Theo báo Kyiv Post, ngày 14/10, ông Elon Musk cho biết quân đội Mỹ, chứ không phải SpaceX, là bên quyết định giới hạn tốc độ đối với các thiết bị đầu cuối Starshield được quân đội Ukraine sử dụng. Theo ông Musk, quyết định này thuộc thẩm quyền của phía quân đội Mỹ, trong đó có Tổng thống Donald Trump.
Phát biểu được đưa ra sau khi các biện pháp hạn chế áp dụng trong đêm 13-14/10 gây gián đoạn hoạt động điều khiển UAV của Ukraine, đặc biệt là các UAV đánh chặn. Đây là một trong những phương tiện Ukraine sử dụng để đối phó các UAV Shahed trang bị động cơ phản lực của Nga, vốn khó đánh chặn hơn do có tốc độ cao.
“Rõ ràng Nga đang tìm cách tận dụng các vấn đề trong hoạt động của Starlink tại Ukraine, bởi UAV đánh chặn phụ thuộc đáng kể vào kết nối này”, Tổng thống Zelensky tuyên bố ngày 14/10, sau cuộc gặp với Thủ tướng Anh Andy Burnham tại London.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Piers Morgan Uncensored được công bố cùng ngày, ông Zelensky nói rằng ông cảm thấy bị ông Trump "phản bội" và cảnh báo các hạn chế mới đối với Starlink có thể khiến nhiều người thiệt mạng. Đề cập sự cố kết nối, nhà lãnh đạo Ukraine nói ông tin rằng phía Mỹ biết rõ những gì mình đã làm.
Trong khi đó, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết kết nối Starlink ở tốc độ lên tới 160 km/giờ đang được khôi phục. Ông nhấn mạnh việc loại bỏ hoàn toàn giới hạn tốc độ của Starshield hiện có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực phòng thủ của Ukraine, đồng thời cảm ơn ông Musk vì tiếp tục hỗ trợ.
Theo số liệu ông Zelensky công bố, Nga đã phóng 124 UAV trong đêm và thêm 145 chiếc trong ngày 14/10. Tại thời điểm ông đưa ra thông tin, hơn 40 UAV Shahed vẫn còn hoạt động trong không phận Ukraine.
Sự cố Starlink xảy ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump gần đây công khai chỉ trích Tổng thống Zelensky, kêu gọi Ukraine có lãnh đạo mới và gây sức ép để Kiev chấm dứt các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Ông Trump cũng công bố một thỏa thuận ngừng tấn công các cơ sở năng lượng giữa Nga và Ukraine, nhưng phạm vi của thỏa thuận chưa được các bên làm rõ. Trong khi đó, ông Trump bác bỏ thông tin Mỹ đã ngừng chia sẻ tình báo với Ukraine.
Nga phản ứng thế nào?
Theo truyền thông Nga, ngày 14/10, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói rằng sẽ tốt hơn nếu những công nghệ tiên tiến như Starlink không được sử dụng cho mục đích quân sự. Ông cho biết Moskva chỉ nắm thông tin về các hạn chế đối với hệ thống này thông qua những gì được truyền thông đăng tải. Trước đó, khi được hỏi về khả năng Washington hạn chế chia sẻ tình báo hoặc quyền truy cập Starlink của Ukraine, ông Peskov nói Điện Kremlin không có thông tin xác nhận những kế hoạch như vậy.
Liên quan đến tuyên bố của ông Trump về việc ngừng tấn công các cơ sở năng lượng, ông Peskov ngày 14/10 cho rằng phạm vi và nội dung cụ thể của thỏa thuận chưa được xác định rõ, đồng thời nói các nỗ lực theo hướng này vẫn đang tiếp tục. Moskva cũng tuyên bố đang theo dõi những dấu hiệu cho thấy chính sách hỗ trợ Ukraine của Washington có thể thay đổi, nhưng cho rằng chưa đủ cơ sở để đưa ra kết luận tổng thể.
Anh đẩy nhanh chuyển giao tên lửa chống UAV
Trong chuyến thăm London, Tổng thống Ukraine Zelensky cho biết ông và Thủ tướng Anh Andy Burnham đã nhất trí đẩy nhanh việc chuyển giao các hệ thống phòng không của Anh nhằm đối phó những UAV động cơ phản lực có khả năng bay nhanh và cao hơn các mẫu Shahed đời cũ.
Trước đó, Chính phủ Anh thông báo sẽ đẩy nhanh chuyển giao tên lửa đa nhiệm hạng nhẹ LMM trong khuôn khổ gói tên lửa phòng không trị giá 45 triệu bảng Anh (khoảng 60 triệu USD). Trong số này, khoản viện trợ trị giá 10 triệu bảng Anh (khoảng 13 triệu USD) sẽ được triển khai sớm để đáp ứng nhu cầu cấp bách của Ukraine trước mùa đông.
Trước cuộc gặp, ông Burnham khẳng định Anh sẽ tiếp tục sát cánh cùng Ukraine và tăng cường hỗ trợ. Ông cũng giao các bộ trưởng chuẩn bị những biện pháp trừng phạt mới đối với Nga cùng các gói viện trợ quân sự và tài chính bổ sung.
Theo BBC, ông Burnham đón tiếp ông Zelensky tại Phố Downing với nghi thức đội danh dự quân đội. Đây là lần đầu tiên một nhà lãnh đạo nước ngoài được dành nghi thức này dưới thời ông Burnham.
Tranh cãi về việc chia sẻ tình báo của Mỹ
Những căng thẳng giữa Kiev và Washington gia tăng sau khi Ukraine cho biết nước này không nhận được cảnh báo sớm từ các đối tác phương Tây về các đợt phóng tên lửa đạn đạo của Nga trong hai đêm liên tiếp. Theo ông Zelensky, các hệ thống của Ukraine chỉ phát hiện tên lửa khi chúng đã tiến gần thủ đô Kiev.
Tuy nhiên, NATO, Liên minh châu Âu và Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho biết họ không nhận thấy dấu hiệu cho thấy hoạt động chia sẻ thông tin tình báo đã bị đình chỉ.
Sự việc diễn ra sau các thông tin cho rằng Washington đã cảnh báo có thể ngừng chia sẻ tình báo với Kiev trong cuộc đàm phán kéo dài khoảng 8 giờ tại Miami ngày 9/10. Theo các nguồn tin được dẫn lại, hai đặc phái viên cấp cao của Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner đã cảnh báo phái đoàn Ukraine rằng nước này có thể mất quyền tiếp cận thông tin tình báo Mỹ nếu tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga.
Một số cơ quan truyền thông Mỹ cũng đưa tin chính quyền ông Trump cảnh báo có thể đình chỉ cơ chế Danh sách yêu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL), cho phép các nước châu Âu mua vũ khí Mỹ để cung cấp cho Ukraine. Đây là một kênh quan trọng giúp Kiev tiếp cận các tên lửa đánh chặn Patriot. Tuy nhiên, Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker bác bỏ những thông tin này, khẳng định chưa có thay đổi nào được thực hiện.
