Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định, việc sắp xếp tổ chức bộ máy là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, mang tính đột phá nhằm xây dựng một nền hành chính chuyên nghiệp, tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả. 

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng lưu ý, đích cuối cùng không chỉ nằm ở những con số về số lượng đơn vị được sáp nhập, hay số lượng biên chế được cắt giảm, mà phải nằm ở chất lượng phục vụ nhân dân và sự thông suốt trong vận hành.

Quyết định số 706/QĐ-TTg ngày 21/4/2026, do Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký ban hành, về Kế hoạch tổ chức sơ kết một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, nêu rõ: Việc sơ kết một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp phải phản ánh đúng thực trạng, không tô hồng, không né tránh những điểm nghẽn. Cần làm rõ sau khi sắp xếp, bộ máy đã thực sự tinh gọn chưa, hay chỉ là sự cộng dồn cơ học? Hiệu quả quản lý nhà nước tại các đơn vị mới ra sao?

Theo báo cáo của Bộ Nội vụ, thời gian qua, các bộ, ngành và địa phương đã quyết liệt thực hiện việc sắp xếp các cơ quan chuyên môn, đơn vị sự nghiệp công lập. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng một số nơi thực hiện mang tính đối phó, hoặc sau khi sáp nhập thì bộ máy vận hành còn lúng túng do chồng chéo chức năng, nhiệm vụ. Do đó, yêu cầu đặt ra là phải đánh giá kỹ lưỡng mức độ tương thích giữa mô hình mới và yêu cầu thực tiễn.

Một trong những nội dung trọng tâm được Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đặc biệt nhấn mạnh chính là công tác cán bộ. Việc sắp xếp bộ máy luôn đi kèm với việc dôi dư nhân lực - một vấn đề nhạy cảm, tác động trực tiếp đến tư tưởng và đời sống của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Video chính quyền 2 cấp ở Điện Biên tạo thuận lợi cho người dân tại cơ sở:

Phó Thủ tướng yêu cầu việc sơ kết một năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp phải thống kê chính xác, phân loại rõ ràng đội ngũ cán bộ hiện có. Quan trọng hơn, cần làm rõ việc thực hiện các chính sách đối với cán bộ dôi dư. “Chúng ta không thể thực hiện sắp xếp một cách máy móc mà thiếu đi cái tình, cái nghĩa và sự công bằng. Chính sách hỗ trợ cán bộ dôi dư phải được thực hiện kịp thời, đầy đủ và đúng quy định, để họ yên tâm công tác hoặc chuyển đổi nghề nghiệp”, Phó Thủ tướng chỉ đạo.

Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, việc cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm sau sắp xếp là một bài toán khó. Các địa phương cần tránh tình trạng "vừa thừa, vừa thiếu": Thừa cán bộ hành chính nhưng thiếu chuyên gia sâu, thiếu người làm được việc ở các vị trí chủ chốt. Việc đánh giá năng lực cán bộ sau một thời gian vận hành trong bộ máy mới phải thực chất, làm cơ sở để đào tạo, bồi dưỡng hoặc thực hiện tinh giản đối với những người không đáp ứng yêu cầu.

Về định hướng khi xây dựng dự thảo Nghị định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ đối với người hoạt động không chuyên trách, bà Nguyễn Thị Tú Thanh - Phó vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết: Định hướng chung sắp xếp thôn, tổ dân phố là thu gọn đầu mối, giảm số lượng thôn, tổ dân phố và đảm bảo phù hợp với quy mô, thực tiễn, đặc điểm từng vùng, miền. Qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở, tạo thuận lợi cho tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giảm áp lực quản lý trực tiếp cho chính quyền cấp xã.

Đồng thời, dự thảo Nghị định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ với người hoạt động không chuyên trách cũng được xây dựng theo hướng kế thừa các quy định còn phù hợp hiện nay. Nghiên cứu, điều chỉnh theo hướng bảo đảm tương quan, hợp lý, phù hợp quy mô mới cấp xã, cũng như khối lượng công việc, chế độ, chính sách.

Theo Bộ Nội vụ, trong những năm qua, việc sắp xếp thôn, làng, ấp, bản, tổ dân phố đã đạt được nhiều kết quả tích cực, giúp giảm đáng kể số lượng đầu mối và chuẩn hóa quy mô dân cư. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều địa bàn chưa đạt tiêu chí theo quy định. Đặc biệt, sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và cấp xã năm 2025, số lượng thôn, tổ dân phố trên mỗi đơn vị cấp xã tăng lên đáng kể, gây áp lực lớn lên bộ máy quản lý địa phương.

Trước bối cảnh đó, Thủ tướng yêu cầu việc sắp xếp lần này không chỉ đơn thuần là sáp nhập về mặt cơ học mà phải gắn liền với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị, thúc đẩy chuyển đổi số và hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số".

