Pháp: Nhiếp ảnh vượt khỏi khuôn hình tại salon a ppr oc he

Một bức ảnh không nhất thiết chỉ dừng lại ở hình ảnh được in trên một tờ giấy và đặt trong khung. Tại salon nghệ thuật a ppr oc he lần thứ 10 ở thủ đô Paris, các nghệ sĩ cắt, đan, thêu, khắc, xử lý hóa học hay kết hợp ảnh với kính, đá và nhiều loại vật liệu khác, đưa nhiếp ảnh vượt khỏi khuôn hình truyền thống để tiến gần hơn tới điêu khắc và nghệ thuật sắp đặt.

2.jpg
Khách tham quan quan sát những tác phẩm cho thấy hình ảnh nhiếp ảnh đương đại ngày càng được xử lý như một chất liệu sáng tạo, thay vì chỉ là bản ghi lại hiện thực.

Diễn ra từ ngày 12-15/11 tại Le Molière, số 40 phố Richelieu, a ppr oc he năm nay giới thiệu 15 triển lãm cá nhân của các nghệ sĩ đến từ Pháp và nhiều nước. Được Emilia Genuardi thành lập năm 2017, sự kiện được tổ chức theo mô hình một salon độc lập, được thiết kế như một triển lãm có định hướng tuyển chọn, dành cho những nghệ sĩ coi hình ảnh là không gian để thử nghiệm và sáng tạo.

Điểm đáng chú ý của a ppr oc he là nhiếp ảnh không còn chỉ đóng vai trò ghi lại một đối tượng hay khoảnh khắc. Bức ảnh nhiều khi chỉ là nguyên liệu ban đầu để nghệ sĩ tiếp tục tác động, biến đổi và tạo thành một tác phẩm mới. Theo ban tổ chức, trong suốt 10 kỳ tổ chức, các nghệ sĩ đã “phân tách, gấp, thêu, cào, mạ, đốt, ăn mòn và tái cấu trúc” hình ảnh, khiến ranh giới giữa nhiếp ảnh với các loại hình nghệ thuật khác ngày càng trở nên linh hoạt.

4.jpg
Loạt tác phẩm Uadi của nghệ sĩ Tây Ban Nha Juan Couder sử dụng cyanotype trên kính và nước như một phần của quá trình sáng tác; nước vừa tạo dấu vết vừa từng bước làm hình ảnh biến đổi và mất đi theo thời gian.

Một trong những tác phẩm gây ấn tượng mạnh tại triển lãm năm nay là loạt Mémoire Sauvée de l'Eau (Ký ức được cứu từ nước) của nghệ sĩ Pháp Manon Lanjouère. Những vật thể trông giống các mẫu hóa thạch cổ thực tế được nghệ sĩ tạo ra bằng gelatin từ tảo kết hợp với bản cyanotype được tẩy và chuyển tông bằng thông biển, trên những tấm hoặc khối vật liệu làm từ vỏ hàu nghiền. Qua những “hóa thạch” của một thế giới do chính mình tạo nên, nghệ sĩ muốn lưu giữ ký ức về các hệ sinh thái dưới đáy biển trước những tác động của hoạt động đánh bắt công nghiệp.

Với nghệ sĩ Tây Ban Nha Juan Couder, chính nước lại trở thành một phần của quá trình tạo ảnh. Trong loạt tác phẩm Uadi, nghệ sĩ phát triển một quy trình chimigramme tuần hoàn trên cùng một tấm kính. Nước được đưa lên bề mặt theo từng khoảng thời gian, vừa tạo nên hình ảnh vừa từng bước làm nó biến mất. Những trạng thái khác nhau của tác phẩm được ghi lại qua nhiều tuần, biến thời gian và sự biến đổi của vật liệu thành một phần của chính bức ảnh.

5.jpg
6.jpg
7.jpg
Các tác phẩm trưng bày trong salon: Một tác phẩm thuộc hướng sáng tác “hóa thạch giả tưởng” của Manon Lanjouère, trong đó hình ảnh được đưa lên những bề mặt vật liệu thô, khiến tác phẩm nằm ở khoảng giao thoa giữa nhiếp ảnh và điêu khắc; Những bức ảnh nhỏ và mảng màu được đưa khỏi bức tường, trải trực tiếp trên sàn thành một tác phẩm sắp đặt, cho thấy cách các nghệ sĩ tại a ppr oc he mở rộng nhiếp ảnh sang không gian ba chiều.

Nghệ sĩ Mỹ Wesley Stringer lại tiếp cận nhiếp ảnh gần với kỹ thuật dệt. Với anh, thao tác chụp ảnh mới chỉ là bước đầu. Các bức ảnh phong cảnh sau đó được cắt và đan xen với nhau, làm cho hình ảnh ban đầu bị phân mảnh rồi hình thành những nhịp điệu và cấu trúc mới. Một số tác phẩm được in trên loại giấy Nhật Bản rất mỏng, sau đó được đan bằng tay và bồi trên giấy dày hơn, khiến bức ảnh vừa mang tính thị giác vừa mang dấu vết rõ rệt của lao động thủ công.

Một hướng thử nghiệm khác được thể hiện trong các tác phẩm của Sido Lansari. Nghệ sĩ người Maroc sử dụng thêu và nghệ thuật dệt để tái xử lý những hình ảnh có nguồn gốc từ ảnh báo chí. Bằng việc chuyển hình ảnh từ bề mặt nhiếp ảnh sang chất liệu vải và sợi, nghệ sĩ đồng thời đặt lại câu hỏi về cách hình ảnh truyền thông tham gia hình thành ký ức tập thể và những câu chuyện từng bị khuất lấp.

