Trong thư mật gửi Giám đốc Tình báo Quốc gia Jay Clayton, Hạ nghị sĩ Jim Himes, người dự kiến đảm nhận chức Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện vào tháng 1 tới, yêu cầu làm rõ những nguyên nhân dẫn đến việc tốc độ kết nối của hệ thống Starshield tại Ukraine bị hạn chế nhiều lần trong những tháng gần đây. Theo nội dung bức thư mà CNN tiếp cận, ông Himes cho rằng Quốc hội không thể tiếp tục phê duyệt ngân sách phát triển các hệ thống của chính phủ nếu chính phủ không có quyền kiểm soát đầy đủ đối với những hệ thống này.
Ông Himes nhấn mạnh việc làm rõ trách nhiệm liên quan đến các quyết định hạn chế dịch vụ Starshield là điều cần thiết để các nhà lập pháp có cơ sở xem xét những khoản ngân sách trong tương lai, đặc biệt đối với các hệ thống sử dụng SpaceX làm nhà cung cấp chính.
Bên cạnh đó, trong một bức thư gửi Giám đốc điều hành SpaceX Elon Musk, ông Himes đề nghị tổ chức cuộc gặp để thảo luận về vấn đề này. Nghị sĩ Mỹ yêu cầu công ty giải thích những thay đổi đối với dịch vụ Starshield trong tháng 10/2026, nguyên nhân thực hiện và liệu quyết định đó xuất phát từ SpaceX hay theo chỉ đạo của một quan chức chính phủ Mỹ.
Theo ông Himes, khả năng SpaceX tự ý điều chỉnh một hợp đồng với chính phủ Mỹ, cùng với việc công ty chưa phản hồi đầy đủ các yêu cầu giám sát của Quốc hội, đặt ra những câu hỏi đối với các hợp đồng giữa hai bên. Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với các hệ thống quân sự do chính phủ Mỹ sở hữu và kiểm soát nhưng được SpaceX phát triển hoặc vận hành.
Ông Himes cho biết nếu không nhận được câu trả lời thỏa đáng, ông khó có thể tiếp tục ủng hộ việc phê duyệt ngân sách cho các hệ thống do SpaceX phát triển. Theo CNN, khi đảm nhận cương vị Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện vào tháng 1 tới, ông Himes dự kiến đưa việc giám sát quyền kiểm soát của SpaceX đối với các hệ thống như Starshield vào nhóm ưu tiên.
Một trong những biện pháp mà ông có thể sử dụng là cơ chế khoanh vùng ngân sách (ring-fencing), cho phép ủy ban đặt ra các điều kiện đối với nguồn kinh phí dành cho những dự án cụ thể trong Đạo luật Ủy quyền Tình báo hằng năm. Ngoài ra, ông có thể phối hợp với các nhà lập pháp phụ trách phân bổ ngân sách để điều chỉnh hoặc ngăn cấp thêm kinh phí cho các hệ thống của SpaceX nếu công ty và chính quyền Mỹ không đáp ứng yêu cầu của Quốc hội.
Tuy nhiên, việc sử dụng ngân sách làm công cụ gây sức ép cũng tiềm ẩn những rủi ro đối với Mỹ, bởi SpaceX hiện nắm giữ các hợp đồng trị giá hàng tỷ USD với chính phủ nước này trong lĩnh vực không gian. Công ty đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các hệ thống phục vụ an ninh quốc gia, do đó việc cắt giảm nguồn tài trợ có thể ảnh hưởng đến những năng lực mà Mỹ đang sử dụng.
Vấn đề được quan tâm sau khi các hạn chế đối với Starshield được áp dụng trong nhiều ngày vào tháng 10. Đầu tháng 11, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết hệ thống tiếp tục gặp những hạn chế mới tại một số khu vực lãnh thổ Ukraine đang bị chiếm đóng. Những hạn chế này kéo dài hơn một tuần, ảnh hưởng đến hoạt động kết nối phục vụ quân đội Ukraine.
