Lãnh tụ Tối cao Iran, Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei. Ảnh: IRNA/TTXVN
Bốn ngày sau khi Bộ Tài chính Mỹ phát động “Chiến dịch kẻ vị ruồng bỏ về kinh tế”, vào hôm 28/8, Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei cho rằng tăng cường dựa vào sản xuất trong nước là chìa khóa để giải quyết các vấn đề kinh tế của đất nước, đồng thời kêu gọi từng bước giảm vai trò nổi bật của đồng USD trong nền kinh tế.
Trong thông điệp nhân Tuần lễ Chính phủ của Iran, Lãnh tụ Tối cao Iran kêu gọi chính phủ dành “sự quan tâm nghiêm túc” cho những thách thức có mối liên hệ với nhau về kinh tế và đời sống người dân, bao gồm lạm phát, thất nghiệp, quản lý giá cả và điều tiết thị trường hàng hóa và dịch vụ.
Lãnh tụ Tối cao Iran cũng kêu gọi thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng đầu tư và định hướng đầu tư vào các lĩnh vực hữu ích và cần thiết, thúc đẩy sản xuất, đồng thời đặt các chính sách “kinh tế kháng cự” vào vị trí trung tâm trong chương trình nghị sự kinh tế của chính phủ.
Lãnh tụ Tối cao Iran nói: “Chìa khóa chính để giải quyết tất cả những vấn đề này nằm ở việc ngày càng dựa nhiều hơn vào sản xuất trong nước”.
Theo hãng thông tấn Anadolu của Thổ Nhĩ Kỳ, ông Mojtaba Khamenei, người lên nắm quyền sau khi cha ông bị ám sát trong các cuộc tấn công của Mỹ-Israel nhưng chưa xuất hiện công khai kể từ đó, nhấn mạnh rằng việc bảo đảm nguồn cung đầy đủ các mặt hàng thiết yếu và chuyên dụng vẫn là điều cần thiết, đồng thời cho rằng nhập khẩu cần được sử dụng “một cách phù hợp và khôn ngoan” bất cứ khi nào sản xuất trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu.
Ông Mojtaba Khamenei nói thêm rằng khuyến khích sản xuất trong khi quản lý nhập khẩu và giá cả có thể từng bước làm giảm những “điểm tối” trong nền kinh tế Iran cho đến khi chúng hoàn toàn biến mất.
Đồng rial của Iran đã giảm xuống mức thấp nhất từ trước đến nay so với đồng USD, vượt ngưỡng 2 triệu rial đổi 1 USD trên thị trường tự do trong tuần này, trong bối cảnh Washington triển khai thêm các biện pháp trừng phạt nhằm bóp nghẹt nền kinh tế Iran.
Ông Mojtaba Khamenei kêu gọi triển khai các công nghệ và sáng kiến do giới tinh hoa trẻ của Iran đề xuất, cho rằng việc ứng dụng kịp thời những công nghệ và sáng kiến này có thể tạo ra những bước tiến đáng kể trong nông nghiệp, công nghiệp, truyền thông, giáo dục và các lĩnh vực khác.
Theo Lãnh tụ Tối cao Iran, việc quản lý thông minh hơn, tăng cường sự tham gia của các chuyên gia và chuyên gia công nghệ, cũng như khai thác các năng lực mới có thể góp phần thúc đẩy Iran hướng tới mở rộng và phát triển kinh tế.
Lãnh tụ Tối cao Iran cũng ca ngợi những nỗ lực của chính phủ trong thời chiến nhằm cung cấp các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu, sửa chữa các địa điểm trọng yếu bị hư hại và quản lý nguồn cung năng lượng bất chấp các lệnh trừng phạt và phong tỏa ngày càng gia tăng.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát biểu họp báo tại Washington, D.C. Ảnh: Kyodo/TTXVN phát
Ngày 24/8, Bộ Tài chính Mỹ phát động “Chiến dịch kẻ vị ruồng bỏ về kinh tế” nhằm siết nguồn thu và kết nối tài chính của Iran, đặt Tehran trước lựa chọn giữa tiếp tục bị cô lập hoặc thay đổi chính sách để trở lại nền kinh tế toàn cầu.
Washington không chỉ nhắm vào các thực thể Iran mà còn gia tăng sức ép với bên thứ ba tiếp tục giao dịch với Tehran.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo các nước phải cắt giảm quan hệ kinh tế với Iran nếu không muốn đối mặt trừng phạt của Mỹ, trong đó có nguy cơ bị hạn chế tiếp cận hệ thống tài chính bằng đồng USD.
Cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ mở rộng phạm vi hoạt động có thể khiến cá nhân, tổ chức nước ngoài đối mặt trừng phạt thứ cấp trong năm lĩnh vực gồm tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.
Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài Mỹ cũng đưa gần 60 cá nhân, thực thể và tàu thuyền vào danh sách trừng phạt do liên quan đến mạng lưới mua sắm phục vụ chương trình hạt nhân, tên lửa, hoạt động mạng và nguồn thu dầu mỏ của Iran.
Mục tiêu là buộc ngân hàng, doanh nghiệp vận tải, nhà nhập khẩu dầu và trung gian tài chính phải lựa chọn giữa làm ăn với Iran và tiếp cận đồng USD cùng hệ thống tài chính Mỹ.
Về phía Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao nước này, ông Esmail Baghaei tuyên bố Tehran đang kết hợp nhiều chiến thuật để đối phó sức ép của Washington.
Trong khi đó, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, ông Mohsen Rezaei cảnh báo “nếu cuộc chiến kinh tế tiếp diễn, sẽ không có một giọt dầu nào được xuất khẩu, dù qua eo biển Hormuz hay bất kỳ nơi nào khác ở Vịnh Ba Tư”.
Ngoài ra, theo nhiều chuyên gia với kinh nghiệm nhiều năm thích nghi với trừng phạt, Iran có thể duy trì khả năng chống chịu kinh tế thông qua giảm dần những “điểm nghẽn” mà Mỹ có thể khai thác.
Ví dụ Iran có thể khiến việc cô lập nước này trở nên khó khăn hơn bằng cách mở rộng các tuyến thương mại đường bộ, sử dụng đồng nội tệ trong thanh toán, tăng cường quan hệ kinh tế với Trung Quốc và Liên bang Nga.
Iran cũng có thể đẩy mạnh giảm bớt những điểm dễ bị tổn thương, chẳng hạn như sự phụ thuộc vào các kênh tài chính của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.
Vì vậy, hiệu quả của chiến dịch cô lập kinh tế Iran còn phụ thuộc vào việc Mỹ có sẵn sàng áp dụng biện pháp mạnh với các đối tác của Tehran hay không.