Quảng Ninh khơi thông điểm nghẽn dữ liệu đất đai

Trên cơ sở nhận diện rõ các tồn tại về sai lệch dữ liệu, hạ tầng công nghệ và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn, Quảng Ninh quyết tâm chấn chỉnh kỷ luật hành chính, đổi mới cách đánh giá theo hướng thực chất và triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật để nâng cao hiệu quả quản lý địa chính.

Nhìn thẳng vào bản chất số liệu từ thực địa cơ sở

Tiếp nối kết quả rà soát, làm sạch dữ liệu đất ở của giai đoạn trước, tỉnh Quảng Ninh bước vào giai đoạn tiếp theo của chiến dịch với việc thay đổi căn bản tiêu chí đánh giá tiến độ. Trước đây, cơ quan chuyên môn đánh giá dựa trên tỷ lệ làm sạch so với số lượng dữ liệu sẵn có thu thập từ các kế hoạch cũ. Tiêu chí này dẫn đến những báo cáo bề nổi đạt tỷ lệ rất cao, nhưng mẫu số thực tế lại hẹp và chưa phản ánh đúng thực địa.

Theo số liệu thống kê đến ngày 21/5/2026 trên hệ thống VNPT_iLIS, toàn tỉnh đã thực hiện làm sạch và đồng bộ được 264.453 thửa đất ở, nhà ở. Tuy nhiên, khi đặt trong bức tranh tổng thể trên quy mô toàn tỉnh với hơn 2,2 triệu thửa đất bao gồm cả đất nông nghiệp, lâm nghiệp và thương mại dịch vụ, kết quả đạt được thực chất mới chỉ chiếm khoảng 12% tổng khối lượng công việc.

Điều này đồng nghĩa với việc Quảng Ninh còn tới hơn 2,1 triệu thửa đất chưa được xử lý, đặt ra áp lực lớn cho tiến độ hoàn thành cơ sở dữ liệu. Nhìn nhận thẳng thắn về căn nguyên của những tồn tại ở giai đoạn đầu, ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh chỉ rõ, trong giai đoạn triển khai ban đầu trước đây, sự lãnh đạo chỉ đạo từ cấp tỉnh đến cơ sở còn hạn chế. Phương thức tổ chức thực hiện mang tính chủ quan, giao phó cho cán bộ chuyên môn trực tiếp làm, dẫn đến số lượng dữ liệu trên hệ thống chưa được đối soát kỹ lưỡng. Việc rà soát, đối chiếu lại toàn bộ số liệu đất đai đợt này là để khắc phục triệt để phần dữ liệu tồn đọng, chuyển trạng thái quản lý sang phương thức dựa trên khối lượng công việc thực tế, không chạy theo tỷ lệ phần trăm mang tính cào bằng.

Thực tế là việc tạo lập dữ liệu quá khứ đã bộc lộ những "điểm nghẽn" lớn khi đưa lên phần mềm mới. Tại phường Yên Tử, hệ thống cũ lọc ra số liệu bất cập lên tới 56.424 thửa đất cần rà soát, biến Yên Tử thành địa phương có lượng thửa đất lớn nhất tỉnh dù diện tích tự nhiên và mật độ dân số không cao.

Ông Bùi Đức Anh, Phó Chủ tịch UBND phường Yên Tử cho biết, nhiều hồ sơ thu thập từ giai đoạn trước có dữ liệu đầu vào nhưng phần mềm VNPT_iLIS không thể nhận diện do cấu trúc lưu trữ sau khi quét chưa đúng định dạng. Bên cạnh đó, việc rà soát dữ liệu thuộc tính vấp phải khó khăn khi có tới 684 trường hợp người sử dụng đất không có hộ khẩu tại địa phương, khiến lực lượng công an không thể tra cứu, chuẩn hóa trên hệ thống dân cư quốc gia.

Áp lực công việc đè nặng lên chính quyền hai cấp khi cán bộ địa chính cấp xã phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ chuyên môn, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng hằng ngày. Ngay cả tại những địa bàn trọng điểm có tỷ lệ hoàn thành cao như phường Móng Cái 1 (làm sạch đạt 9.788 hồ sơ), phần dữ liệu tồn đọng còn lại đều là những trường hợp phức tạp, đòi hỏi phải xử lý chi tiết từng thửa đất.

Lãnh đạo UBND phường Móng Cái 1 chia sẻ, do các trường thông tin số tờ, số thửa trước đây đều là dữ liệu giả định, địa phương phải điền lại thông tin của trên 13.000 thửa đất. Đối với các thửa đất có biến động pháp lý như chủ sử dụng đã chết, tách thửa, chuyển nhượng hoặc lô đất xây dựng nhà ở có tên người ở thực tế và tên chủ đất không trùng nhau, cán bộ địa chính phải trực tiếp phối hợp với trưởng thôn, khu phố đến từng vị trí ngoài thực địa để xác minh hồ sơ gốc.

