Tuy nhiên, việc "sắp xếp lại giang sơn" cũng đang đặt ra những bài toán cần tháo gỡ ngay về áp lực công việc, chế độ đãi ngộ, cơ cấu đội ngũ cán bộ cấp xã, phường và quản lý tài sản công hiệu quả sau sáp nhập địa phương để tránh lãng phí...

Chị Dương Thị Ánh Tuyết, công chức phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ, cho biết: Một ngày làm việc của cán bộ, công chức phường Nông Trang buổi sáng thường kéo dài đến 11-12h trưa và buổi chiều có hôm tới 18h. 

Chứng kiến cảnh người dân đến liên hệ, giải quyết công việc, giấy tờ đất đai, hộ tịch... tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Nông Trang, chúng tôi cảm nhận được những vất vả của cán bộ, công chức cơ sở. Họ nhận thức rất rõ về nhiệm vụ của mình và luôn quán triệt tinh thần vì nhân dân phục vụ, với thái độ thân tình, chu đáo; hướng dẫn cụ thể từng bước, nhất là với những người dân chưa quen sử dụng các dịch vụ công trực tuyến. 

“Khó khăn mà cán bộ chúng tôi thường vướng mắc là hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, kỹ năng số của một bộ phận người dân còn hạn chế và khối lượng dữ liệu cần chuẩn hóa lớn”, chị Dương Thị Ánh Tuyết chia sẻ.

Còn theo cán bộ cơ sở tại tỉnh Bắc Ninh, đến nay, các bộ quản lý ngành, lĩnh vực chưa ban hành thông tư hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công dẫn đến khó khăn trong bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, Trung ương chưa giao chỉ tiêu biên chế công chức, số lượng người làm việc năm 2026 cho địa phương, nên chưa có cơ sở để phân bổ biên chế cho các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh. Khối lượng công việc phải thực hiện ngày càng lớn, nhiều nội dung phức tạp, trong khi chế độ tiền lương, phụ cấp, cũng như các chính sách đối với cán bộ, công chức hành chính còn thấp.

Cơ sở vật chất, trụ sở làm việc và trang thiết bị tại một số đơn vị sau sắp xếp chưa đáp ứng yêu cầu hoạt động, phát sinh nhu cầu cải tạo, nâng cấp và bố trí lại tài sản công, trong khi nguồn lực còn hạn chế.

Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn cho rằng, việc sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp là chủ trương lớn, đã đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai vẫn có những khó khăn, vướng mắc ở tất cả các địa bàn, lĩnh vực.

Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh yêu cầu người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các địa phương tập trung cao nhất cho việc triển khai các nhiệm vụ theo tinh thần chủ động, quyết liệt, tự chịu trách nhiệm; đồng thời khắc phục triệt để những hạn chế đã được chỉ ra. Trước hết, cần rà soát, đánh giá thực chất năng lực, hiệu quả công việc của từng cá nhân gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ. Những trường hợp không đáp ứng yêu cầu, có phương án bố trí, thay thế phù hợp.

Video chính quyền 2 cấp ở Phú Thọ hiệu quả bước đầu tư cơ sở:

Bà Lê Thị Nga, đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình đã thẳng thắn chỉ ra thực trạng: Hàng chục nhiệm vụ được điều chuyển từ cấp trên xuống xã, nhưng chính sách và chế độ chưa tương xứng. Khi cấp huyện không còn, khối lượng công việc trực tiếp xử lý các nhu cầu của người dân dồn toàn bộ lên cấp xã, phường. Từ quản lý đất đai, trật tự đô thị đến các chính sách an sinh xã hội, nên đội ngũ cán bộ cơ sở đang phải hoạt động với cường độ cao nhất từ trước đến nay.

Đồng quan điểm này, ông Lê Công Đỉnh, đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh cho biết, rất chia sẻ với những khó khăn sau gần một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Theo ông Đỉnh, đánh giá "đã ổn định" chỉ là bề nổi, còn thực tế cơ sở rất khó triển khai. Có những xã, phòng chuyên môn chỉ có 3 - 5 người, không thể gánh vác nổi khối lượng công việc khổng lồ sau khi phân cấp, phân quyền.

Tại buổi họp báo quý I/2026, trả lời câu hỏi của phóng viên liên quan đến vướng mắc, khó khăn trong gần một năm khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bà Nguyễn Thị Tú Thanh - Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ), cho biết: Sau sắp xếp, với quá trình phân cấp, phân quyền, khối lượng công việc lớn dồn về cấp xã. Song một số nơi nhân lực chuyên môn chưa đồng đều, các lĩnh vực còn thiếu cán bộ chuyên sâu, một số đơn vị còn phải làm việc phân tán ở nhiều trụ sở khác nhau, gây khó khăn trong công tác điều hành, phối hợp và xử lý công việc.

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là việc giao biên chế. Theo ông Mai Văn Tuất, đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, có một thực trạng hy hữu, đó là gần một năm thực hiện mô hình mới, nhưng Trung ương vẫn chưa chính thức giao biên chế cho các tỉnh, thành phố. Các địa phương hiện đang phải "tạm giao" biên chế để có cơ sở chi trả lương. Điều này tạo tâm lý bất an và khó khăn trong việc tuyển dụng, tiếp nhận công chức, viên chức mới để bù đắp sự thiếu hụt nhân lực. 

