Tàu thuyền đậu ngoài khơi Fujairah, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất UAE), trong bối cảnh Iran hạn chế hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz, ngày 3/3/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 30/3, hình ảnh vệ tinh do Soar Atlas công bố cho thấy các đám cháy tại hai trạm bơm dọc theo đường ống dẫn dầu Habshan–Fujairah, một tuyến vận chuyển quan trọng đưa dầu thô từ Abu Dhabi đến cảng Fujairah mà không phải đi qua Eo biển Hormuz.
Các hình ảnh cho thấy đám cháy đã ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng dọc theo tuyến đường ống, vốn đóng vai trò là tuyến xuất khẩu dầu mỏ thay thế. đặc biệt trong các giai đoạn xảy ra gián đoạn đối với hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz.
Trong khi đó, Eo biển Hormuz vốn là nơi khoảng 20% lượng dầu khí toàn cầu đi qua đang bị Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phong toả trên thực tế sau khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch quân sự chung nhằm vào Iran, bắt đầu vào hôm 28/2.
Tuyến xuất khẩu quan trọng tránh Eo biển Hormuz
Theo kênh Al Jazeera của Qatar đường ống dẫn dầy Habshan-Fujairah (ADCOP) dài khoảng 380 km, chạy từ Habshan, một mỏ dầu khí ở khu vực Tây Nam Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đến cảng Fujairah trên vịnh Oman.
Tuyến đường ống này đi vào hoạt động năm 2012, có công suất khoảng 1,5 triệu thùng/ngày.
Hiện chưa có số liệu chính thức về mức khai thác hiện tại của đường ống này, nhưng theo nhà phân tích Johannes Rauball của công tin phân tích thông tin hàng hoá Kpler, xuất khẩu từ Fujairah đã tăng rõ rệt trong tháng qua, đạt trung bình 1,62 triệu thùng/ngày, so với 1,17 triệu thùng của tháng trước.
Điều này cho thấy UAE đang tận dụng tối đa năng lực sẵn có, song quy mô vẫn còn hạn chế so với nhu cầu toàn cầu.
Lo ngại về việc các tuyến thay thế bị nhắm mục tiêu
Diễn biến nêu trên xảy ra trong bối cảnh xuất hiện lo ngại rằng Iran có thể đang nhắm vào các tuyến xuất khẩu dầu mỏ thay thế mà các đồng minh của Mỹ sử dụng để tránh đi qua Eo biển Hormuz.
Các vụ cháy tại các trạm bơm cho thấy những rủi ro đối với cơ sở hạ tầng liên quan đến các tuyến đường ống dẫn dầu thay thế này khi căng thẳng trong khu vực tiếp tục leo thang.
Hiện nay, ngoài đường ống dẫn dầu Habshan-Fujairah của UAE, trong khu vực còn có 2 tuyến khác đang nổi lên như những lựa chọn thay thế cho việc đi qua Eo biển Hormuz, gồm:
Tuyến đường ống Đông - Tây của Saudi Arabia do Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco, một trong những doanh nghiệp năng lượng lớn nhất thế giới, vận hành.
Tuyến đường ống này dài khoảng 1.200 km, nối trung tâm xử lý dầu Abqaiq với cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ, cho phép Saudi Arabia đưa dầu ra biển mà không cần đi qua Eo biển Hormuz.
Theo Bloomberg, nguồn tin am hiểu ngành dầu mỏ cho biết đường ống Đông – Tây, tuyến vận chuyển xuyên bán đảo Arab, hiện đã hoạt động hết công suất thiết kế.
Trong tổng lưu lượng 7 triệu thùng/ngày đi qua đường ống Đông - Tây, khoảng 2 triệu thùng được giữ lại để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước và sản lượng xuất khẩu qua cản Yanbu hiện đạt khoảng 5 triệu thùng/ngày.
Việc nhanh chóng tái cấu trúc dòng chảy dầu mỏ cho thấy mức độ sẵn sàng cao của quốc gia xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới, đồng thời củng cố vai trò nhà cung cấp cuối cùng mà Saudi Arabia từ lâu theo đuổi.
Cảng Yanbu, Saudi Arabia. Ảnh: ESA
Đường ống Iraq - Thổ Nhĩ Kỳ, còn gọi là tuyến đường ống Kirkuk-Ceyhan, nối Iraq với bờ Địa Trung Hải của Thổ Nhĩ Kỳ, có công suất thiết kế khoảng 1,6 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, lưu lượng hiện tại chỉ khoảng 200.000 thùng/ngày, cho thấy dư địa tăng trưởng đáng kể nếu được khai thác hiệu quả hơn.
Iraq hiện nằm trong nhóm 5 quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới và đứng thứ hai trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), với sản lượng vượt 4 triệu thùng/ngày. Điều này khiến tuyến ống Kirkuk-Ceyhan trở thành một “ẩn số chiến lược” nếu được nâng cấp và vận hành tối đa.