Đổi mới tư duy quản trị tại chính quyền cơ sở

Lớp bồi dưỡng nâng cao năng lực, xử lý tình huống thực tiễn đối với đội ngũ cán bộ cơ sở, được tổ chức trực tiếp tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và trực tuyến đến các điểm cầu xã, phường trong cả nước, đã mang lại những hiệu ứng tích cực. Không dừng lại ở những bài học lý luận, tinh thần đổi mới từ lớp học đã nhanh chóng lan tỏa, thúc đẩy các nhà lãnh đạo xã, phường trên địa bàn Thành phố chuyển hóa thành các chương trình hành động, giải quyết trúng và đúng các bài toán hóc búa từ thực tế địa phương.

“Bắt đúng bệnh” từ các bài tập tình huống thực tế

Chương trình tập huấn được các học viên đánh giá cao nhờ sự đổi mới toàn diện về cả nội dung lẫn phương thức tiếp cận. Thay vì những bài giảng một chiều theo lối mòn hành chính truyền thống, lớp học áp dụng phương thức tọa đàm, đối thoại đa chiều giữa báo cáo viên, các chuyên gia cao cấp và học viên. Các chuyên đề không chỉ trang bị kiến thức nền tảng về quản trị toàn diện, kiến tạo phát triển mà còn trực tiếp mổ xẻ những “điểm nghẽn” thể chế, rào cản nội sinh và hướng dẫn kỹ năng ra quyết định dựa trên dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các nền tảng số.

Bà Nguyễn Thị Hồng Thảo, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Thủ Đức (Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ, nội dung đợt tập huấn này rất hay, phù hợp và kịp thời đối với các địa phương đang vận hành mô hình chính quyền hai cấp. Điểm đặc biệt thu hút là việc đổi mới phương thức trao đổi, giúp cán bộ cơ sở nhìn nhận trực diện vào các bài tập tình huống về quản lý quy hoạch, đất đai, môi trường và đô thị. “Đây là những vấn đề cốt lõi, là áp lực xã hội lớn mà hầu như địa phương nào cũng đang gặp khó khăn trong quá trình phát triển”, bà Thảo nhìn nhận. Từ việc mổ xẻ các tình huống này, cấp ủy Đảng và chính quyền có thể xác định rõ trách nhiệm cá nhân, tập thể, từ đó đề ra giải pháp khả thi để khắc phục hạn chế, hướng tới sự phát triển bền vững.

Dưới góc độ điều hành hành chính, ông Phạm Minh Châu, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bình Khánh cho rằng các bài tập tình huống rất sát với thực tiễn cơ sở, đặc biệt là nhóm tình huống liên quan đến việc tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân; công tác phối hợp liên bộ phận trong giải quyết thủ tục hành chính; xử lý khủng hoảng thông tin trên mạng xã hội; cũng như các kỹ năng đối thoại trực tiếp khi phát sinh vụ việc phức tạp.

Ông Châu thẳng thắn: “Nhiều tình huống thực sự “gặp đúng bệnh” của địa phương chúng tôi quản lý. Đây là những va vấp thường xuyên nhưng đôi khi cán bộ cơ sở vẫn còn lúng túng trong cách xử lý để làm sao vừa đảm bảo đúng hành lang pháp lý, vừa đạt được sự đồng thuận, thấu tình đạt lý trong nhân dân”.

Sự thay đổi lớn nhất mà lớp tập huấn mang lại chính là việc định hình lại tư duy của người lãnh đạo, chuyển từ “quản lý hành chính” - vốn thuần túy dựa trên mệnh lệnh, kiểm soát và tuân thủ trật tự - sang “quản trị phát triển” - chú trọng sự phối hợp, đối thoại, chia sẻ thông tin và nâng cao trách nhiệm giải trình nhằm tạo ra giá trị công phục vụ cộng đồng.

Chủ động kiến tạo giải pháp, hành động quyết liệt

Một trong những bài học sâu sắc nhất được các lãnh đạo cơ sở đúc rút sau lớp tập huấn là tinh thần chủ động, dám nghĩ, dám làm, không né tránh và không đổ lỗi cho cơ chế. Mô hình chính quyền hai cấp đặt ra yêu cầu tinh gọn bộ máy, loại bỏ cấp trung gian, đòi hỏi chính quyền cấp phường, xã phải tăng cường năng lực phản ứng nhanh, sát dân và giải quyết công việc liên tục, kịp thời.

Ông Nguyễn Quang Nam Thắng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Bàn Cờ khẳng định, bài học lớn nhất đối với cá nhân ông là sự thay đổi tư duy tiếp cận vấn đề: “Sau chương trình học này, tôi nhận thấy mình không thể tiếp cận theo cách cứ gặp khó khăn là làm văn bản báo cáo lên cấp trên để chờ đợi giải quyết. Thay vào đó, chúng tôi phải tự ngồi lại, suy nghĩ và nghiên cứu tìm ra giải pháp, kể cả trong giải quyết việc của dân hay việc nội bộ. Những gì thuộc thẩm quyền, địa phương phải cố gắng tự xử lý triệt để, chỉ khi nào vượt thẩm quyền mới làm văn bản kiến nghị lên trên”.

