Ảnh vệ tinh do Planet Labs PBC công bố năm 2026 cho thấy cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại cảng Yanbu trên bờ Biển Đỏ phía Tây Saudi Arabia, ngày 4/3. Ảnh: Planet Labs PBC
Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (Hong Kong, Trung Quốc), động thái này diễn ra trong bối cảnh Iran trên thực tế đã đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Cuộc xung đột bước sang tuần thứ ba không chỉ làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ mà còn khuấy động tâm lý thị trường năng lượng thế giới.
Theo dữ liệu từ nền tảng theo dõi tàu Myvessel, tàu New Vista thuộc sở hữu của China Merchants Energy Shipping đã rời cảng Yanbu và đang trên hành trình tới Quanzhou, tỉnh Phúc Kiến, miền Nam Trung Quốc, dự kiến cập cảng ngày 3/4.
Trước đó, hôm 1/3, tàu này từng tiếp cận eo biển Hormuz nhưng không đi qua. Cũng trong ngày, ít nhất ba tàu chở dầu gần các cảng thuộc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Oman bị tấn công bằng đạn pháo, gây cháy và thương vong cho thủy thủ đoàn - dấu hiệu cho thấy rủi ro an ninh hàng hải gia tăng nhanh chóng.
Thay vì tiếp tục hành trình qua Hormuz, New Vista đổi hướng sang Biển Đỏ, cập cảng Yanbu ngày 11/3 và rời đi hai ngày sau khi hoàn tất bốc hàng. Xu hướng này đang lan rộng, khi ngày càng nhiều tàu chở dầu lựa chọn Yanbu làm điểm trung chuyển thay thế.
Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco, nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, tuần trước thông báo đang gia tăng tỷ trọng xuất khẩu qua Biển Đỏ, sử dụng đường ống Đông – Tây với công suất 7 triệu thùng/ngày để tránh các cảng xuất khẩu tại Vịnh Ba Tư.
Tàu thương mại thả neo ngoài khơi Dubai, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất, do gián đoạn hoạt động vận tải ở eo biển Hormuz, ngày 2/3/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN
Ông Xu Muyu, chuyên gia phân tích dầu thô cấp cao tại Kpler, nhận định: “Tuyến đường Yanbu mở cửa cho mọi khách hàng quốc tế. Tuy nhiên, các lô hàng hướng tới Trung Quốc nhiều khả năng sẽ chiếm tỷ trọng lớn, do đây là một trong những thị trường tiêu thụ chủ chốt của Saudi Aramco”.
Theo ông, đã có 5 tàu chở dầu hoàn tất hoặc đang bốc hàng tại Yanbu, mang theo tổng cộng 10,16 triệu thùng dầu thô Saudi Arabia tới Trung Quốc. Bên cạnh đó, 17 tàu khác đã được lên lịch hoặc ký hợp đồng vận chuyển thêm khoảng 35 triệu thùng dầu trong tháng này tới các cảng Trung Quốc.
Dù vậy, giải pháp thay thế này vẫn bộc lộ những giới hạn rõ rệt. Kpler ước tính Yanbu chỉ có thể duy trì công suất bốc khoảng 4,5 triệu thùng/ngày, thấp hơn đáng kể so với mức xuất khẩu trung bình 6,2 triệu thùng/ngày của Saudi Arabia trong năm 2025, và càng không thể so sánh với khoảng 14,5 triệu thùng/ngày dầu thô (không tính Iran) từng đi qua eo Hormuz trước khi xung đột bùng phát.
Số liệu hải quan cho thấy trong năm 2025, Trung Quốc đã nhập khẩu hơn 584 triệu thùng dầu thô từ Saudi Arabia, cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của dòng chảy năng lượng giữa hai bên.
Tuy Yanbu mang lại một “van giảm áp” nhất định cho nguồn cung, tuyến vận tải qua Biển Đỏ vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro an ninh. Iran đã cảnh báo các tài sản hải quân Mỹ trong khu vực có thể trở thành mục tiêu, trong khi lực lượng Houthi tại Yemen tiếp tục là biến số khó lường đe doạ an toàn hàng hải.
Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) mới đây cảnh báo mức độ đe dọa tại Biển Đỏ vẫn ở ngưỡng đáng kể, phản ánh tác động lan rộng của xung đột khu vực và lập trường cứng rắn của Houthi đối với tàu thương mại.
Theo ông Xu, hiện chưa ghi nhận tàu chở dầu vượt eo Bab el-Mandeb bị Houthi tấn công kể từ khi xung đột Iran nổ ra. Tuy nhiên, ông lưu ý khó có thể khẳng định chắc chắn các tàu hướng tới Trung Quốc hoàn toàn miễn nhiễm rủi ro, dù xác suất bị nhắm mục tiêu được đánh giá thấp hơn so với các tàu có liên hệ với Mỹ hoặc các đồng minh.