Theo tờ Kyiv Post, ngày 24/10, tỷ phú Elon Musk đã lần đầu lên tiếng về tình trạng gián đoạn hệ thống vệ tinh mà quân đội Ukraine sử dụng, cho rằng Kiev đã vi phạm điều khoản dịch vụ của mạng Starlink do ông sở hữu khi sử dụng hệ thống này “cho các cuộc tấn công bằng UAV nhằm tiêu diệt con người”.
Ông Musk, 55 tuổi, cho biết công ty SpaceX, đơn vị vận hành hệ thống vệ tinh Starlink, đã đóng “lỗ hổng” này trong tuần trước, song không đưa ra nhiều chi tiết cụ thể. Ông phân biệt Starlink, dịch vụ mà ông cho biết được thiết kế phục vụ dân thường, với Starshield, hệ thống do SpaceX phát triển nhưng nằm dưới sự kiểm soát của Chính phủ Mỹ và có thể được sử dụng cho mục đích quân sự.
Trong khi đó, tại Ukraine, các UAV đã trở lại tốc độ bay bình thường trong ngày 24/10, theo thông báo của Tổng thống Volodymyr Zelensky, sau hơn một tuần trao đổi với Washington về tình trạng giảm tốc độ kết nối, vốn gây cản trở các hoạt động quân sự quan trọng.
“Hiện tốc độ đã trở lại mức cần thiết”, ông Zelensky nói trong một video đăng trên mạng xã hội. “Quá trình khôi phục bắt đầu trong đêm và đến sáng nay, tốc độ đã đủ đáp ứng yêu cầu”.
Bài đăng của ông Musk là lần đầu tiên ông đề cập đến sự gián đoạn của các hệ thống liên lạc vệ tinh do mình vận hành, vốn đã trở thành công cụ quan trọng đối với Ukraine trong cuộc xung đột với Nga. Ukraine sử dụng Starlink cho liên lạc, trong khi Starshield được dùng trong một số hoạt động phòng không và dẫn đường cho UAV tại các vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát.
Cũng trong ngày 24/10, SpaceX đã gửi thư tới Quốc hội Mỹ về các dịch vụ của công ty tại Ukraine. Trong thư, SpaceX nhắc lại rằng không có thay đổi nào được thực hiện đối với Starshield, hệ thống thuộc thẩm quyền quản lý của Chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, công ty cho biết đã điều chỉnh Starlink do Ukraine sử dụng hệ thống này cho “các nhiệm vụ hàng không quân sự mang tính tấn công”.
SpaceX cho biết đã khôi phục dịch vụ Starlink “để tiếp tục phù hợp với những gì chúng tôi hiểu là các chính sách và ưu tiên của Chính phủ Mỹ”.
Ukraine bác bỏ cáo buộc của Elon Musk
Ông Serhii Sternenko, người từng cố vấn cho cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov, bác bỏ nhận định của ông Musk rằng Ukraine sử dụng Starlink cho các hoạt động tấn công. Ông viết trên mạng xã hội X rằng việc sử dụng Starlink để điều khiển tên lửa UAV là “bất khả thi về mặt kỹ thuật”, đồng thời khẳng định: “Ukraine không vi phạm điều khoản sử dụng”.
Tại Washington, vấn đề này làm sâu sắc thêm bất đồng giữa Quốc hội và chính quyền Tổng thống Donald Trump về cách tiếp cận của Mỹ đối với Nga. Một nhóm thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ cảnh báo Nhà Trắng trong tuần qua rằng họ sẽ ngăn chặn việc phê chuẩn các đề cử nhân sự đang chờ xử lý của ông Trump nếu Ukraine không được khôi phục đầy đủ năng lực sử dụng Starshield.
Theo các thông tin được đưa ra, ông Trump đã gọi điện cho ông Musk hồi đầu tuần và đề nghị khôi phục quyền tiếp cận đầy đủ của Ukraine đối với các hệ thống liên lạc này.
Sự việc một lần nữa cho thấy ảnh hưởng địa chính trị mà ông Musk có được thông qua SpaceX. Starlink hiện có hơn 13 triệu thuê bao, trong đó có các hộ gia đình sử dụng dịch vụ Internet. Trong khi đó, Starshield ngày càng được xem là một trụ cột trong hệ thống liên lạc quân sự của Mỹ.
Ukraine lo ngại những thay đổi không được giải thích rõ ràng đối với dịch vụ vệ tinh, diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Trump nới lỏng các biện pháp trừng phạt Nga và yêu cầu Ukraine ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu, có thể là một phần trong nỗ lực gây sức ép buộc Kiev chấp nhận các điều kiện của Moskva. Tuy nhiên, tình trạng giảm tốc độ dịch vụ không ảnh hưởng đến các cuộc tấn công bên trong lãnh thổ Nga, nơi công nghệ này không hoạt động.
“Tôi cảm ơn tất cả người dân Mỹ và các đối tác đã nghiêm túc xem xét vấn đề và thực sự hỗ trợ chúng tôi, từ các thành viên Quốc hội, thượng nghị sĩ, truyền thông, Bộ Ngoại giao cho đến Tổng thống”, ông Zelensky nói.
UAV Ukraine trở lại tốc độ bình thường
Trước đó cùng ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Yevhen Khmara thông báo các UAV kết nối với Starshield đã đạt tốc độ gần 250 dặm/giờ (khoảng 402 km/giờ).
“Đây là một ví dụ nữa cho thấy đối thoại trực tiếp và lập trường kiên định của Tổng thống Ukraine ở cấp cao nhất đã mang lại kết quả”, ông Khmara tuyên bố.
Các đơn vị vận hành UAV Ukraine lần đầu nhận thấy tốc độ bay giảm khoảng 10 ngày trước đó. Trong một số trường hợp, tốc độ giảm xuống dưới 40 dặm/giờ (khoảng 64 km/giờ). Nhiều UAV giảm tốc đột ngột đến mức mất kết nối với người điều khiển và rơi xuống đất.
Theo ông Leon, người phát ngôn Lữ đoàn Hệ thống không người lái độc lập số 414 của Ukraine, còn được biết đến với tên gọi “Chim của Magyar”, sự thiếu rõ ràng về các hạn chế mới đã khiến các đơn vị vận hành UAV tầm trung mất nhiều thời gian và công sức tìm cách khắc phục để tránh tổn thất lớn ở tiền tuyến.
“Chúng tôi phải tự giải một bài toán, tiến hành thử nghiệm và tìm cách khắc phục. Đó là cách duy nhất để biết hôm nay hệ thống hoạt động ở tốc độ này, nhưng ngày mai lại phát sinh vấn đề khác. Chúng tôi không nhận được thông tin chính thức nên luôn phải cảnh giác và theo dõi cách hệ thống vận hành”, ông nói.
