Tàu thuyền đậu ngoài khơi Fujairah, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong bối cảnh Iran hạn chế hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz, ngày 3/3/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN
Theo hãng thông tấn nhà nước Liên bang Nga TASS ngày 31/3, ông Bruce Kasman, nhà kinh tế trưởng của ngân hàng đầu tư quốc tế JP Morgan, cho biết việc phong tỏa Eo biển Hormuz thêm một tháng nữa có thể đẩy giá dầu Brent lên tới 150 USD mỗi thùng.
Trong một phát biểu với tờ The Times, ông Kasman nhấn mạnh: “Một kịch bản mà trong đó eo biển vẫn bị đóng thêm một tháng sẽ phù hợp với việc giá dầu tăng lên khoảng 150 USD mỗi thùng và gây ra các hạn chế đối với người tiêu dùng công nghiệp về nguồn cung năng lượng”.
Vào ngày 30/3, giá hợp đồng tương lai dầu Brent giao tháng 6/2026 trên sàn ICE London đã vượt mốc 115 USD/thùng lần đầu tiên kể từ ngày 19/3/2026, nhưng sau đó giảm xuống còn 112,78 USD.
Ngày 28/2, Mỹ và Israel đã phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, tấn công các thành phố lớn, bao gồm Tehran.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đáp trả bằng một cuộc tấn công quy mô lớn vào Israel. Các cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain, Jordan, Iraq, Qatar, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Saudi Arabia cũng bị tấn công.
Iran đã đóng Eo biển Hormuz đối với các tàu liên quan đến Mỹ, Israel và các quốc gia ủng hộ hành động quân sự chống lại Cộng hòa Hồi giáo này.
Trong thời gian xung đột, một số tàu chở dầu đã bị tấn công khi đi qua Eo biển Hormuz mà không có sự cho phép của Tehran.
Ngày 25/3, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Iran đã cho phép các quốc gia thân thiện, bao gồm Nga, Ấn Độ, Iraq, Trung Quốc và Pakistan, đi qua Eo biển Hormuz.
Sau đó vào ngày 30/3, Quốc hội Iran đã thông qua một đạo luật nhằm chính thức áp đặt phí quá cảnh đối với các tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz, qua đó luật hóa hệ thống thu phí mà các cơ quan chức năng Iran đã triển khai trên thực tế theo hình thức tạm thời kể từ đầu tháng 3.
Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay tối 30/3 cho biết, thông tin nêu trên được các hãng tin Tasnim và Fars có liên hệ với IRGC đăng tải cùng ngày.
Dự luật do Ủy ban Các vấn đề dân sự của Quốc hội soạn thảo, về mặt pháp lý khẳng định “chủ quyền, kiểm soát và giám sát” của Tehran đối với Eo biển Hormuz, đồng thời tạo ra một nguồn thu mới cho ngân sách nhà nước.
Nghị sĩ Mohammadreza Rezaei Kouchi, Chủ tịch Ủy ban Các vấn đề dân sự thuộc Quốc hội Iran, mô tả động thái này theo hướng thương mại đơn thuần.
Ông Kouchi nói: “Quốc hội đang theo đuổi kế hoạch chính thức hóa chủ quyền, kiểm soát và giám sát của Iran đối với Eo biển Hormuz, đồng thời tạo ra nguồn thu từ việc thu phí”.
Ông Kouchi nhận định tuyến đường này không khác gì các tuyến vận tải khác, nói rằng: “Eo biển Hormuz cũng là một hành lang. Chúng tôi đảm bảo an ninh cho nó, và việc tàu thuyền phải trả phí là điều tự nhiên”.
Bơm xăng cho ô tô tại trạm xăng ở Tokyo, Nhật Bản. Ảnh: Kyodo/TTXVN
Tuy nhiên, Tổng thư ký Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh, Jasem Mohamed Al-Budaiwi, tuyên bố rõ ràng rằng việc thu phí là vi phạm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS).
Không giống như các Kênh đào Suez hay Kênh đào Panama - các tuyến đường nhân tạo nơi Ai Cập và Panama có quyền hợp pháp thu phí - Eo biển Hormuz là một eo biển tự nhiên mang tính quốc tế.
Công ước này, đã được 168 quốc gia phê chuẩn, đảm bảo quyền đi lại tự do và nghiêm cấm các quốc gia ven eo biển cản trở, phân biệt đối xử hoặc thu phí đối với các tàu thuyền đi qua.
Iran cho rằng các quy định này không ràng buộc họ vì Tehran đã ký UNCLOS năm 1982 nhưng chưa phê chuẩn, và các quan chức Iran lập luận rằng họ không bị chi phối bởi cơ chế quá cảnh của UNCLOS.
Tuy nhiên, Giáo sư luật hàng hải quốc tế James Kraska tại Học viện Chiến tranh Hải quân Mỹ, đã bác bỏ lập luận đó, cho rằng "không có cơ sở pháp lý nào theo luật quốc tế để một quốc gia ven biển thu phí trong một eo biển quốc tế".