Quang cảnh eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN phát
Phát biểu với báo giới ngày 18/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar Majed Al Ansari cho biết Doha đang chờ đợi thỏa thuận giữa Oman và Iran về eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh việc đạt được thỏa thuận này sẽ giúp nối lại khuôn khổ đàm phán giữa Mỹ và Iran dễ dàng hơn.
Iran và Oman, hai quốc gia cùng có bờ biển giáp eo biển chiến lược này, đã nhiều tuần thảo luận về việc quản lý và bảo đảm hoạt động hàng hải qua đây. Tehran cho biết hai bên đã thống nhất về tọa độ địa lý của tuyến đường được đề xuất.
Một bản ghi nhớ (MoU) được Iran và Mỹ ký hồi tháng 6 đã đổ vỡ do bất đồng liên quan đến cơ chế quản lý eo biển. Iran yêu cầu các tàu phải xin phép và trả phí dịch vụ quá cảnh, trong khi Mỹ và một số nước trong khu vực phản đối. Tehran cũng đã tấn công các tàu tìm cách đi qua eo biển mà không xin phép.
Trong ngày 18/8, nhà đàm phán hàng đầu của Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố eo biển Hormuz sẽ chưa được mở lại cho đến khi Mỹ đáp ứng các yêu cầu của Tehran, trong đó có việc dỡ bỏ phong tỏa hải quân.
Trước đó một ngày, Iran cho biết các cuộc đàm phán vẫn đang được tiến hành “một cách nghiêm túc”, với các bên trao đổi quan điểm về dự thảo “tuyên bố chung”. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã cảnh báo Oman không được cản trở thỏa thuận với Iran về eo biển Hormuz.
Trong diễn biến liên quan, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian được cho là quyết tâm giải quyết tình trạng hạn chế Internet tại nước này. Phó Tổng thống Mohammad Reza Aref ngày 17/8 cho biết Tổng thống đã quyết định chấm dứt vấn đề phong tỏa Internet, song quá trình này có thể mất thời gian do liên quan đến nhiều cơ quan và cơ quan pháp lý.
Ông Aref nhận định các biện pháp đe dọa an ninh quốc gia cần được ngăn chặn, nhưng việc phong tỏa Internet đã dẫn tới tình trạng sử dụng rộng rãi các công cụ vượt kiểm duyệt, bản thân điều này cũng tạo ra nguy cơ đối với an ninh.
Trong khi đó, căng thẳng giữa Iran và khu vực người Kurd ở Iraq cũng gia tăng sau vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào văn phòng của lãnh đạo Khu vực người Kurd Masrour Barzani và tư gia của một quan chức an ninh địa phương vào sáng sớm 17/8.
Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi cảnh báo về khả năng có các chiến dịch "cờ giả” (hành vi chính trị hoặc quân sự được dàn dựng để trông như thể do một bên khác thực hiện) nhằm kích động bất đồng giữa Iran và Khu vực Kurd của Iraq. Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Iraq Fuad Hussein, ông Araghchi khẳng định Iran ủng hộ an ninh, ổn định và toàn vẹn lãnh thổ của Iraq, đồng thời kêu gọi hai bên tăng cường phối hợp nhằm bảo đảm an ninh dọc biên giới chung.
Trong lĩnh vực hàng không, hãng hàng không giá rẻ Flydubai của Các Tiểu vương quốc Arập thống nhất (UAE) đã nối lại một số chuyến bay qua không phận Iran lần đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát.
Phóng viên TTXVN tại Trung Đông-Bắc Phi dẫn dữ liệu theo dõi chuyến bay được chuyên trang kinh tế vùng Vịnh AGBI công bố ngày 17/8, cho biết Flydubai hiện khai thác 2 chuyến mỗi ngày giữa Dubai và Baku (Azerbaijan) qua “hành lang phía Đông” của không phận Iran.
Kể từ khi xung đột bắt đầu ngày 28/2, các chuyến bay này phải chuyển hướng qua không phận Iraq, khiến thời gian bay kéo dài thêm tới 40 phút. Flydubai cho biết việc nối lại một số đường bay được thực hiện sau khi hãng hoàn tất các đánh giá cần thiết và tuân thủ những tuyến bay được quốc tế công nhận. Trong khi đó, hãng Emirates của UAE vẫn tiếp tục tránh sử dụng không phận Iran.
Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) trước đó vẫn khuyến cáo các hãng hàng không thận trọng khi khai thác tại Trung Đông, trong đó có khuyến nghị tránh không phận Iran và Iraq do các nguy cơ an ninh tiềm ẩn.