổng hợp thông tin thủ công đã bộc lộ nhiều hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến tốc độ xử lý công việc cũng như chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Từ thực tiễn quản lý, lãnh đạo Thành phố cho rằng nhiều lĩnh vực như đất đai, trật tự đô thị, hạ tầng kỹ thuật, an sinh xã hội hay phòng, chống thiên tai đều cần được hỗ trợ bởi dữ liệu số chính xác, cập nhật theo thời gian thực.

Dẫn chứng trong lĩnh vực quản lý đất đai, ông Cường cho biết việc xác định ranh giới, diện tích bằng các phương thức truyền thống đôi khi vẫn phát sinh sai lệch. Trong một số trường hợp, dù công trình đã triển khai nhưng khi rà soát hồ sơ lại xuất hiện chênh lệch diện tích, buộc phải điều chỉnh thủ tục, kéo dài thời gian thực hiện dự án.

Theo lãnh đạo Thành phố, nếu dữ liệu được chuẩn hóa, gắn với tọa độ không gian số và được quản lý tập trung, nhiều bất cập tương tự có thể được hạn chế đáng kể. “Chúng ta phải quản trị, điều hành trên nền tảng dữ liệu để phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân”, ông Cường nhấn mạnh.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, TP Hồ Chí Minh lựa chọn triển khai thí điểm mô hình đô thị thông minh tại một số địa phương đại diện cho các điều kiện phát triển khác nhau, qua đó đánh giá hiệu quả trước khi mở rộng trên phạm vi toàn thành phố.

Thông tin về quá trình triển khai, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP Hồ Chí Minh cho biết, mô hình thí điểm được xây dựng trên nguyên tắc lấy dữ liệu làm nền tảng, phục vụ trực tiếp công tác quản lý và điều hành của chính quyền cơ sở.

Tại Đặc khu Côn Đảo, hệ thống quản lý tập trung được xây dựng trên nền tảng Bản sao số (Digital Twin), cho phép tích hợp và trực quan hóa nhiều lớp dữ liệu trên cùng một không gian số.

Theo đó, lãnh đạo địa phương có thể theo dõi đồng thời hiện trạng sử dụng đất, quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, môi trường và các thông tin liên quan khác để hỗ trợ quá trình ra quyết định.

Việc số hóa dữ liệu không chỉ giúp nâng cao khả năng giám sát mà còn tạo điều kiện công khai, minh bạch thông tin, giảm thời gian tra cứu và xử lý hồ sơ.

Bên cạnh đó, hệ thống còn tích hợp các thiết bị giám sát môi trường, camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hệ thống cảnh báo khẩn cấp và các công cụ hỗ trợ theo dõi tình trạng ngập úng, thiên tai.

Đối với phường Phú Nhuận và phường Vũng Tàu, trọng tâm của mô hình là xây dựng các bảng điều khiển tổng hợp (Dashboard) phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của chính quyền địa phương.

Thông qua hệ thống này, lãnh đạo địa phương có thể theo dõi tiến độ thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, quản lý tình hình dân cư, phản ánh hiện trường, an ninh trật tự và các lĩnh vực chuyên ngành trên cùng một nền tảng.

Thay vì tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau hoặc xử lý báo cáo theo phương thức thủ công, các thông tin được cập nhật liên tục và hiển thị trực quan, giúp quá trình điều hành trở nên nhanh chóng và thuận tiện hơn.

Theo đại diện đơn vị triển khai, hệ thống cũng được tích hợp các tính năng cảnh báo đối với những chỉ tiêu có nguy cơ chậm tiến độ hoặc những vấn đề cần xử lý khẩn cấp để hỗ trợ công tác điều hành của chính quyền cơ sở.

Trong lĩnh vực giao thông và trật tự đô thị, giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo được sử dụng để hỗ trợ phát hiện một số hành vi vi phạm như vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, lấn chiếm lòng đường, vỉa hè hoặc các tình huống bất thường tại khu vực công cộng.

Riêng tại phường Vũng Tàu, hệ thống còn được nghiên cứu ứng dụng trong việc giám sát khu vực ven biển, hỗ trợ phát hiện người dân hoặc du khách tiếp cận những vùng nước tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nhằm phục vụ công tác cảnh báo sớm.