Tăng cường phối hợp và đồng bộ giải pháp kỹ thuật

Để tháo gỡ các rào cản về thủ tục hành chính và tăng tốc tiến độ rà soát, UBND tỉnh Quảng Ninh xác định phải tập trung đổi mới phương thức quản lý và phân bổ nguồn lực hợp lý dựa trên khối lượng công việc thực tế của từng địa bàn. Nhìn thẳng vào thực tế, ông Vũ Văn Diện, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, Trưởng Ban chỉ đạo tỉnh về làm sạch dữ liệu đất đai yêu cầu Văn phòng Đăng ký đất đai phải phối hợp chặt chẽ với các đơn vị vận hành để phân loại cụ thể từng nhóm tồn đọng như hồ sơ thiếu quét (scan), thiếu thông tin dân cư hay thiếu dữ liệu không gian, từ đó có hướng dẫn nghiệp vụ đồng bộ để giúp anh em cơ sở tháo gỡ dứt điểm từng ca khó.

Đặc biệt, để dứt điểm dọn sạch dữ liệu cũ, Phó Chủ tịch tỉnh Vũ Văn Diện yêu cầu tập trung xử lý hoàn thành 5 nhóm đối tượng tồn đọng phức tạp trước mốc thời gian 30/6/2026. Cụ thể bao gồm: nhóm mất giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phải khẩn trương thực hiện quy trình cấp lại trước ngày 15/6/2026; nhóm giấy chứng nhận đang thế chấp tại các ngân hàng phải chủ động khai thác thông tin qua bản photo hoặc đối chiếu bộ hồ sơ gốc lưu trữ; nhóm hồ sơ vướng mắc do phân chia di sản thừa kế nhưng chưa đồng thuận do mâu thuẫn gia đình hoặc chủ đất ở xa, ở nước ngoài phải lập kế hoạch theo dõi cụ thể từng ca; nhóm các trường hợp đang có tranh chấp đất đai phải cập nhật thông tin bổ sung và xây dựng phương án giải quyết cụ thể; và cuối cùng là nhóm các thửa đất sai lệch ranh giới diện tích bắt buộc phải tổ chức lực lượng đo đạc bổ sung.

Liên quan đến giải pháp nhân lực và nguồn lực kinh phí hỗ trợ cơ sở thực hiện các phần việc này, ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương căn cứ vào khối lượng công việc thực tế để cân đối cán bộ. Phải xác định rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Khi khối lượng công việc phát sinh quá lớn dẫn đến thiếu kinh phí, các đơn vị phải lập dự toán cụ thể để tỉnh xem xét cấp bổ sung thường xuyên. Tỉnh cam kết bảo đảm đủ nguồn lực cấp về cơ sở. Lãnh đạo tỉnh cũng lưu ý các cơ quan chuyên môn phối hợp chặt chẽ để thống nhất cách hiểu, thông suốt thủ tục áp dụng định mức chuyên ngành về phần mềm, không để hồ sơ ách tắc trong khâu hành chính.

Về mặt kỹ thuật đồng bộ dữ liệu không gian, tỉnh yêu cầu cơ quan thường trực rà soát kỹ góc độ chuyên môn để có sự hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp tại cấp phường trong quá trình đẩy hồ sơ scan lên hệ thống. Mục tiêu cốt lõi là khi khớp nối bản đồ của 54 xã, phường, đặc khu phải tạo thành một mảnh bản đồ duy nhất, đồng nhất toàn tỉnh, tránh rủi ro vênh lệch ranh giới hành chính. Tỉnh chấp nhận thực tế thông tin trên giấy chứng nhận và bản đồ hiện trạng có thể có độ lệch nhất định, trước mắt sẽ xác minh theo thửa đất hiện trạng, thiếu bản đồ đến đâu thì đo vẽ bổ sung ngay đến đó, không tách rời việc lập bản đồ và xây dựng cơ sở dữ liệu.

Tầm nhìn mà Quảng Ninh hướng tới khi hoàn thành toàn diện cơ sở dữ liệu đất đai là xây dựng hệ thống dữ liệu "đúng - đủ - sạch - sống". Mục tiêu cốt lõi là khi mở bản đồ địa chính, hệ thống sẽ vận hành tương tự như bản đồ địa lý thông thường. Kích chuột vào bất kỳ thửa đất nào cũng phải hiển thị rõ ràng lịch sử pháp lý, diện tích, ranh giới. Những ô thửa nào chưa đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận cũng phải thể hiện rõ lý do trên hệ thống, không được để lại các khoảng trống dữ liệu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, UBND tỉnh chỉ đạo áp dụng cơ chế thông tin trực tuyến, thiết lập kênh phản hồi thời gian thực để gỡ vướng trực tiếp tại thực địa. Lãnh đạo tỉnh duy trì chế độ nghe báo cáo và cho ý kiến định kỳ hằng ngày để giải quyết dứt điểm các sự vụ phát sinh tại cơ sở. Với các giải pháp đồng bộ, Quảng Ninh quyết tâm hoàn thành công tác thu thập, số hóa hồ sơ giấy và tạo lập xong cơ sở dữ liệu trong tháng 10/2026.