Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Với nhóm người cao tuổi có bệnh nền như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), tim mạch, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch, việc dự phòng chủ động các bệnh truyền nhiễm ngày càng trở thành một phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe toàn diện.
RSV hay vi rút hợp bào hô hấp là một ví dụ điển hình cho tác nhân gây bệnh chưa được hiểu và quan tâm đúng mức ở người lớn tuổi. RSV gây ra gánh nặng bệnh tật cao cho người lớn tuổi tại Việt Nam. Ở nước ta, ước tính theo mô hình dự báo trong 5 năm có khoảng 4,6 triệu ca hô hấp cấp do RSV ở người lớn từ 60 tuổi trở lên, trong đó, theo định nghĩa trong mô hình này: Khoảng 200.000 ca nhập viện và gần 18.000 ca tử vong do bệnh đường hô hấp dưới gây ra bởi RSV.
Các chuyên gia bàn luận về nhu cầu bảo vệ người cao tuổi có bệnh nền bằng dự phòng chủ động.
Giáo sư David Halpin, Trường Y Đại học Exeter, Vương quốc Anh, Thành viên HĐQT và Ủy ban Khoa học của GOLD cập nhật: “Hiện nay, các khuyến cáo quốc tế nhấn mạnh việc bảo vệ nhóm có nguy cơ diễn tiến nặng do RSV, đặc biệt là người cao tuổi và những người mắc bệnh mạn tính như COPD hoặc bệnh tim mạch bằng chủng ngừa. Nội dung này cũng được phản ánh trong các hướng dẫn chuyên môn trên thế giới, bao gồm khuyến nghị từ GOLD và CDC Hoa Kỳ.
Từ thực hành lâm sàng, TS.BS. Đoàn Thu Trà, Quyền Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ, để người cao tuổi có bệnh nền được bảo vệ tốt hơn, các bác sĩ đã tích hợp tư vấn tiêm chủng vào các điểm chạm chăm sóc sức khỏe thường quy: Khi khám tim mạch, hô hấp, nội tiết, thận, lão khoa và với các bệnh nhân chuẩn bị xuất viện hay với các bệnh nhân chuẩn bị ghép tạng để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm. Nhân viên y tế sẽ rà soát lịch sử tiêm chủng và đánh giá tình trạng sức khỏe, bệnh nền, các yếu tố nguy cơ của từng người bệnh, từ đó tư vấn những vắc xin phù hợp theo hướng dẫn chuyên môn hiện hành.
PGS.TS.BS. Phạm Quang Thái, Phó Trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cho biết, khi tuổi tác gia tăng, hiện tượng lão hóa miễn dịch có thể làm suy giảm khả năng đáp ứng của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh, khiến người cao tuổi, người mắc bệnh nền có nguy cơ cao hơn đối với các bệnh truyền nhiễm, nhiễm trùng. Trong bối cảnh đó, những tiến bộ trong nghiên cứu và phát triển vắc xin, bao gồm ứng dụng công nghệ chất bổ trợ (adjuvant), góp phần hỗ trợ tăng cường đáp ứng miễn dịch ở nhóm dân số có nguy cơ cao.
Không chỉ RSV, zona thần kinh cũng dễ bị xem nhẹ dù có thể gây ảnh hưởng kéo dài ở người lớn tuổi. Trong một số nghiên cứu, bệnh tim mạch làm tăng nguy cơ mắc zona khoảng 34% và đái tháo đường là khoảng 38%.
Trong bối cảnh dân số già hóa và tỷ lệ bệnh mạn tính gia tăng, dự phòng chủ động ngày càng được xem là một phần quan trọng của chiến lược chăm sóc sức khỏe toàn diện. Quyết định 1983/QĐ-BYT ngày 1/7/2026 của Bộ Y tế về Hướng dẫn kiểm soát yếu tố nguy cơ, người có yếu tố nguy cơ, người mắc bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng đã đề cập các biện pháp tiêm chủng dự phòng, bao gồm vắc xin ngừa viêm gan B, vắc xin ngừa ung thư cổ tử cung, vắc xin RSV, cúm, phế cầu, zona và một số vắc xin phù hợp khác theo hướng dẫn chuyên môn hiện hành.