Bên cạnh biên chế, thu nhập là yếu tố then chốt để "giữ chân" cán bộ. Ông Hoàng Văn Nghiệm, đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La cho rằng, mức thu nhập hiện tại chưa đảm bảo để cán bộ yên tâm công tác. Đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi dân tộc, nơi điều kiện đi lại khó khăn, địa hình chia cắt, áp lực công việc nhân đôi, nhưng đãi ngộ vẫn theo mặt bằng chung, dẫn đến tình trạng thiếu hụt cán bộ chất lượng cao tại những nơi khó khăn nhất.

Chính phủ đã xác định năm 2026 là năm trọng tâm về nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở. Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Mai Văn Tuất, đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình, đã đề xuất 3 nhóm giải pháp cấp bách. Trước tiên, cần rà soát, đánh giá đúng thực trạng sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp để có kế hoạch đào tạo lại. Hai là điều động, bố trí cán bộ phù hợp với chuyên môn, đặc biệt khi Trung ương dự kiến tăng thêm các chức danh Phó Chủ tịch cho các xã lớn và thành lập thêm các phòng chuyên môn. Ba là sớm chính thức giao biên chế để các địa phương chủ động phương án nhân sự.

Xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là cắt giảm một cấp hành chính, mà là chuyển dịch trọng tâm để chính quyền gần dân, phục vụ dân và về sát dân hơn. Nếu không có những đột phá về chính sách tiền lương và cơ chế biên chế cho cán bộ cơ sở, mục tiêu tinh gọn và hiệu quả sẽ khó có thể đạt được một cách bền vững.

Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, ông Trần Trí Quang, cho rằng, việc đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương không đơn thuần là thay đổi về mặt tổ chức, mà quan trọng hơn là đổi mới tư duy quản lý, đổi mới phương thức phục vụ nhân dân, xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.

Ông Trần Trí Quang đề nghị các cấp, ngành tiếp tục quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện nghiêm túc các chủ trương, nghị quyết của Trung ương về đổi mới tổ chức bộ máy và xây dựng chính quyền địa phương hiện đại, hiệu lực, hiệu quả. Đồng thời, các địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quy chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả; kiên quyết khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm. Nơi nào để công việc chậm trễ, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp thì người đứng đầu phải chịu trách nhiệm.

Theo ông Trần Trí Quang, các cấp, ngành cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số; tập trung số hóa hồ sơ, dữ liệu; nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến; giảm tối đa thời gian, chi phí thực hiện thủ tục cho người dân và doanh nghiệp. Các cơ quan, đơn vị phải lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng phục vụ; chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang tư duy “phục vụ”.

Bên cạnh đó, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Các tỉnh cần quan tâm đào tạo kỹ năng chuyên môn, kỹ năng số, kỹ năng quản trị công hiện đại; siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính cho cán bộ.

Bà Nguyễn Thị Tú Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho rằng, qua quá trình vận hành mô hình tổ chức mới, đã xuất hiện những khó khăn liên quan tới cơ sở hạ tầng, công nghệ thông tin. Theo đó, cơ sở dữ liệu và hạ tầng số trong giải quyết các thủ tục hành chính bước đầu có hiệu quả, song tại một số nơi vẫn có tình trạng hạ tầng chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ, một số tiện ích đặc thù của địa phương chưa được vận hành trơn tru trên hệ thống mới.

“Bộ Nội vụ đã tham mưu cho Thủ tướng ban hành Kế hoạch tổ chức sơ kết một năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp. Mục đích nhằm làm rõ những kết quả nổi bật, điển hình, cơ bản đã đạt được, chỉ ra những hạn chế, khó khăn, vướng mắc chủ yếu, nguyên nhân chủ quan, khách quan và những bài học kinh nghiệm sâu sắc”, bà Nguyễn Thị Tú Thanh cho hay.

Thời gian tới, Bộ Nội vụ xác định tập trung vào 5 nhóm giải pháp lớn trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Trong đó, tiếp tục hoàn thiện thể chế, nhất là các quy định về phân cấp, phân quyền, về tổ chức bộ máy và công tác cán bộ để rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Cùng với đó là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và nhất là ở cấp cơ sở. Tiếp tục rà soát, bố trí lại đội ngũ cán bộ công chức cấp xã phù hợp hơn với yêu cầu nhiệm vụ; Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hạ tầng số và dữ liệu số, bảo đảm liên thông đồng bộ, thống nhất và ổn định hơn giữa Trung ương và địa phương; Tiếp tục xử lý hiệu quả tài sản công, trụ sở nhà đất dôi dư gắn với nhu cầu sử dụng thực tế của địa phương, tránh lãng phí; Tăng cường theo dõi đôn đốc kiểm tra và kịp thời có những giải pháp tháo gỡ khó khăn vướng mắc.

Tiếp tục rà soát, sắp xếp, bố trí cán bộ, công chức tại các cơ quan, đơn vị bảo đảm vận hành thông suốt, hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức theo hướng nâng cao kỹ năng quản lý, điều hành, kỹ năng tham mưu, tổng hợp và năng lực số, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Sắp xếp lại giang sơn - Bài 2: Trụ sở dôi dư, nhưng cán bộ thiếu chỗ ở

Bài: Nguyễn Viết Tôn
Ảnh - Video - Đồ họa: TTXVN
Trình bày: V.T

26/05/2026 06:00