Chăm lo toàn diện cho đội ngũ nhà giáo

Chăm lo toàn diện cho đội ngũ nhà giáo

bia-7311.png
5-3718.jpg

Thưa Bộ trưởng, trong thời gian qua, cùng với các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, việc phối hợp giữa ngành Giáo dục với các địa phương để chăm lo cho đội ngũ nhà giáo, nhất là giáo viên ở vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các trường nội trú đã đạt được những kết quả cụ thể như thế nào?

Phải khẳng định, thời gian qua, nhiều địa phương đã dành sự quan tâm rất lớn cho đội ngũ nhà giáo. Bên cạnh các chế độ, chính sách chung của Nhà nước do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan tham mưu trình Chính phủ ban hành, nhiều tỉnh, thành phố đã chủ động trình Hội đồng nhân dân thông qua các chính sách đặc thù nhằm thu hút, hỗ trợ và tăng thu nhập cho giáo viên thuộc phạm vi quản lý. Nhiều địa phương như: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Đồng Nai... đã có những cơ chế hỗ trợ thiết thực, giúp nhà giáo yên tâm công tác.

Về chủ trương xây dựng hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đã được Bộ Chính trị phê duyệt, Bộ Giáo dục và Đào tạo trực tiếp chủ trì cùng các địa phương triển khai. Dù thời gian thực hiện ngắn và quá trình xây dựng gặp không ít vất vả, nhưng nhờ sự vào cuộc tích cực của địa phương, các địa phương đã bước đầu hình thành được hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, tạo điều kiện tốt cho công tác dạy và học của giáo viên, học sinh vùng khó khăn.

Song song với hạ tầng, Bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành nghị định quy định các chế độ, chính sách hỗ trợ đồng bộ cho học sinh, giáo viên và nhân sự phục vụ tại các trường nội trú. Giáo viên đến công tác tại đây không chỉ được hưởng các chính sách ưu đãi tương tự hệ thống trường chuyên biệt khác, mà còn được bố trí chế độ nhà công vụ để ổn định chỗ ở, chăm sóc học sinh và yên tâm gắn bó lâu dài. Nhờ những cơ chế này, hầu hết các địa phương thu hút được đội ngũ giáo viên.

Bên cạnh đó, Luật Nhà giáo được ban hành, cùng các văn bản hướng dẫn của Bộ tạo bước ngoặt quan trọng về cơ chế điều động, thuyên chuyển và luân chuyển giáo viên. Trước kia, việc cử giáo viên đi công tác tại vùng sâu, vùng xa gặp nhiều trở ngại vì khâu điều chuyển trở lại khó khăn, không ít thầy cô đi biệt phái nhiều năm không được quay về. Với cơ chế mới, các địa phương hoàn toàn chủ động xây dựng chính sách luân chuyển có thời hạn từ 1 - 2 năm hoặc chia thành nhiều đợt, mỗi đợt 1 năm, tùy điều kiện từng nơi, sau đó sẽ quay trở lại vị trí công tác đã định sẵn…

Đây là những chính sách nhân văn và hiệu quả. Những giáo viên giỏi hoàn toàn có thể tham gia luân chuyển ngắn hạn để nâng cao chất lượng giáo dục, bảo đảm sự công bằng cho vùng khó khăn, không làm xáo trộn chất lượng giảng dạy chung hay khiến thầy cô phải lo lắng về nguyện vọng trở về.

dan-toc.jpg
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng các đại biểu tham quan Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương (Lào Cai) nhân dịp khai giảng năm học 2026 - 2027.

Một vấn đề then chốt khác là công tác đào tạo đội ngũ kế cận. Trong bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, thúc đẩy chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai, Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng đổi mới hệ thống các trường sư phạm ra sao để vừa giữ được bản sắc người thầy, vừa đáp ứng yêu cầu của thời đại mới, thưa Bộ trưởng?

Hệ thống các trường đại học, cao đẳng sư phạm của Việt Nam được xây dựng từ rất sớm, có truyền thống và quy trình đào tạo bài bản, bảo đảm chất lượng. Khi triển khai chính sách hỗ trợ tiền đóng học phí và chi phí sinh hoạt cho sinh viên sư phạm theo quy định từ Luật Giáo dục 2019, Bộ quản lý thống nhất cơ chế giao chỉ tiêu dựa trên tiêu chí hàng đầu là chất lượng và hiệu quả đào tạo. Nhờ đó, những năm gần đây, cả số lượng lẫn điểm chuẩn đầu vào của khối ngành sư phạm đều tăng rất mạnh, vươn lên nhóm cao nhất cả nước. Những trường có truyền thống và uy tín đào tạo tốt được giao chỉ tiêu lớn hơn, tạo ra sự phân hóa tích cực ngay từ khâu tuyển chọn đầu vào.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, các trường sư phạm không thể đứng yên, phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ. Khi triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, các trường sư phạm đóng vai trò nòng cốt trong việc xây dựng chương trình và tập huấn đội ngũ giáo viên toàn quốc. Giờ đây, trước những yêu cầu mới như đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, tăng cường năng lực giáo dục STEM, thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, các trường sư phạm phải đổi mới toàn diện từ nội dung chương trình đến phương thức, phương pháp giảng dạy và đánh giá người học.

