Tiêm kích Su-57 của Nga. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN (không được phép khai thác, sử dụng bởi bên thứ ba)
Tình báo quân sự Ukraine cho biết phát hiện một module máy tính Nvidia Jetson Orin bên trong tên lửa hành trình phóng từ trên không S-71M Monokhrom của Nga, làm dấy lên nghi vấn Moskva đang tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào vũ khí trang bị cho tiêm kích tàng hình Su-57.
Phát hiện đáng chú ý trong S-71
Theo Cơ quan Tình báo Quốc phòng Ukraine (DIU), các chuyên gia đã xác định module Nvidia Jetson Orin trong S-71M, mẫu tên lửa được thiết kế để mang bên trong khoang vũ khí của Su-57 và thiết bị bay không người lái S-70 Okhotnik.
DIU cho rằng sự xuất hiện của module này có thể cho thấy tên lửa được trang bị công nghệ AI. Phát hiện được công bố trên War&Sanctions, cổng thông tin của cơ quan này chuyên truy tìm các linh kiện nước ngoài trong vũ khí Nga. Theo DIU, nghiên cứu mới nhất xác định 35 linh kiện điện tử có nguồn gốc nước ngoài trong các hệ thống vũ khí của Moskva.
Theo The EurAsian Times, việc tìm thấy module Nvidia trong S-71 cho thấy Nga vẫn có khả năng tiếp cận các linh kiện điện tử phương Tây bất chấp các lệnh trừng phạt, đồng thời đặt ra câu hỏi về những kênh trung gian mà Moskva có thể sử dụng.
Tuy nhiên, Jetson Orin không thuộc nhóm chip AI hiệu năng cao chịu các biện pháp kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt nhất của Mỹ. Nvidia xếp các module Jetson vào nhóm ECCN 5A992.c, với mức hạn chế thấp hơn so với các dòng A100, H100, H200 hay Blackwell.
Nvidia đã dừng bán sản phẩm trực tiếp cho Nga từ năm 2022, nhưng các sản phẩm của hãng vẫn có thể được đưa vào nước này thông qua thị trường thứ ba và các kênh bán lại.
Một cuộc điều tra của truyền thông phương Tây trước đây cho thấy ít nhất 129 lô hàng Nvidia đã tới Nga thông qua bên thứ ba trong giai đoạn tháng 4-10/2022. Nvidia khẳng định hãng tuân thủ luật xuất khẩu và sẽ chấm dứt quan hệ với khách hàng nếu phát hiện hành vi chuyển sản phẩm sang Nga trái phép.
Chip có thể hỗ trợ tên lửa tự tìm mục tiêu
Theo Ukraine, linh kiện được phát hiện trong S-71 mang mã SNVUP6.MOP TE980M-A1 và có đặc điểm tương đồng với module Jetson Orin NX 8 GB hoặc 16 GB.
Orin NX có GPU kiến trúc Ampere với 1.024 lõi CUDA và 32 lõi Tensor, cùng các bộ xử lý chuyên dụng cho AI và tăng tốc hình ảnh. Những khả năng này có thể giúp hệ thống xử lý dữ liệu từ cảm biến quang điện, nhận diện hình ảnh và đưa ra thông tin phục vụ dẫn đường.
Đây là cơ sở để Kiev cho rằng S-71M có thể sử dụng AI trong quá trình tự động lựa chọn mục tiêu và dẫn đường ở giai đoạn cuối. Tên lửa có thể phân tích hình ảnh theo thời gian thực, xác định mục tiêu và điều chỉnh đường bay mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào điều khiển của con người.
Nvidia trước đó nói với Tom's Hardware rằng Jetson Orin là sản phẩm dành cho người tiêu dùng, sinh viên, nhà phát triển và startup, không được thiết kế cho mục đích quân sự. Hãng cũng cho biết các module đã qua sử dụng có thể được mua qua nhiều kênh bán lại và Nvidia không thể theo dõi sản phẩm sau khi chúng được bán ra.
Vũ khí tàng hình có khả năng tự chủ cao
S-71 có tầm bắn khoảng 300-400 km, tốc độ 500-600 km/h và mang đầu đạn nổ phá mảnh. Thiết kế có tiết diện phản xạ radar thấp nhằm giảm nguy cơ bị phát hiện khi tiếp cận mục tiêu.
Dòng tên lửa này gồm hai biến thể S-71M Monokhrom và S-71K Kovyor. Trong đó, S-71K được thiết kế như tên lửa hành trình không đối đất có khả năng dẫn đường tới mục tiêu, còn S-71M có khả năng tiên tiến hơn, được cho là có thể tự tìm kiếm, phát hiện và tấn công mục tiêu di động bằng cảm biến quang điện.
Nếu được xác nhận, S-71M sẽ thuộc nhóm vũ khí có mức độ tự chủ cao, có thể phát hiện, lựa chọn và tiếp cận mục tiêu với sự can thiệp hạn chế của con người.
Đây không phải lần đầu Ukraine phát hiện linh kiện Nvidia trong vũ khí Nga. Năm ngoái, Kiev từng cáo buộc Moskva sử dụng module Jetson Orin NX trong drone Shahed MS001 để hỗ trợ nhận diện mục tiêu và ra quyết định cục bộ.
DIU cũng cho biết phần lớn linh kiện điện tử của S-71 có nguồn gốc từ nước ngoài, trong đó có Mỹ, Đức, Nhật Bản, Thụy Sĩ, Ireland, Trung Quốc và Đài Loan.
Nếu các cáo buộc của Ukraine chính xác, việc Jetson Orin xuất hiện trong S-71 vừa cho thấy Nga đang đẩy mạnh tích hợp AI vào vũ khí, vừa phản ánh sự phụ thuộc đáng kể của ngành công nghiệp quốc phòng nước này vào linh kiện công nghệ nước ngoài bất chấp các lệnh trừng phạt.