Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc họp báo tại Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN
Kênh RT của Liên bang Nga cho biết cuộc đối đầu xoay quanh tham vọng của Tổng thống Mỹ Donals Trump nhằm thâu tóm Greenland - hòn đảo lớn nhất thế giới ở Bắc Cực, có vị trí chiến lược - đã lên đến đỉnh điểm mới tại một cuộc họp báo chung ở Copenhagen hôm 13/1, nơi Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen thể hiện lập trường thống nhất.
Khi đó, Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen nhấn mạnh: “Nếu ngay lúc này và tại đây buộc phải lựa chọn giữa Mỹ và Đan Mạch, chúng tôi chọn Đan Mạch. Chúng tôi chọn NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương). Chúng tôi chọn Vương quốc Đan Mạch. Chúng tôi chọn EU (Liên minh châu Âu)”.
Những phát biểu này, được đưa ra ngay trước thềm các cuộc đàm phán cấp cao tại Washington giữa các quan chức Đan Mạch và Greenland với Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio, đã vấp phải phản ứng gay gắt từ Tổng thống Trump.
Phát biểu với các phóng viên tại căn cứ Joint Base Andrews, Tổng thống Trump nói: “Đó là vấn đề của họ. Tôi không đồng ý với họ. Tôi không biết ông ta (Thủ hiến Greenland) là ai, tôi chẳng biết gì về ông ta, nhưng đó sẽ là một vấn đề lớn đối với ông ta”.
Tổng thống Trump lập luận rằng Mỹ phải kiểm soát Greenland để ngăn chặn khả năng Trung Quốc hoặc Liên bang Nga chi phối khu vực này.
Cáo buộc của Tổng thống Trump không chỉ bị Moskva và Bắc Kinh bác bỏ mà còn bị các quan chức trong khu vực phủ nhận.
Tuy nhiên vào hôm 11/1, Tổng thống đã lặp lại quyết tâm của mình, nhấn mạnh rằng: “Bằng cách này hay cách khác, chúng ta sẽ có Greenland”.
Lời đe dọa của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh có động thái lập pháp từ Hạ nghị sĩ bang Florida Randy Fine, người đã trình dự luật “Đạo luật Sáp nhập và Bang hóa Greenland”, cho phép tổng thống thực hiện “bất kỳ bước đi cần thiết nào” để giành quyền kiểm soát Greenland.
Các quan chức Đan Mạch đã bác bỏ tiền đề của dự luật, trong đó Đại sứ Jesper Moller Sorensen khẳng định ông đã làm “rõ ràng tuyệt đối” với Hạ nghị sĩ Fine rằng Greenland là một phần của Đan Mạch.
Trong khi Copenhagen bày tỏ sẵn sàng tăng cường hợp tác an ninh với Mỹ trong khuôn khổ NATO, Đan Mạch nhấn mạnh rằng tương lai của hòn đảo phải do người dân Greenland quyết định, những người đã bỏ phiếu năm 2008 để duy trì quy chế tự trị trong Vương quốc Đan Mạch. Tổng thư ký NATO Mark Rutte từ chối bình luận trực tiếp về tranh cãi này, cho biết vai trò của ông là bảo đảm an ninh tại khu vực Bắc Cực.
Trong một diễn biến liên quan, một nhóm nghị sĩ Mỹ thuộc cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa đã đệ trình dự luật nhằm ngăn chặn việc sử dụng ngân sách liên bang cho bất kỳ hành động nào liên quan đến kiểm soát hoặc can thiệp quân sự đối với lãnh thổ của các quốc gia thành viên NATO, trong đó có Greenland - vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch.
Dự luật mang tên Đạo luật Bảo vệ đoàn kết NATO (NATO Unity Protection Act), do Thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen và Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski bảo trợ. Theo đó, dự luật này đưa ra quy định ngăn cản Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao Mỹ sử dụng ngân sách cho các hoạt động như phong tỏa, chiếm đóng, sáp nhập hoặc áp đặt quyền kiểm soát đối với lãnh thổ của bất kỳ quốc gia thành viên nào của NATO.
Theo các nghị sĩ bảo trợ, dự luật được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện những quan ngại ngày càng gia tăng trước các tuyên bố gần đây của Tổng thống Donald Trump liên quan đến Greenland - vùng lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, một thành viên NATO.
Dự luật nêu rõ sức mạnh của NATO có ý nghĩa then chốt đối với an ninh quốc gia Mỹ, đồng thời khẳng định mọi hành động chiếm đóng hoặc kiểm soát lãnh thổ có chủ quyền của một quốc gia thành viên NATO đều vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc và các quy định của NATO.
Trong tuyên bố công bố dự luật, Thượng nghị sĩ Shaheen cho rằng “bất kỳ gợi ý nào về việc Mỹ sử dụng sức mạnh để kiểm soát lãnh thổ của một đồng minh NATO đều có thể làm suy yếu liên minh này” cũng như có nguy cơ phương hại đến lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ, đồng thời vấp phải sự phản đối lưỡng đảng trong Quốc hội.
Cùng quan điểm, Thượng nghị sĩ Murkowski cho rằng liên minh an ninh NATO gồm 32 thành viên là “tuyến phòng thủ mạnh mẽ nhất” trước các nỗ lực làm suy yếu hòa bình và ổn định toàn cầu. Thượng nghị sĩ Murkowski Murkowski lưu ý rằng ý tưởng sử dụng nguồn lực to lớn của Mỹ để gây sức ép đối với các đồng minh đã là điều “rất đáng quan ngại”, đồng thời khẳng định Quốc hội cần bác bỏ hoàn toàn khả năng này thông qua các quy định pháp luật cụ thể.
Bên cạnh đó, Hạ nghị sĩ Don Bacon, thành viên đảng Cộng hòa, đại diện cho bang Nebraska tại Hạ viện Mỹ, đã cùng các nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện Mỹ trình dự luật mang tên No Funds for NATO Invasion Act (tạm dịch là Đạo luật Không cấp ngân sách cho hành động quân sự của NATO), nhằm ngăn chặn từ sớm khả năng chính quyền Tổng thống Donald Trump sử dụng biện pháp quân sự để giành quyền kiểm soát Greenland.