Theo báo Kyiv Post, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã phủ nhận liên quan đến việc hạn chế dịch vụ liên lạc vệ tinh Starlink dành cho quân đội Ukraine, khẳng định cả ông và tỷ phú Elon Musk đều không ra lệnh giới hạn hoạt động của mạng lưới này.
Ông Trump nói Mỹ không áp đặt các hạn chế vận hành đối với hệ thống vệ tinh và cho rằng mạng lưới vẫn hoạt động bình thường.
“Tôi không biết liệu có ai đó làm việc này hay không, nhưng không phải tôi, và tôi không nghĩ đó là Elon”, ông Trump nói với các phóng viên. “Theo những gì tôi hiểu, mọi thứ vẫn như trước đây”.
Phát biểu mới nhất của nhà lãnh đạo Mỹ trái ngược với thông tin do báo The Telegraph đăng tải. Tờ báo Anh dẫn lời bốn nguồn tin am hiểu sự việc cho biết ông Musk đã trực tiếp đề xuất với ông Trump việc hạn chế hoạt động của Starlink tại Ukraine và được Tổng thống Mỹ chấp thuận.
Theo The Telegraph, sự đồng ý của ông Trump đã mở đường cho Bộ Quốc phòng Mỹ giảm tốc độ hoạt động của Starshield, phiên bản chuyên dụng dành cho quân sự của mạng lưới liên lạc vệ tinh Starlink do công ty SpaceX phát triển.
Thông tin này cũng được một quan chức cấp cao châu Âu và hai nguồn tin Ukraine xác nhận.
Trước đó, ngày 14/10, ông Musk công khai phủ nhận trách nhiệm, cho rằng “mọi giới hạn về tốc độ hoặc mức độ sử dụng” đều do quân đội Mỹ và Nhà Trắng quyết định. Tuy nhiên, các nguồn tin được tờ báo Anh dẫn lời cho biết ông Musk tìm cách tránh bị quy trách nhiệm do lo ngại phản ứng tiêu cực từ người tiêu dùng tại các thị trường châu Âu, trong bối cảnh những gián đoạn nghiêm trọng đối với lưới điện và thương vong dân sự tại Kiev.
Hoạt động đánh chặn UAV và hậu cần bị ảnh hưởng
Những thông tin trái chiều về nguồn gốc của các hạn chế dịch vụ xuất hiện sau tuyên bố hôm 16/10 của Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, xác nhận năng lực liên lạc vệ tinh quân sự của nước này vẫn chưa được khôi phục hoàn toàn.
Phát biểu tại cuộc họp báo ở Brussels (Bỉ) sau các cuộc gặp với lãnh đạo EU, ông Zelensky cho biết các hạn chế về băng thông đang dần được nới lỏng, nhưng lực lượng Ukraine vẫn chưa khôi phục được các thông số vận hành cần thiết để đối phó với những cuộc tấn công đường không của Nga.
“Tốc độ đã được khôi phục hoàn toàn như trước đây chưa? Chưa. Tốc độ có đang được khôi phục hay không? Có”, ông Zelensky nói với các phóng viên.
Theo Tổng thống Ukraine, những hạn chế này trực tiếp làm suy giảm khả năng đánh chặn các UAV cảm tử Shahed sử dụng động cơ phản lực, có tốc độ cao, được Nga triển khai nhằm vào các trung tâm đô thị.
Ông cho biết các UAV đánh chặn của Ukraine sử dụng kết nối vệ tinh phải chịu giới hạn tốc độ di chuyển khoảng 70 km/giờ, trong khi các UAV động cơ phản lực của Nga có thể xâm nhập không phận Ukraine với tốc độ vượt 400 km/giờ.
“Starlink không bị tắt. Tốc độ đã bị giảm xuống”, ông Zelensky nói. “Và khi tốc độ giảm, chúng tôi không thể bắn hạ một số UAV Shahed. Chúng tôi không thể sử dụng một công cụ để bảo vệ dân thường”.
Ông Zelensky cũng cho biết việc giảm tốc độ kết nối đã gây gián đoạn hoạt động hậu cần thiết yếu ở tiền tuyến. Cụ thể, các chuyến bay tiếp tế bằng UAV, vận chuyển khẩu phần ăn, nước uống và bộ dụng cụ y tế đến những vị trí bộ binh tiền phương bị cô lập, cũng bị ảnh hưởng. Những vị trí này khó tiếp cận bằng phương tiện bánh lốp thông thường do liên tục nằm trong tầm giám sát của Nga.
Bất đồng Mỹ - Ukraine
Những trục trặc công nghệ diễn ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về sự phụ thuộc của Ukraine vào các hệ thống vệ tinh thương mại và quân sự do các nhà cung cấp phương Tây vận hành.
Ông Zelensky cho biết các quan chức quốc phòng Ukraine vẫn liên lạc hằng ngày với các đối tác Mỹ nhằm dỡ bỏ những hạn chế kết nối còn tồn tại. Ông nói Kiev đã nhận được thông tin rằng Nhà Trắng liên hệ với SpaceX để yêu cầu khôi phục tốc độ hoạt động ban đầu.
Tranh cãi xung quanh Starlink diễn ra cùng lúc với những bất đồng giữa Washington và Kiev về các quy tắc tấn công mục tiêu trên chiến trường.
Các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã thúc giục Ukraine chấm dứt các cuộc tấn công bằng UAV tầm xa nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga, điều mà Tổng thống Trump cho là làm ảnh hưởng tới giá năng lượng thế giới. Ông Trump cũng tuyên bố hai bên lập tức thực hiện một thỏa thuận “ngừng bắn năng lượng” sau cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin.