Từ sự thay đổi tư duy đó, đối với những “điểm nghẽn” tồn tại lâu năm tại địa bàn như câu chuyện quản lý và nâng cấp các chợ truyền thống, Ban Thường vụ Đảng ủy và Ủy ban nhân dân phường Bàn Cờ đã chủ động ngồi lại để bóc tách từng nút thắt. Phường đã phân loại rõ rào cản, đối với những việc vượt thẩm quyền, phường chủ động đề xuất Thành phố sớm ban hành Quy chế hoạt động chợ mẫu để làm căn cứ pháp lý áp dụng phù hợp với đặc điểm chính quyền mới; đồng thời đưa dự án xây dựng mới khu vực nhà lồng chợ Vườn Chuối vào danh mục đầu tư công.

Đồng quan điểm, ông Vũ Hồng Thuấn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Vũng Tàu nhấn mạnh, những lớp bồi dưỡng này có ý nghĩa cực kỳ thiết thực. Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền hai cấp, điều cán bộ cơ sở cần không chỉ là kiến thức quản lý thông thường, mà quan trọng hơn là tư duy quản trị hiện đại, ứng dụng hiệu quả dữ liệu, chuyển đổi số và AI vào công tác điều hành.

“Điều này giúp đội ngũ cán bộ phường chủ động hơn, gần dân hơn, phản ứng nhanh hơn trước các yêu cầu của đời sống đô thị, giải quyết công việc hiệu quả và mang lại sự hài lòng cao nhất cho người dân”, ông Thuấn cho biết.

Mục tiêu cốt lõi của quản trị toàn diện và kiến tạo phát triển chính là lấy người dân làm trung tâm, lấy sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo hiệu quả của bộ máy công quyền. Thấm nhuần tinh thần đó, ngay sau khi lớp tập huấn kết thúc, các địa phương tại Thành phố Hồ Chí Minh lập tức bắt tay vào hành động nhằm tạo chuyển biến rõ nét trong thực thi công vụ.

Tại phường Thủ Đức, bà Nguyễn Thị Hồng Thảo cho biết, hành động đầu tiên và khẩn trương nhất của địa phương là chỉ đạo Ủy ban nhân dân phường xây dựng các đề án mang tính chiến lược dài hạn và bền vững bao gồm: Đề án xây dựng "Phường Thủ Đức Số", "Phường Thủ Đức Xanh" và Đề án phát triển hạ tầng đô thị. Địa phương xác định sẽ huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ phường đến từng khu phố cùng tham gia đồng hành.

Trong khi đó, tại xã Bình Khánh, ông Phạm Minh Châu đã chọn hành động đầu tiên là lan tỏa ngay tri thức từ lớp học đến toàn bộ đội ngũ cán bộ, công chức tại địa phương. Xã tổ chức các buổi quán triệt, chia sẻ lại các nội dung trọng tâm và những tình huống thực tiễn tiêu biểu thông qua các buổi sinh hoạt chuyên đề và họp giao ban. Song song đó, ông Châu yêu cầu các bộ phận chuyên môn tiến hành rà soát, tự soi chiếu những mặt còn hạn chế trong quá trình xử lý công việc hằng ngày. Từ đó, xây dựng các kịch bản, phương án xử lý tình huống chuẩn hóa, góp phần nâng cao kỹ năng thực thi công vụ, tinh thần trách nhiệm và hiệu quả phục vụ nhân dân một cách thực chất.

Thực tế tại các phường như Bàn Cờ, việc duy trì các chương trình như “Mỗi tuần một ngày đi cơ sở”, trực tiếp gặp gỡ cấp ủy khu phố và lắng nghe tâm tư, khó khăn của người dân để đưa vào nội dung giao ban, giải quyết ngay lập tức đang phát huy hiệu quả cao. Bên cạnh đó, việc kết hợp chặt chẽ với các nền tảng công nghệ như Cổng 1022 của Thành phố giúp quy trình tiếp nhận, xử lý và phản hồi thông tin cho người dân được thực hiện liên tục, thông suốt. Người dân được trả lời thông tin liền, các vụ việc phức tạp được xử lý ngay tại gốc, không còn tình trạng đùn đẩy hay mất thời gian chờ đợi do các thủ tục trung gian.

Những hành động quyết liệt, chủ động và đầy tính nhân văn đang diễn ra tại các địa phương trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh chính là minh chứng sinh động cho thấy, khi tư duy quản trị được khai thông, năng lực kiến tạo được nâng tầm, chính quyền cơ sở sẽ thực sự trở thành bệ phóng vững chắc cho sự phát triển toàn diện và bền vững của toàn Thành phố.