9.jpg
Các buổi giới thiệu trực tiếp giúp công chúng tiếp cận quá trình hình thành tác phẩm và những phương pháp thử nghiệm mới với ánh sáng, hóa chất, vật liệu và bề mặt hình ảnh.

Trong khi đó, nghệ sĩ Pháp Fabienne Percheron sử dụng kỹ thuật mordançage để tái diễn giải các bản in ảnh trên giấy baryta. Những phong cảnh sau quá trình xử lý không còn giữ bề mặt trơn nhẵn của một bức ảnh thông thường mà xuất hiện thêm các lớp, đường nét và cấu trúc mới, tạo cảm giác nằm ở khoảng giữa nhiếp ảnh và hội họa.

Kỳ triển lãm thứ 10 còn có một điểm mới là dành riêng một phần nhìn lại lịch sử thử nghiệm của nhiếp ảnh. Các tác phẩm “đồ họa ánh sáng” (Lichtgrafiken) của nghệ sĩ Đức Heinz Hajek-Halke được giới thiệu lần đầu tiên tại Pháp, bên cạnh một tuyển tập hồi cố về Jean-Pierre Sudre. Việc đặt những thử nghiệm lịch sử cạnh các sáng tác đương đại cho thấy xu hướng can thiệp vào chất liệu, ánh sáng và quá trình tạo ảnh không phải hiện tượng mới, mà là một dòng chảy kéo dài trong lịch sử nhiếp ảnh.

10.jpg
Các hình ảnh của nghệ sĩ Arina Essipowitsch được đưa lên những khối có thể sắp xếp lại, biến nhiếp ảnh thành cấu trúc ba chiều và làm thay đổi hình ảnh theo cách tổ hợp các mô-đun.

Sự kiện năm nay càng có ý nghĩa khi diễn ra trong khuôn khổ chương trình Kỷ niệm 200 năm nhiếp ảnh do Bộ Văn hóa Pháp khởi xướng. Chương trình kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, nhằm giới thiệu cả di sản nhiếp ảnh lẫn những thực hành sáng tạo đương đại. a ppr oc he là một trong những sự kiện được Bộ Văn hóa Pháp gắn nhãn trong chương trình này.

Sau hai thế kỷ phát triển, khi hàng tỷ hình ảnh có thể được tạo ra và chia sẻ mỗi ngày bằng điện thoại thông minh, những thử nghiệm tại a ppr oc he cho thấy một hướng vận động khác của nhiếp ảnh đương đại: thay vì chỉ tìm cách tạo thêm hình ảnh, các nghệ sĩ quay trở lại chính vật liệu, ánh sáng, thời gian và quá trình hình thành bức ảnh để đặt câu hỏi về bản chất của phương tiện này.

Ở đó, thao tác bấm máy không còn là điểm kết thúc. Nó có thể chỉ là bước đầu tiên của một tác phẩm tiếp tục được cắt, thêu, đan, ăn mòn, biến đổi hoặc chuyển thành vật thể ba chiều. Chính quá trình ấy đang mở rộng những giới hạn truyền thống của nhiếp ảnh trong thế kỷ thứ ba của loại hình nghệ thuật này.

Bài, ảnh: Đức Hùng (P/v TTXVN tại Paris)

Dành cho bạn

Lạc lối ở Ô Trấn - thủy trấn cổ kính đầy mê hoặc

Lạc lối ở Ô Trấn - thủy trấn cổ kính đầy mê hoặc

Sau cơn mưa, Ô Trấn - thủy trấn cổ kính hơn 1.300 năm tuổi ở tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc như trút bỏ vẻ rực rỡ, sống động và nhộn nhịp của những ngày nắng, để lộ ra cốt cách chân thực nhất của một thị trấn sông nước vùng Giang Nam. Những lúc ấy, thị trấn cổ tựa như một bức tranh thủy mặc đang dần dần mở ra, đắm mình trong một bầu không khí đầy chất thơ, vừa tinh tế lại vừa sâu lắng.

Cảnh sắc Bắc Kinh lúc chớm đông

Cảnh sắc Bắc Kinh lúc chớm đông

Cảnh sắc thiên nhiên tại thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc) những ngày chớm đông khoác lên mình vẻ đẹp yên bình. Những gam màu chuyển mùa dịu nhẹ tạo nên nét quyến rũ đặc trưng của thành phố trong tiết trời se lạnh.

950 năm Quốc Tử Giám: Tiếp nối tinh hoa đạo học, khơi mở tương lai

950 năm Quốc Tử Giám: Tiếp nối tinh hoa đạo học, khơi mở tương lai

Kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam (1076–2026) là dịp nhìn lại và tôn vinh truyền thống hiếu học, trọng dụng hiền tài của dân tộc, đồng thời khẳng định giá trị trường tồn của đạo học trong bồi đắp tri thức, nhân cách và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

Nghệ nhân Việt - Hàn trình diễn nghề làm giấy truyền thống

Nghệ nhân Việt - Hàn trình diễn nghề làm giấy truyền thống

Ngày 13/11, tại Hà Nội, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam phối hợp với Bảo tàng Dân gian Quốc gia Hàn Quốc tổ chức hội thảo quốc tế về nghề làm giấy Hanji và giấy dó, nhằm bảo tồn tri thức bản địa, tôn vinh nghệ nhân và thúc đẩy giao lưu văn hóa giữa hai quốc gia.