Những nén hương nối dài lòng biết ơn bên mộ các anh hùng liệt sĩ

Những bài học lịch sử bên hàng mộ

Đứng trước những hàng mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP Hồ Chí Minh, cô Văn Thị Cẩm Hiên, giáo viên Lịch sử – Địa lý Trường THCS Hiệp Bình, nghĩ nhiều về những bài học dành cho người trẻ. Với người đứng lớp, chuyến viếng là dịp bày tỏ lòng biết ơn, đồng thời cảm nhận sâu sắc hơn sự hy sinh của những thế hệ đã đi qua chiến tranh.

Theo cô Hiên, phía sau mỗi mộ phần là một cuộc đời, một gia đình và những người thân từng ngày mong ngóng. Những người lính đã hy sinh để đất nước có ngày hòa bình, nhưng nhiều người đến nay vẫn chưa xác định được danh tính. Sự chờ đợi vì thế còn kéo dài trong nhiều gia đình.

Cô mong các bạn trẻ dành thời gian đến nghĩa trang, thắp hương tưởng nhớ các liệt sĩ. Những chuyến đi giúp lịch sử trở nên gần gũi, giúp người trẻ hiểu thêm giá trị của độc lập, tự do và trách nhiệm gìn giữ cuộc sống bình yên. Cô cũng mong các liệt sĩ sớm tìm lại được tên tuổi, để người thân biết nơi an nghỉ sau bao năm tìm kiếm.

Ghi nhận của phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc, sau hơn 10 ngày lễ truy điệu, an táng 731 hài cốt liệt sĩ, người dân vẫn tìm về nghĩa trang. Có người đi cùng nhóm phụ nữ địa phương, có người thu xếp ngày nghỉ cuối tuần. Họ mang hoa, trái cây, nhang đèn đến bằng tình cảm dành cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Trong dòng người ấy, chị Trần Thị Tuyết Nhung, giáo viên Trường Mầm non Rạng Đông 5, phường Bình Tây, nghĩ đến việc truyền lòng biết ơn cho con và học trò. Theo dõi Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, chị xúc động trước hình ảnh cán bộ, chiến sĩ kiên trì tìm kiếm và người dân tiễn đưa các liệt sĩ.

Gia đình chị thường viếng nghĩa trang vào các dịp lễ, từng đến Nghĩa trang Hàng Dương ở Côn Đảo và dự định đưa các con đến Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn. Chị cũng cho con tham quan bảo tàng, tìm hiểu lịch sử qua những câu chuyện, hiện vật cụ thể.

Theo chị Nhung, người lớn có thể nuôi dưỡng lòng biết ơn ở trẻ từ những việc gần gũi: Một chuyến viếng, một câu chuyện về người lính, cách giữ gìn sự trang nghiêm trước mộ liệt sĩ. Chị mong các con biết yêu thương, trân trọng hòa bình và hiểu cuộc sống hôm nay đã được đánh đổi bằng nhiều mất mát.

Chị Nguyễn Thị Trinh, nhân viên chăm sóc nghĩa trang, cho biết hằng ngày có nhiều người dân đến viếng, thắp hương tưởng nhớ các liệt sĩ. Khu vực này là nơi an nghỉ của những liệt sĩ chưa xác định danh tính, thường được người dân gọi là khu mộ vô danh. Các anh đã về bên đồng đội, nhưng tên tuổi, quê hương và gia đình vẫn đang được tìm kiếm.

Theo chị Trinh, những lượt người đến viếng cho thấy tình cảm, lòng biết ơn của người dân đối với các liệt sĩ. Dù chưa biết tên người nằm dưới mộ, mọi người vẫn đến dâng hương, tưởng nhớ bằng sự thành kính. Với người làm công việc chăm sóc nghĩa trang, sự hiện diện ấy mang lại niềm xúc động, bởi những mộ phần chưa có tên vẫn luôn được người dân quan tâm, hương khói.

Thương những người đã về mà chưa tìm lại tên

Cùng nhóm phụ nữ phường An Hội Tây đến viếng, bà Hoàng Thị Tuyết, ngụ phường An Hội Tây, TP Hồ Chí Minh xúc động khi thắp hương trước những mộ phần chưa xác định danh tính. Điều khiến bà thương nhất là các liệt sĩ đã hy sinh từ rất lâu, chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng nhiều người vẫn chưa tìm lại được tên tuổi.

Bà Tuyết chia sẻ, các liệt sĩ đã được đưa về an nghỉ bên đồng đội, còn gia đình có thể vẫn đang đi tìm. Nghĩ đến những người thân chưa biết cha, chồng, anh em mình nằm lại nơi đâu, bà càng thấm thía những mất mát chiến tranh để lại.

Đến nghĩa trang, bà Tuyết mong muốn thắp hương tưởng nhớ và gửi gắm mong mỏi công tác xác định danh tính tiếp tục có kết quả. Bà hy vọng những gia đình còn chờ đợi sẽ sớm biết nơi người thân an nghỉ, được gọi tên và chăm sóc phần mộ của chính người ruột thịt.

Bà Nguyễn Thị Hồng, 67 tuổi, ở phường An Hội Tây, rất xúc động khi những người hy sinh được tìm thấy, được đưa về nghĩa trang trong tình cảm của đồng đội và nhân dân. Bà mong chiến dịch 500 ngày đêm mang đến thêm hy vọng cho những người còn đau đáu tìm cha, tìm chồng, tìm anh em đã hy sinh.

Bà Hồng cũng bày tỏ lòng biết ơn Đảng, Nhà nước đã quan tâm tìm kiếm, đưa các liệt sĩ trở về. Mỗi kết quả quy tập đều có ý nghĩa sâu sắc, bởi phía sau đó là cơ hội để một gia đình tìm được người thân, vơi bớt nỗi đau kéo dài qua nhiều thế hệ.

Từ lòng biết ơn ấy, bà Hồng nhắc đến trách nhiệm giáo dục con cháu. Bà Hồng mong thế hệ sau ghi nhớ công lao các liệt sĩ, ra sức học tập, lao động, giữ gìn nền độc lập và góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển.



Đại diện nhóm phụ nữ phường An Hội Tây, bà Phạm Thị Hiên, ngụ phường An Hội Tây cho biết, hơn 10 chị em đã cùng chuẩn bị chuyến viếng. Mọi người dậy sớm nấu xôi, mang theo hoa quả, trà và nhang đèn. Trước đây, các chị em từng đến thắp hương tại Công viên Lê Thị Riêng. Khi các liệt sĩ được đưa về nghĩa trang, mọi người tiếp tục hẹn nhau đến viếng.

Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh, cho biết từ ngày 23/6 đến hết ngày 12/10/2026, các lực lượng đã quy tập 731 bộ hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Trong đó, 698 bộ được quy tập riêng lẻ, 33 bộ được tìm thấy tại tám vị trí mộ tập thể; 307 bộ có di vật.

Sau lễ truy điệu, an táng, Thành phố tiếp tục rà soát khu vực nghi có mộ liệt sĩ, thu thập hồ sơ, xác minh thông tin nhân chứng; đồng thời giám định, đối sánh ADN kết hợp nghiên cứu hồ sơ, di vật để xác định danh tính.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, sự đồng hành của báo chí và người dân là nguồn động viên để cán bộ, chiến sĩ bền bỉ thực hiện nhiệm vụ. Hành trình tìm kiếm vẫn tiếp tục, cùng niềm mong mỏi của những gia đình và lời nguyện bên hàng mộ: các liệt sĩ sớm tìm lại tên mình.