Để làm được điều đó, Bộ đã quy hoạch mạng lưới các trường sư phạm trọng điểm, đào tạo giáo viên chủ chốt, ưu tiên nguồn lực đầu tư thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia và các dự án đầu tư công.

Phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, điểm yếu lớn nhất của nhiều trường sư phạm hiện nay, gồm những trường có bề dày truyền thống như: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội hay Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh là điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng thực hành còn thiếu thốn, lạc hậu. Vì vậy, thời gian tới, Bộ sẽ xây dựng đề án nâng cao chất lượng các trường sư phạm, tập trung vốn đầu tư công để nâng cấp, mở rộng hạ tầng và hiện đại hóa điều kiện thực hành. Khi các trường sư phạm có truyền thống tốt, đầu vào chất lượng cao và được đầu tư cơ sở vật chất đồng bộ sẽ vừa thu hút được giảng viên giỏi, vừa đào tạo ra thế hệ nhà giáo mới vững vàng chuyên môn và làm chủ công nghệ.

img-7315.jpg
img-7390.jpg
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn làm việc với ngành giáo dục TP Quảng Ninh.

Thực tế hiện nay cho thấy, bên cạnh yêu cầu đổi mới chuyên môn, đội ngũ giáo viên phổ thông và mầm non đang chịu nhiều áp lực từ xã hội đến các vấn đề về bạo lực học đường, an toàn trường học hay các công việc hành chính ngoài giảng dạy. Là tư lệnh ngành, Bộ trưởng có những trăn trở gì và ngành Giáo dục sẽ làm gì để chia sẻ, giảm tải những áp lực này cho các thầy cô giáo?

Tôi thấu hiểu và chia sẻ sâu sắc với những tâm tư, nguyện vọng cũng như áp lực đội ngũ nhà giáo, đặc biệt là giáo viên mầm non và phổ thông. Nếu như ở bậc đại học, môi trường, điều kiện làm việc và chế độ thu nhập cho giảng viên thời gian qua có nhiều cải thiện rõ rệt nhưng ở bậc phổ thông, áp lực đến từ hai phía rất rõ ràng.

Thứ nhất là áp lực từ chính yêu cầu đổi mới nội tại của ngành. Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển bứt phá, đòi hỏi giáo dục phải đổi mới căn bản, toàn diện và không thể chậm chân hơn. Việc triển khai chương trình mới, sách giáo khoa mới, phương pháp mới cùng chuyển đổi số với khối lượng công việc lớn khiến các thầy cô rất vất vả. Tôi thực sự trân trọng và cảm ơn đội ngũ nhà giáo, bởi dù còn những khó khăn, đôi lúc có tâm tư, nhưng trước yêu cầu đổi mới của ngành, các thầy cô đều rất nỗ lực, nghiêm túc tuân thủ và tận tụy thực hiện.

Thứ hai là những áp lực đến từ ngoài chuyên môn và xã hội. Hiện nay, một thực tế là bất cứ sự việc gì xảy ra đối với học sinh, giáo viên trong và ngoài khuôn viên trường, từ bạo lực học đường, an toàn giao thông, vệ sinh an toàn thực phẩm, dinh dưỡng học đường cho đến phòng chống dịch bệnh… dường như trách nhiệm đầu tiên được đặt lên các hiệu trưởng, giáo viên. Bên cạnh đó, thầy cô còn phải gánh thêm nhiều việc hành chính ngoài nhiệm vụ giảng dạy.

Giáo dục là sự nghiệp của toàn dân. Nhiệm vụ cốt lõi của nhà giáo là giảng dạy và giáo dục học sinh, nhưng các vấn đề về an toàn trường học hay y tế, dinh dưỡng, an ninh trật tự đòi hỏi sự phân định trách nhiệm rạch ròi và phối hợp đồng bộ giữa các ngành trong hệ thống chính quyền địa phương và đặc biệt là với gia đình.