Hướng tới điều hành dựa trên dữ liệu thời gian thực

Là một trong những địa phương được lựa chọn thí điểm, phường Phú Nhuận được kỳ vọng sẽ trở thành mô hình tham chiếu cho quá trình triển khai đô thị thông minh tại cấp cơ sở trong thời gian tới.

Bà Nguyễn Thị Như Ý, Chủ tịch UBND phường Phú Nhuận cho biết, địa phương hiện quản lý hơn 70.000 dân, gần 13.000 hộ dân, hơn 1.200 căn hộ chung cư cùng trên 7.000 doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Đây là khu vực có mật độ dân cư cao, hoạt động kinh tế - xã hội diễn ra sôi động, đồng thời là địa bàn có nhiều tuyến giao thông quan trọng kết nối với khu vực sân bay Tân Sơn Nhất.

Theo bà Như Ý, khối lượng công việc lớn đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý. Trong đó, việc khai thác dữ liệu số và ứng dụng công nghệ sẽ giúp cán bộ quản lý có thêm công cụ để theo dõi tình hình thực tế, nâng cao chất lượng điều hành và phục vụ người dân.

“Các nền tảng số giúp việc tổng hợp thông tin nhanh hơn, trực quan hơn, từ đó hỗ trợ quá trình ra quyết định kịp thời và chính xác hơn”, bà Như Ý cho biết.

Đại diện địa phương cũng khẳng định sẽ chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực, hạ tầng kỹ thuật và phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để triển khai hiệu quả mô hình thí điểm.

Theo đánh giá của các đơn vị triển khai, thách thức lớn nhất trong xây dựng đô thị thông minh không nằm ở công nghệ mà ở chất lượng dữ liệu và khả năng vận hành thực tế tại cơ sở.

Muốn các hệ thống phát huy hiệu quả, dữ liệu phải được cập nhật thường xuyên, bảo đảm tính chính xác, đồng bộ giữa các ngành, các cấp và có cơ chế khai thác phục vụ trực tiếp nhu cầu quản lý.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh yêu cầu các đơn vị triển khai bảo đảm nguyên tắc thí điểm phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và giải quyết được những vấn đề cụ thể của địa phương.

Theo ông, mục tiêu của việc thí điểm không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ mà còn phải hình thành phương thức quản trị mới dựa trên dữ liệu, tạo cơ sở để đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng trong thời gian tới.

“Thí điểm là để hoàn thiện mô hình, phương thức và cách làm. Không phải thí điểm xong rồi để đó”, ông Cường nhấn mạnh.

Lãnh đạo Thành phố giao Sở KH&CN làm đầu mối theo dõi quá trình triển khai, phối hợp với các sở, ngành và địa phương để tháo gỡ khó khăn, đồng thời tổng hợp kết quả nhằm xây dựng cơ sở cho việc mở rộng mô hình.

Trong giai đoạn tiếp theo, TP Hồ Chí Minh sẽ tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ chính gồm mở rộng phạm vi triển khai, mở rộng các lĩnh vực ứng dụng và xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của mô hình đô thị thông minh cấp xã.

Bên cạnh đó, các đơn vị chuyên môn được yêu cầu đẩy mạnh công tác chuẩn hóa, làm sạch và liên thông dữ liệu giữa các hệ thống. Theo lãnh đạo Thành phố, dữ liệu là nền tảng cốt lõi quyết định hiệu quả vận hành của toàn bộ hệ thống quản trị thông minh.

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh cho biết, Sở sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan nghiên cứu, bổ sung các bài toán quản lý phù hợp với từng địa phương như trật tự đô thị, cảnh báo ngập, an sinh xã hội, môi trường và các lĩnh vực thiết yếu khác.

Đồng thời, Thành phố sẽ xây dựng bộ tiêu chuẩn tham chiếu để phục vụ quá trình đánh giá, nhân rộng mô hình trong thời gian tới.

Từ những mô hình thí điểm đầu tiên tại Phú Nhuận, Vũng Tàu và Côn Đảo, TP Hồ Chí Minh kỳ vọng từng bước hình thành phương thức quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu số, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.