Việc sắp xếp phải dựa trên các tiêu chí, điều kiện quy định của Chính phủ nhưng đồng thời phải xem xét thấu đáo các yếu tố đặc thù. Cụ thể, các địa phương cần chú trọng đến yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán, điều kiện địa lý và sự gắn kết tự nhiên của cộng đồng. Đặc biệt, tại các vùng miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tôn giáo, việc sắp xếp phải đảm bảo vững chắc về quốc phòng, an ninh.

Nhằm kiện toàn bộ máy hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, ngày 20/5/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã ký ban hành Chỉ thị số 21/CT-TTg với nội dung tập trung vào việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và thực hiện các chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã và cơ sở. Đây được xem là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới.

Tại Chỉ thị, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương tổ chức rà soát toàn bộ thôn, tổ dân phố trên địa bàn; xây dựng Phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố (trong đó bao gồm phương án kiện toàn đội ngũ người hoạt động không chuyên trách tại các thôn, tổ dân phố sau sắp xếp và chính sách hỗ trợ theo quy định; đồng thời giải quyết chế độ, chính sách cho người không tiếp tục tham gia hoạt động không chuyên trách tại thôn, tổ dân phố), báo cáo cấp ủy cùng cấp trước khi ban hành; hoàn thành trước ngày 10/6/2026.

Chỉ đạoUBND cấp xã xây dựng Đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố; tổ chức lấy ý kiến Nhân dân theo đúng quy định của pháp luật và trình Hội đồng nhân dân cấp xã thông qua Đề án bảo đảm công khai, minh bạch và tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai thực hiện; hoàn thành trước ngày 30/6/2026.

Kết thúc hoạt động đối với người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã trước ngày 31/5/2026. Khẩn trương xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện phương án bố trí, sử dụng, giải quyết chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã; bảo đảm hoàn thành đồng bộ với thời gian hoàn thành sắp xếp thôn, tổ dân phố, trước ngày 30/6/2026.

Phương án bố trí, sử dụng phải gắn với yêu cầu cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo tinh thần Chỉ thị số 18/CT-TTg ngày 8/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về nâng cao chất lượng cán bộ, công chức chính quyền địa phương cấp xã, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới, theo hướng: Trên cơ sở biên chế được giao năm 2026, lựa chọn, tiếp nhận vào làm công chức, viên chức cấp xã đối với các trường hợp có phẩm chất, năng lực, trình độ chuyên môn phù hợp, đáp ứng ngay yêu cầu nhiệm vụ và vị trí việc làm. Thực hiện chế độ hợp đồng thực hiện nhiệm vụ công chức, viên chức đối với các vị trí cần thiết, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định.

Đảm bảo giải quyết đầy đủ, kịp thời chế độ với trường hợp không tiếp tục sử dụng sau sắp xếp: Lựa chọn, giới thiệu người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố bảo đảm điều kiện, tiêu chuẩn, trình tự bố trí theo quy định. Giải quyết đầy đủ, kịp thời chế độ, chính sách đối với các trường hợp không tiếp tục bố trí, sử dụng.

Định kỳ báo cáo Thủ tướng Chính phủ để kịp thời tổng hợp báo cáo Ban Bí thư Trung ương Đảng theo yêu cầu về tiến độ, kết quả thực hiện (qua Bộ Nội vụ, Văn phòng Chính phủ) vào thứ Sáu hàng tuần theo đề cương và hướng dẫn của Bộ Nội vụ; báo cáo tổng thể kết quả thực hiện trước ngày 5/7/2026.

Một điểm mới quan trọng là vai trò giám sát của người dân. Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu quá trình triển khai phải công khai, minh bạch, đảm bảo người dân được thông tin đầy đủ, tham gia góp ý và giám sát theo đúng quy định về thực hiện dân chủ ở cơ sở. Mục tiêu cao nhất là giữ vững ổn định chính trị, không để xảy ra "điểm nóng" hay các vụ việc phức tạp, từ đó củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Song song với việc sắp xếp địa giới, công tác bố trí nhân sự được đặt lên hàng đầu. Lựa chọn những người có uy tín, tâm huyết, đủ sức khỏe và năng lực vận động quần chúng để tham gia hoạt động tại thôn, tổ dân phố. Định hướng mới là trẻ hóa đội ngũ, ưu tiên những người có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin và kỹ năng quản trị cộng đồng hiện đại.

Sắp xếp tổ chức bộ máy là một cuộc cách mạng về tổ chức. Nó đòi hỏi bản lĩnh, sự quyết tâm và sự tận tâm của người đứng đầu. Kết quả sơ kết một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp sẽ là căn cứ quan trọng để Chính phủ tiếp tục chỉ đạo, điều hành, hướng tới một nền hành chính phục vụ, kiến tạo phát triển.

Bài: Nguyễn Viết Tôn
Ảnh - Video - Đồ họa: TTXVN
Trình bày: V.T

26/05/2026 08:25