Khi ai làm đúng việc của người nấy và làm tốt phần trách nhiệm của mình, áp lực phi chuyên môn đè lên vai nhà giáo chắc chắn sẽ được giải tỏa.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành chương trình hành động nhằm cắt giảm các thủ tục, hoạt động mang tính hình thức để "cởi trói", giúp thầy cô tập trung tối đa cho chuyên môn. Đồng thời, như tôi đã báo cáo trước Quốc hội, Bộ đang đề xuất sửa đổi Nghị định 80/2017/NĐ-CP về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng chống bạo lực học đường theo hướng quy định cụ thể trách nhiệm các bên, từ chính quyền cấp tỉnh, cấp xã; các sở, ngành liên quan, cơ sở giáo dục cho đến từng gia đình, với cùng quy trình xử lý và quy tắc ứng xử rõ ràng. Khi ai làm đúng việc của người nấy và làm tốt phần trách nhiệm của mình, áp lực phi chuyên môn đè lên vai nhà giáo chắc chắn sẽ được giải tỏa.

Một vấn đề quan trọng để nhà giáo yên tâm công tác là cơ chế tuyển dụng, sử dụng và quản lý biên chế. Thời gian qua, việc phối hợp giữa ngành Giáo dục và chính quyền địa phương trong khâu tuyển dụng giáo viên đã có những chuyển biến ra sao, thưa Bộ trưởng?

Đây là một vấn đề rất quan trọng, bởi nghề giáo mang tính đặc thù cao, thầy cô cần sự ổn định về vị trí việc làm để toàn tâm cống hiến cho các thế hệ học trò. Trong các cơ chế chính sách mà Bộ tham mưu Chính phủ trình Quốc hội thông qua, tiêu biểu là Nghị quyết số 248 có một nội dung mang tính đột phá là giao Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo làm đầu mối chủ trì việc tuyển dụng, điều động và thuyên chuyển đội ngũ giáo viên phổ thông trên địa bàn.

Thực tiễn vừa qua cho thấy, những địa phương áp dụng cơ chế tuyển dụng tập trung theo hướng này có hiệu quả rất cao. Đơn cử, Thanh Hóa tổ chức một kỳ tuyển dụng tập trung quy mô lớn để tuyển 1.600 giáo viên với hơn 8.000 ứng viên tham gia hay các tỉnh, thành phố: Hưng Yên, Nghệ An, Hồ Chí Minh… cũng triển khai rất bài bản. Việc tổ chức một kỳ thi chung toàn tỉnh, thành phố giúp tối ưu hóa nguồn lực cho cả hệ thống. Ứng viên chỉ cần tham gia một lần, nhưng có thể đăng ký nhiều nguyện vọng, bảo đảm sự cạnh tranh công bằng, minh bạch và giúp ngành giáo dục chủ động điều tiết nhân lực một cách khoa học.

Nhìn tổng thể từ bậc mầm non, phổ thông đến đại học, bên cạnh bài toán lương và phụ cấp, đâu là những chính sách mang tính động lực sâu xa nhất để thu hút, trọng dụng và tôn vinh đội ngũ nhà giáo hiện nay, thưa Bộ trưởng?

Việc thu hút, trọng dụng và tôn vinh nhà giáo là chủ trương xuyên suốt của Đảng và Nhà nước và đến nay, được thể chế hóa mạnh mẽ qua Nghị quyết số 29-NQ/TW (năm 2013) của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; Kết luận số 91-KL/TW (năm 2024) của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 29; Nghị quyết số 71/NQ-CP (năm 2025) của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Kết luận 91, cùng hệ thống các luật về giáo dục và nhà giáo.

3.jpg
2.jpg
1.jpg
Chiến lược phát triển đội ngũ nhà giáo đang được đặt ở vị trí trung tâm theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW và Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Trước hết, về thu nhập và đãi ngộ, thời gian qua, mức lương và phụ cấp mặc dù đã được quan tâm, nhưng vẫn chưa tương xứng với vị thế và kỳ vọng của xã hội đối với nhà giáo. Vì vậy, chủ trương lớn được xác định rõ trong Luật Nhà giáo “lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp”.

Trước mắt, Chính phủ đã ban hành nghị định nâng mức phụ cấp ưu đãi nghề thêm 10% cho giáo viên. Về lâu dài, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Nội vụ và các bộ, ngành liên quan hoàn thiện dự thảo nghị định quy định chính sách tiền lương cho nhà giáo, đặt trong tổng thể đề án cải cách tiền lương chung của cả hệ thống chính trị theo tinh thần Nghị quyết 27 của Trung ương. Đây là bài toán tổng thể gắn với việc sắp xếp tinh gọn bộ máy, đơn vị sự nghiệp công lập và cơ cấu lại đội ngũ biên chế, nên cần sự đồng bộ và thận trọng, nhưng chắc chắn sẽ mang lại chuyển biến căn bản về thu nhập cho thầy cô.

Tuy nhiên, với đặc thù của nghề giáo và giới khoa học, sự trọng dụng và tôn vinh không chỉ nằm ở tiền lương hay danh hiệu, mà còn nằm ở cơ hội được cống hiến, sự trao quyền tự chủ và niềm tin được giao những nhiệm vụ lớn.

