Tiết lộ những thay đổi mới nhất của Tổng thống Trump về các điều khoản trong thỏa thuận với Iran

Các sửa đổi này, được tờ New York Times (NYT) và Axios đưa tin hôm 30/7, được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump Trump chủ trì một cuộc họp kéo dài hai giờ tại Phòng Tình huống của Nhà Trắng, kết thúc mà không có bất kỳ thông báo công khai nào.

Một quan chức Nhà Trắng sau đó cho biết Tổng thống Trump “sẽ chỉ ký kết một thỏa thuận có lợi cho nước Mỹ, đáp ứng các lằn ranh đỏ của ông và bảo đảm rằng Iran sẽ không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân”.

Tổng thống Trump đã thay đổi điều gì trong thỏa thuận với Iran và vì sao

NYT đưa tin rằng ba quan chức am hiểu vấn đề cho biết Tổng thống Trump đã sửa đổi một số nội dung trong dự thảo thỏa thuận và gửi văn bản đã chỉnh sửa trở lại Tehran, mặc dù những thay đổi cụ thể chưa được công bố.

Các mối quan tâm chính của Tổng thống Trump tập trung vào những điều khoản liên quan đến việc giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran, một cơ chế mà ông liên tục chỉ trích khi nhắc đến thỏa thuận hạt nhân năm 2015 được đàm phán dưới thời Tổng thống Barack Obama, cũng như tốc độ phản hồi của Iran đối với các đề xuất của Mỹ được xây dựng thông qua các bên trung gian, trong đó có các quan chức Pakistan.

Axios, dẫn lời một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ và một nguồn tin khác được thông báo về các cuộc thảo luận, cho biết các yêu cầu cụ thể của Tổng thống Trump tập trung vào những điều khoản điều chỉnh chương trình hạt nhân của Iran.

Theo báo cáo, trong phiên bản hiện tại, bản ghi nhớ thỏa thuận có điều khoản Iran cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân nhưng không bao gồm những nhượng bộ cụ thể nào khác ngoài cam kết đó. Tổng thống Trump muốn có các quy định chi tiết và rõ ràng hơn.

“Mọi thứ cần cụ thể hơn về cách Mỹ tiếp nhận số vật liệu đó và thời điểm thực hiện”, một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ nói với Axios, đề cập đến kho dự trữ uranium đã được làm giàu của Iran.

Một nguồn tin khác của Axios cho biết Tổng thống Trump cũng muốn thay đổi cách diễn đạt liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz.

Các quan chức cho biết đề xuất cứng rắn hơn của Tổng thống Trump cũng nhằm gây sức ép để Iran chấp nhận khuôn khổ đã được trình lên Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei phê duyệt, thay vì để các cuộc đàm phán tiếp tục kéo dài. Việc tiếp cận Lãnh tụ Tối cao Iran Khamenei được cho là gặp nhiều khó khăn, và bất kỳ sửa đổi bổ sung nào đối với văn bản cũng có nguy cơ kéo dài thêm một tiến trình vốn đã mất nhiều tuần.

“Họ đang ở trong hang và không dùng email”

Một quan chức cấp cao của Mỹ thừa nhận những khó khăn hiện nay với sự thẳng thắn hiếm thấy.

“Họ thực sự đang ở trong các hang động và không sử dụng email”, vị quan chức này nói với Axios khi giải thích lý do khiến thời gian phản hồi kéo dài.

Tuy nhiên, ông vẫn bày tỏ tin tưởng rằng thỏa thuận cuối cùng sẽ đạt được.

“Sẽ có một thỏa thuận. Còn việc nó sẽ diễn ra sớm đến mức nào thì còn phải chờ xem. Chúng tôi sẵn sàng chờ đợi để tổng thống đạt được những gì ông ấy yêu cầu. Có thể mất một tuần. Có thể ít hơn. Cũng có thể nhiều hơn. Khi bước sang tuần mới, chúng tôi hy vọng sẽ có kết quả”, ông nói.