Nhà ngoại giao cấp cao của Ukraine tại Mỹ Denys Sienik cho biết Kiev đang liên hệ với Lầu Năm Góc để tìm hiểu sự việc, song chưa nhận được phản hồi từ SpaceX. Theo CNN, các đợt gián đoạn đã ảnh hưởng đến dịch vụ internet quân sự, làm chậm một số hệ thống phục vụ hoạt động sử dụng tên lửa và thiết bị bay không người lái, đồng thời gây khó khăn cho năng lực phòng thủ của Ukraine trước các cuộc tấn công từ phía Nga.
Trách nhiệm đối với những quyết định hạn chế kết nối hiện vẫn chưa được xác định rõ. Các quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump, ông Musk và lãnh đạo SpaceX từng đưa ra những cách giải thích khác nhau về vấn đề này.
Một số nguồn tin cho CNN biết các giám đốc điều hành SpaceX và quan chức quốc phòng Mỹ trong những cuộc trao đổi riêng với các nhà lập pháp cho rằng quyết định ban đầu về việc giảm tốc độ kết nối hồi tháng 10 xuất phát từ Nhà Trắng. Tuy nhiên, Tổng thống Trump nhiều lần phủ nhận có liên quan trực tiếp đến quyết định này.
Theo các quan chức Mỹ, Tổng thống Trump đã yêu cầu tìm hiểu nguyên nhân khiến dịch vụ bị hạn chế và sau đó nói với báo giới rằng cá nhân ông không liên quan đến quyết định. Một số quan chức trong chính quyền cho biết họ hiểu đây là chỉ đạo tiến hành điều tra vụ việc.
Sau đó, một số quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Trump hướng sự chú ý sang SpaceX và các điều khoản dịch vụ mà công ty áp dụng đối với Ukraine. Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, các điều khoản cụ thể liên quan đến việc Ukraine sử dụng Starshield phần lớn thuộc diện thông tin mật. Tuy nhiên, nguồn tin này cho biết việc sử dụng hệ thống phụ thuộc vào sự đồng ý của Mỹ theo những điều kiện hợp đồng nhất định.
Một nguồn tin khác nhấn mạnh Starshield là hệ thống thuộc quyền quản lý của Lầu Năm Góc, trong đó SpaceX vận hành thay mặt chính phủ Mỹ. Chính phủ Mỹ có quyền quyết định việc giao nhiệm vụ, phương thức sử dụng và đối tượng được phép tiếp cận hệ thống. Điều này khác với Starlink, dịch vụ vệ tinh thương mại của SpaceX.
Trong khi đó, một quan chức Lầu Năm Góc nói với CNN rằng Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth không tham gia và cũng không được thông báo trước về việc giảm tốc độ vận hành Starshield. Thông tin này tiếp tục đặt ra câu hỏi về cấp có thẩm quyền đưa ra quyết định.
Ngay sau khi sự việc được ghi nhận, một số quan chức Mỹ cho rằng ông Musk đã tự đưa ra quyết định hạn chế dịch vụ. Tuy nhiên, các quan chức khác khẳng định Tổng thống Trump không yêu cầu thực hiện động thái này. Sự khác biệt trong các thông tin được đưa ra khiến việc xác định trách nhiệm trở nên phức tạp.
Trao đổi với CNN, ông Himes cho rằng cần làm rõ liệu SpaceX có vi phạm hợp đồng với Lầu Năm Góc hay chỉ thực hiện những quyền hạn được quy định nhưng không thông báo trước cho các bên liên quan. Theo nghị sĩ này, dù nguyên nhân là gì, Quốc hội vẫn cần xác định rõ trách nhiệm bởi vụ việc liên quan đến những lợi ích quan trọng của Mỹ.
Hiện SpaceX chưa đưa ra bình luận công khai về những yêu cầu mới của ông Himes. CNN cho biết đã liên hệ với công ty để đề nghị phản hồi.