Kỹ thuật viên Iran kiểm tra các thiết bị tại cơ sở làm giàu urani Isfahan, cách thủ đô Tehran 420 km về phía Nam. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN. Ảnh không được phép chia sẻ bởi bên thứ ba.
Một bản sao của bản ghi nhớ gồm 14 điểm dự kiến được Washington và Tehran ký kết vào ngày 19/6 mà kênh Al Arabiya English có được, cho thấy các cam kết song phương sâu rộng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, việc nới lỏng ngay lập tức các hạn chế đối với xuất khẩu dầu mỏ, dỡ bỏ phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz và mở ra lộ trình tiến tới xóa bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt của Mỹ và quốc tế đối với nước Cộng hòa Hồi giáo này.
Tài liệu được kênh Al Arabiya English tiết lộ hôm 16/6 cho biết chương trình hạt nhân của Iran sẽ được đóng băng ở mức hiện tại trong thời gian đàm phán kéo dài 60 ngày, đồng thời Mỹ sẽ không được áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt mới hoặc tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực.
Về phần mình, Iran tái khẳng định trong văn bản rằng nước này sẽ không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi cả hai bên đồng ý giải quyết số phận kho dự trữ uranium đã làm giàu của Iran cũng như mọi vấn đề còn tồn đọng liên quan đến hạt nhân, bao gồm cả các nhu cầu năng lượng dân sự mà Tehran tuyên bố, trong một thỏa thuận cuối cùng.
Việc bán dầu và miễn trừ trừng phạt có hiệu lực ngay ngày ký kết
Trong số các điều khoản kinh tế có tác động tức thời nhất của bản ghi nhớ, Bộ Tài chính Mỹ sẽ ban hành các giấy miễn trừ ngay khi ký kết, cho phép hoạt động xuất khẩu dầu thô, các sản phẩm hóa dầu của Iran cùng toàn bộ các dịch vụ liên quan, bao gồm ngân hàng, bảo hiểm và vận tải, tiếp tục được duy trì cho đến khi các lệnh trừng phạt chính thức được dỡ bỏ.
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay tối 16/6, một quan chức cấp cao của Mỹ nói với hãng tin Reuters rằng Iran sẽ được phép nối lại việc bán dầu ngay sau khi thỏa thuận được ký kết, với điều kiện Tehran tuân thủ đầy đủ các điều khoản đã thống nhất, đặc biệt là không cản trở quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.
Bản ghi nhớ cam kết Mỹ cuối cùng sẽ chấm dứt mọi loại hình trừng phạt đối với Iran, bao gồm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, các quyết định của Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), cũng như tất cả các biện pháp trừng phạt đơn phương sơ cấp và thứ cấp của Mỹ. Lộ trình thực hiện sẽ được hoàn thiện trong thỏa thuận toàn diện cuối cùng.
Thỏa thuận hoàn chỉnh sau đó sẽ được ghi nhận trong một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Tàu thuyền ở eo biển Hormuz, gần thành phố cảng Bandar Abbas, Iran. Ảnh: The Guardian/TTXVN
Phong tỏa eo biển Hormuz sẽ được dỡ bỏ trong vòng 30 ngày
Eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hẹp mà khoảng một phần năm nguồn cung dầu mỏ toàn cầu đi qua, là trọng tâm hoạt động của bản ghi nhớ này.
Mỹ cam kết dỡ bỏ phong tỏa hải quân ngay khi ký kết và khôi phục lưu lượng vận tải biển về mức trước chiến tranh trong vòng 30 ngày.
Song song với đó, Iran cam kết bảo đảm việc đi lại an toàn của các tàu thương mại giữa Vịnh Ba Tư và biển Oman trong cùng khoảng thời gian, bao gồm cả việc vô hiệu hóa các bãi mìn mà nước này đã triển khai trên tuyến đường thủy.
Các nguồn tin được thông báo về các cuộc đàm phán nói với báo Haaretz rằng khoảng 24 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran sẽ được giải ngân thành bốn đợt, với điều kiện Iran tuân thủ các yêu cầu của Mỹ liên quan đến eo biển Hormuz và đạt được tiến triển trong các cuộc đàm phán hạt nhân.
Các khoản tiền này có thể được cấu trúc dưới dạng hỗ trợ kinh tế có mục tiêu, bao gồm tài trợ cho các hoạt động rà phá thủy lôi ngay tại tuyến đường thủy này.
Nhiều nguồn thông tin cho rằng chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã đồng ý thành lập một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD cho Iran, nhưng nhà lãnh đạo Mỹ đã bác bỏ thông tin này, gọi đó là “tin giả”, đồng thời đăng tải lời phủ nhận trên Truth Social.
Tuy nhiên, bản ghi nhớ thực sự cam kết rằng Mỹ và các đối tác khu vực sẽ xây dựng một kế hoạch toàn diện nhằm phục hồi và phát triển kinh tế cho Iran với nguồn tài chính ít nhất 300 tỷ USD. Cơ chế thực hiện sẽ được xây dựng trong vòng 60 ngày như một phần của thỏa thuận cuối cùng.
Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran ngày 11/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Phó Tổng thống Vance gọi văn kiện này là “rất khái quát” khi hình thức cuối cùng vẫn chưa rõ ràng
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay tối 16/6, Phó Tổng thống JD Vance, trong cuộc trả lời phỏng vấn đài CNN, mô tả bản ghi nhớ là “một văn kiện rất khái quát”, đồng thời nói với kênh NBC News rằng thỏa thuận sẽ bao gồm việc các thanh sát viên quốc tế quay trở lại các cơ sở hạt nhân của Iran. Ông tin rằng Israel cuối cùng sẽ ủng hộ thỏa thuận khi nó được hoàn thiện.
Về phần mình, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận cuối cùng sẽ bắt đầu ngay trong ngày bản ghi nhớ được ký kết và kéo dài tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu hai bên đồng thuận. Các cuộc đàm phán sẽ bao trùm cả hồ sơ hạt nhân và việc dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt.
Bản ghi nhớ quy định rằng khi cả hai bên nhận được sự bảo đảm rằng các điều khoản then chốt, bao gồm việc khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, các giấy miễn trừ trừng phạt và việc giải ngân tài sản bị đóng băng, đang được triển khai, thì các cuộc đàm phán chính thức về một thỏa thuận toàn diện cuối cùng sẽ được khởi động.
Thỏa thuận đó sau đó sẽ cần được phê chuẩn thông qua một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, qua đó trao cho thỏa thuận cuối cùng hiệu lực của luật pháp quốc tế.