Các quan chức Iran nói với truyền thông nhà nước rằng họ chưa phê chuẩn văn bản cuối cùng.

Trước đó, truyền thông nhà nước Iran từng đưa tin rằng thỏa thuận đã ở rất gần và cho rằng Iran sẽ nhận được hàng tỷ USD từ các khoản tiền bị đóng băng như một phần của thỏa thuận. Nhà Trắng đã bác bỏ thông tin này.

“Nếu vội vàng, bạn sẽ không có được một thỏa thuận tốt”

Trong một cuộc phỏng vấn riêng với Fox News, Tổng thống Trump giải thích cách tiếp cận của mình đối với cuộc chiến với Iran thông qua bài học từ những sai lầm quân sự trước đây của Mỹ, đồng thời lý giải vì sao ông lựa chọn không tiến hành các cuộc tấn công nhằm tiêu diệt hoàn toàn quân đội Iran.

“Mọi người có thể sẽ ngạc nhiên khi nghe điều đó, bởi vì đã có những sai lầm trong các cuộc chiến tranh khi bạn tiêu diệt tất cả mọi thứ, và sau đó bạn có một quốc gia không thể tái thiết trong suốt 40 năm”, Tổng thống Trump nói và trực tiếp nhắc đến Iraq.

“Hãy nhìn những gì đã xảy ra với Iraq; chúng ta đã làm rất tệ, đó là một việc làm hết sức ngu ngốc”, nhà lãnh đạo Mỹ nói thêm.

Tổng thống Trump tiếp tục lặp lại tuyên bố rằng Iran đã có thể sở hữu vũ khí hạt nhân nếu các máy bay ném bom B-2 của Mỹ không tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6 năm ngoái.

Về tiến độ đàm phán, ông bác bỏ mọi áp lực phải đẩy nhanh quá trình.

“Nếu vội vàng, bạn sẽ không có được một thỏa thuận tốt”, ông Trump nói và mô tả các cuộc đàm phán hiện nay là “đang tiến rất gần tới một thỏa thuận rất tốt”.

Đối với điều kiện cốt lõi của mình, Tổng thống Trump tỏ ra hoàn toàn dứt khoát, mặc dù cách ông mô tả thỏa thuận với Iran đã bị phía Iran bác bỏ.

“Sự bảo đảm duy nhất mà tôi phải có là sẽ không có vũ khí hạt nhân; họ đã đồng ý điều đó”, ông nói.

Các quan chức Iran chưa xác nhận rằng điều khoản này thực sự nằm trong thỏa thuận.

Tổng thống Trump kết thúc bằng một lời cảnh báo rằng: “Chậm nhưng chắc, tôi nghĩ chúng ta đang đạt được những gì mình muốn. Và nếu chúng ta không đạt được điều mình muốn, chúng ta sẽ kết thúc việc này theo một cách khác”.

Căng thẳng khu vực đã leo thang kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2.

Tehran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công nhắm vào Israel cũng như các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh, đồng thời phong tỏa eo biển Hormuz.

Một lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4 thông qua vai trò trung gian của Pakistan, nhưng các cuộc đàm phán tại Islamabad từ ngày 11 - 12/4 đã không thể tạo ra một thỏa thuận lâu dài.

Sau đó, Tổng thống Trump đã gia hạn lệnh đình chiến vô thời hạn trong khi vẫn duy trì phong tỏa đối với các tàu đi đến hoặc rời khỏi các cảng của Iran qua eo biển Hormuz.

Kể từ đó, Iran và Mỹ tiếp tục trao đổi các đề xuất và phản đề xuất nhằm nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp và chấm dứt chiến tranh.

Các quan chức Mỹ cho biết khuôn khổ được đề xuất có thể bao gồm việc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày cùng một lộ trình cho các cuộc đàm phán tiếp theo.