Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Ukraine nên thay thế Tổng thống Volodymyr Zelensky bằng một nhà lãnh đạo mới, đồng thời chỉ trích Kiev vì các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu của Nga, vốn góp phần đẩy giá dầu diesel tăng cao trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.
Phát biểu tại Nhà Trắng hôm 10/10, theo các hãng tin AFP, AP và Al Jazeera, Tổng thống Trump cho biết: “Tôi đề nghị họ tìm một nhà lãnh đạo mới có thể đạt được thỏa thuận”, đồng thời nói thêm rằng “vì lý do nào đó, (ông Zelensky) không bao giờ làm được điều đó”.
Tổng thống Trump cho rằng dưới sự lãnh đạo của ông Zelensky, Ukraine đã “đánh mất 30% lãnh thổ và hơn một triệu người của mỗi bên, tổng cộng hơn hai triệu người, đã thiệt mạng”.
Tổng thống Trump tuyên bố: “Đó là một cuộc chiến lẽ ra không bao giờ nên xảy ra. Và tôi nghĩ đã đến lúc Ukraine cần có một tổng thống mới”.
Theo nhà lãnh đạo Mỹ, “không có lý do gì để cuộc chiến giữa Ukraine và Nga nổ ra. Nó bắt đầu vì sự yếu kém trong năng lực lãnh đạo”..
Sau những phát biểu này, Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga đã lên tiếng bảo vệ Tổng thống Zelensky.
Ngoại trưởng Ukraine viết trên mạng xã hội X rằng: “Ông ấy nhận được sự ủng hộ của người dân Ukraine và họ có quyền quyết định”.
Theo quan chức ngoại giao hàng đầu của Ukraine, những tuyên bố từ nước ngoài chỉ càng khẳng định rằng Tổng thống Zelensky đang làm tốt công việc của mình và ông Zelensky xứng đáng nhận được sự ủng hộ.
Phát biểu của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi ông thông báo đạt được thỏa thuận lớn với Moskva.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social hôm 9/10, Tổng thống Trump tuyên bố: “Liên bang Nga sẽ ngay lập tức cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, thêm 500.000 tấn trong tháng 11 và 1.000.000 tấn ngay sau đó”.
Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết thêm Moskva có thể cung cấp tới 3.000.000 tấn dầu diesel bổ sung “trong một thời gian ngắn”, tùy thuộc vào tình trạng hoạt động của các nhà máy lọc dầu Liên bang Nga, vốn gần đây liên tục đối mặt với nguy cơ bị Ukraine tấn công bằng vũ khí tầm xa
Ông Trump viết: “Giảm giá nhiên liệu cho người dân Mỹ, đặc biệt là những người nông dân, chủ trang trại và tài xế xe tải tuyệt vời của chúng ta, là ưu tiên hàng đầu của tôi”.
Nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định thỏa thuận này, kết hợp với điều mà ông gọi là việc “kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz”, sẽ nhanh chóng kéo giảm giá dầu diesel đối với người dân Mỹ và phần còn lại của thế giới.
Cùng ngày 9/10, Văn phòng Kiểm soát Tài sản nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ ban hành Giấy phép chung số 135, cho phép thực hiện một số giao dịch liên quan đến việc bán, giao hàng, dỡ hàng và nhập khẩu dầu diesel có nguồn gốc từ Nga trong những điều kiện nhất định, với thời hạn được quy định đến ngày 7/4/2027.
Quyết định này không đồng nghĩa với việc Washington dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu năng lượng của Nga.
Trước phát biểu ngày 10/10 của ông Trump, Tổng thống Zelensky đã công khai chỉ trích quyết định nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với dầu diesel Nga.”
Theo báo The Kyiv Post tối 9/10, Tổng thống Ukraine dường như đã trực tiếp phản hồi thông báo của Tổng thống Trump khi tuyên bố: “Cho phép Liên bang Nga bán các sản phẩm dầu mỏ là đầu tư vào một cuộc chiến cần phải chấm dứt, chứ không phải kéo dài”.
Ông Zelensky cũng đề cập đến quyết định của Liên minh châu Âu (EU) loại hai nhà tài phiệt Liên bang Nga, Alisher Usmanov và Mikhail Fridman, khỏi danh sách trừng phạt.
Theo ông Zelensky, kể từ quyết định đó, các cuộc tấn công của Liên bang Nga chỉ ngày càng gia tăng.
Khi các nghị sĩ Mỹ đang ở thăm Ukraine hỏi cần làm gì để chấm dứt cuộc chiến, Tổng thống Zelensky đã nêu ba điều kiện.
Thứ nhất, thực thi các biện pháp trừng phạt theo đạo luật do cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham thúc đẩy.
Thứ hai, hỗ trợ Ukraine bảo vệ tính mạng người dân.
Thứ ba, duy trì sức ép đối với Liên bang Nga liên quan đến cuộc chiến.
Theo Axios ngày 10/10, một quan chức Mỹ cho biết Washington đã nhiều lần đề nghị Kiev ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga vì lo ngại tác động đối với nguồn cung nhiên liệu.
Tuy nhiên, Tổng thống Zelensky từng đề xuất Ukraine sẽ ngừng các cuộc tấn công này nếu Nga cũng chấm dứt tập kích những nhà máy điện của Ukraine.
Đề xuất của ông Zelensky cho thấy Kiev muốn việc chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng phải được thực hiện trên cơ sở có đi có lại, trong khi Washington quan tâm đến tác động của các cuộc tập kích nhà máy lọc dầu Nga đối với nguồn cung và giá nhiên liệu.
