Trên cơ sở đề xuất của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ báo cáo Quốc hội thông qua các Nghị quyết số 245 và 246/2025/QH15 về dự toán ngân sách nhà nước năm 2026. Theo đó, tổng mức chi cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đảm bảo tối thiểu 3% tổng chi ngân sách, tương đương 95.000 tỷ đồng; trong đó ngân sách trung ương là 70.000 tỷ đồng và ngân sách địa phương là 25.000 tỷ đồng.
Ứng dụng nghiên cứu khoa học. Ảnh: TTXVN
Tổng dự toán năm 2026 đã giao cho các bộ, ngành và địa phương là 82,75 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, tiến độ phân bổ và giải ngân bước đầu cho thấy còn nhiều dư địa cần cải thiện.
Đến ngày 23/3/2026, các đơn vị dự toán cấp I ở trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết khoảng 31.633 tỷ đồng trên tổng số 52.750 tỷ đồng cần phân bổ, đạt khoảng 60%. Trong đó, kinh phí cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt 19.743 tỷ đồng, còn chuyển đổi số đạt 11.890 tỷ đồng.
Về giải ngân, tổng số đã chi đạt 4.435 tỷ đồng, tương đương 14,02% so với dự toán đã phân bổ. Trong đó, lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt mức giải ngân 3.950 tỷ đồng (20,01%), cao hơn đáng kể so với chuyển đổi số chỉ đạt 485 tỷ đồng (4,08%).
Xét theo cấp ngân sách, chi ngân sách trung ương đạt 1.980 tỷ đồng, trong khi ngân sách địa phương đạt 2.455 tỷ đồng. Đáng chú ý, chi cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo ở cấp tỉnh chiếm tỷ trọng lớn, với 2.197 tỷ đồng; trong khi cấp xã mới đạt 113 tỷ đồng.
Về tổng thể, ngân sách nhà nước dành cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026 được Quốc hội phê chuẩn ở mức 65.020 tỷ đồng. Trong đó, chi thường xuyên là 30.720 tỷ đồng và chi đầu tư phát triển là 34.300 tỷ đồng.
Đến nay, kinh phí chi thường xuyên đã được phân bổ 28.344 tỷ đồng, đạt 92,27%; trong khi chi đầu tư phát triển mới phân bổ 23.524 tỷ đồng, đạt 68,58%. Như vậy, vẫn còn khoảng 13.151 tỷ đồng, tương đương hơn 20% tổng kinh phí, chưa được phân bổ, chủ yếu nằm ở chi đầu tư phát triển.
Thực tế này cho thấy, dù nguồn lực đã được bố trí tương đối đầy đủ theo yêu cầu của Nghị quyết 57, song “nút thắt” hiện nay nằm ở khâu phân bổ và giải ngân, đặc biệt với các dự án đầu tư phát triển và chuyển đổi số.
Để phát huy hiệu quả nguồn lực, các bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện thủ tục đầu tư, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách, đồng thời đẩy nhanh tiến độ triển khai các nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là yếu tố then chốt để hiện thực hóa mục tiêu đưa khoa học công nghệ trở thành động lực tăng trưởng mới theo tinh thần Nghị quyết 57.