Với đặc thù của nghề giáo và giới khoa học, sự trọng dụng và tôn vinh không chỉ nằm ở tiền lương hay danh hiệu, mà còn nằm ở cơ hội được cống hiến, sự trao quyền tự chủ và niềm tin được giao những nhiệm vụ lớn.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn

Trong thời gian qua, hàng loạt chính sách đặc thù đã được triển khai để phát huy tối đa trí tuệ của đội ngũ nhà giáo. Ở bậc đại học, các chương trình đào tạo nâng cao trình độ giảng viên như Đề án 89 đã tạo điều kiện cho nhiều giảng viên đi đào tạo tiến sĩ ở nước ngoài. Cùng với đó là các quy định mới về kéo dài thời gian làm việc, nâng độ tuổi nghỉ hưu đối với nhà giáo có trình độ cao, chức danh giáo sư, phó giáo sư; cơ chế giảng viên đồng cơ hữu, thỉnh giảng và ký hợp đồng giảng dạy, nghiên cứu sau nghỉ hưu. Những chính sách này thể hiện sự trân trọng đối với kinh nghiệm và tâm huyết của các nhà khoa học, giúp thầy cô tiếp tục đóng góp khi còn đủ sức khỏe và trí tuệ.

Đặc biệt, các nhà trường đang thực hiện phân cấp, phân quyền mạnh mẽ. Dự thảo quy định mới về tiêu chuẩn, quy trình bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư sẽ trao quyền tự chủ thực chất cho người đứng đầu các cơ sở giáo dục đại học, cắt giảm thủ tục hành chính qua nhiều tầng nấc hội đồng như trước đây. Qua đó tạo sự linh hoạt và thúc đẩy dịch chuyển nhân lực chất lượng cao giữa các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước.

Hơn nữa, hơn 10 năm thực hiện tự chủ đại học mở rộng không gian tự do học thuật và tự chủ chuyên môn cho từng đơn vị, từng giảng viên. Khi các chính sách về khoa học và công nghệ được "cởi trói" theo hướng cạnh tranh minh bạch trong giao đề tài, kết hợp với các chương trình đào tạo tài năng và học bổng cho sinh viên xuất sắc theo Nghị định 179, các giảng viên, các nhà khoa học có điều kiện được giao giải quyết những bài toán lớn của đất nước và trực tiếp dìu dắt thế hệ sinh viên tinh hoa kế cận. Ở bậc phổ thông, quyền tự chủ chuyên môn đang được trao nhiều hơn cho giáo viên trong việc lựa chọn tài liệu học giảng dạy, đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ vào bài giảng.

bo-truong-giao-duc.jpg
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cùng với cô và trò Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương (Lào Cai).

Khi các giải pháp về nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện và môi trường làm việc được thực hiện đồng bộ, giảm tải áp lực hành chính, cùng với phát huy dân chủ, trao quyền tự chủ và giao phó những sứ mệnh chuyên môn xứng tầm, đội ngũ nhà giáo ở mọi cấp học sẽ có động lực mạnh mẽ nhất giữ lửa nghề và đưa nền giáo dục nước nhà phát triển bứt phá.

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

*****
Bài: Lê Vân (thực hiện)
Ảnh: TTXVN - MOET
Trình bày: NhuVT

Dành cho bạn

Hà Nội kiến tạo không gian phát triển mới

Hà Nội kiến tạo không gian phát triển mới

Tăng trưởng kinh tế khởi sắc, những điểm nghẽn đô thị được tháo gỡ kịp thời, không gian phát triển mới của Thủ đô đang dần hình thành, tạo động lực để Hà Nội bứt tốc bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Từ gánh nặng già hóa đến tiềm năng kinh tế bạc

Từ gánh nặng già hóa đến tiềm năng kinh tế bạc

Già hóa dân số mang đến cả thách thức lẫn cơ hội; tạo ra áp lực lớn về an sinh xã hội, nhưng cũng là động lực để tìm kiếm mô hình tăng trưởng mới. Kinh tế bạc đang có cơ hội mở rộng không gian phát triển, tạo nguồn lực quý báu cho sự phát triển chung của đất nước.

Không để lãng phí trụ sở dôi dư

Không để lãng phí trụ sở dôi dư

Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, hàng nghìn cơ sở nhà, đất công dôi dư trên cả nước đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý và khai thác.

Những điều bình dị tạo nên thành phố hào sảng

Những điều bình dị tạo nên thành phố hào sảng

Từ tiền lời bán vé số, chiếc xe máy rong ruổi giúp người gặp sự cố, những suất cơm nghĩa tình đến mái nhà cưu mang chó bị bỏ rơi, ở TP Hồ Chí Minh có những người lặng lẽ sẻ chia bằng những gì mình có, để lòng tốt trở thành một phần của đời sống thành phố.