Cuối năm 2025, tại một số thôn của xã Sơn Dương, nhiều hộ dân là thành viên Hợp tác xã Dịch vụ, Thương mại Nông lâm nghiệp Farm đã đồng loạt chuyển đổi diện tích chè già cỗi sang trồng dứa. Việc chuyển đổi được thực hiện bài bản, từ khâu lựa chọn giống, cải tạo đất đến áp dụng quy trình kỹ thuật chăm sóc, đồng thời có sự tham gia liên kết của doanh nghiệp trong bao tiêu sản phẩm.
Cây dứa được trồng tại xã Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang đang cho những tín hiệu phát triển tốt.
Theo ông Trần Ngọc Khởi, Giám đốc Hợp tác xã, qua khảo sát tại một số địa phương có điều kiện tương đồng, cây dứa có năng suất bình quân từ 45 - 60 tấn/ha, giá thu mua ổn định nhờ doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu. Với mức thu nhập ước đạt từ 120 - 150 triệu đồng/ha/năm, cao hơn nhiều so với các loại cây trồng trước đây, cây dứa được đánh giá là phù hợp với điều kiện đất đồi của địa phương.
Nhờ chuẩn bị kỹ lưỡng, đến nay cây dứa sinh trưởng, phát triển tốt, thích nghi với điều kiện tự nhiên của xã. Toàn bộ thành viên hợp tác xã đã chuyển đổi với tổng diện tích khoảng 15 ha, bước đầu hình thành vùng sản xuất tập trung, tạo tiền đề để mở rộng quy mô trong thời gian tới.
Chị Nguyễn Thị Mỵ, thôn Tân Tiến, xã Sơn Dương đã chuyển đổi
toàn bộ diện tích chè già cỗi sang trồng dứa.
Là một trong những hộ tham gia mô hình, chị Nguyễn Thị Mỵ, thôn Tân Tiến chia sẻ, trước đây gia đình chủ yếu trồng chè, song do cây đã già cỗi nên năng suất thấp, thu nhập bấp bênh. Khi chuyển sang trồng dứa, nhận thấy cây sinh trưởng tốt, gia đình rất phấn khởi và kỳ vọng sẽ mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, góp phần cải thiện đời sống.
Cùng với cây dứa, mô hình trồng chanh tứ thì cũng đang được nhiều hộ dân trên địa bàn xã lựa chọn, từng bước thay thế các loại cây trồng truyền thống kém hiệu quả. Đây là loại cây có ưu điểm dễ chăm sóc, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, cho quả quanh năm nên nguồn thu ổn định.
Gia đình anh Phạm Văn Tuấn là một trong những hộ đầu tiên của thôn Tân Thịnh, xã Sơn Dương chuyển đổi sang trồng chanh tứ thì.
Gia đình anh Phạm Văn Tuấn, thôn Tân Thịnh, xã Sơn Dương là một trong những hộ tiên phong chuyển đổi. Trước đây, hơn 4 ha đất đồi của gia đình chủ yếu trồng chè và sắn nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Tháng 6/2025, anh quyết định cải tạo đất, chuyển sang trồng chanh tứ thì. Sau thời gian chăm sóc, cây phát triển tốt, bước đầu cho thu hoạch, mở ra hướng sản xuất mới hiệu quả hơn.
Không chỉ riêng gia đình anh Tuấn, nhiều hộ dân khác cũng mạnh dạn chuyển đổi. Gia đình anh Tô Đức Phương, cùng thôn, đã chuyển 3 ha chè sang trồng chanh tứ thì. Theo anh Phương, việc chuyển đổi không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn tạo điều kiện để các hộ liên kết sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu tập trung, thuận lợi cho thu mua và chế biến.
Thực tế cho thấy, việc đa dạng hóa cây trồng đã góp phần giảm rủi ro trong sản xuất, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Đặc biệt, khi các hộ dân cùng phát triển một loại cây trồng sẽ tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, nâng cao giá trị nông sản.
Cán bộ Trung tâm dịch vụ công xã Sơn Dương thăm các vườn chanh tại thôn Tân Thịnh,
xã Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang
Bên cạnh các mô hình chuyển đổi cây trồng, xã Sơn Dương cũng đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, phát triển các mô hình nông nghiệp công nghệ cao. Đến nay, trên địa bàn xã đã hình thành hơn 10 mô hình như trồng rau trong nhà màng, sản xuất cây ăn quả theo hướng hữu cơ, nuôi trồng thủy sản tuần hoàn, chăn nuôi an toàn sinh học… Các mô hình này đang phát huy hiệu quả, góp phần thay đổi phương thức sản xuất và nâng cao giá trị sản phẩm.
Theo ông Phùng Việt Hưng, Chủ tịch UBND xã Sơn Dương, từ thực tiễn triển khai các mô hình, địa phương xác định rõ định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng lựa chọn các loại cây trồng, vật nuôi có năng suất, giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện tự nhiên để tập trung phát triển. Đồng thời, chú trọng xây dựng các vùng sản xuất tập trung gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Thời gian tới, xã Sơn Dương sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hiệu quả; ưu tiên phát triển các loại cây có khả năng thích nghi tốt như dứa, chanh tứ thì và một số cây ăn quả khác. Cùng với đó, địa phương xây dựng kế hoạch hỗ trợ người dân về giống, kỹ thuật, từng bước mở rộng diện tích sản xuất.
Ngoài ra, xã cũng tăng cường thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm; đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật; nâng cao chất lượng nông sản theo tiêu chuẩn an toàn, đáp ứng yêu cầu thị trường.
Việc phát triển và nhân rộng các mô hình kinh tế hiệu quả không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo nền tảng quan trọng để Sơn Dương thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, gắn với xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tiếp theo.