Theo đài Sputnik, thỏa thuận được công bố sau hội nghị thượng đỉnh Anh - EU tại Brussels (Bỉ), tập trung vào ba lĩnh vực chính gồm thương mại nông sản, cơ chế giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và chương trình đi lại dành cho thanh niên. Đây được xem là bước tiến mới trong nỗ lực cải thiện quan hệ giữa hai bên sau nhiều năm tồn tại những rào cản phát sinh từ Brexit.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc thành lập Chương trình Trải nghiệm Thanh niên (YES), cho phép mỗi bên tiếp nhận tối đa 100.000 thanh niên từ phía còn lại, với thời gian cư trú lên đến 3 năm. Người tham gia có thể làm việc, học tập, chăm sóc trẻ em, tình nguyện hoặc du lịch theo khuôn khổ pháp lý của mỗi bên. Hai bên đặt mục tiêu triển khai thỏa thuận chậm nhất vào năm 2028 và hướng tới việc chương trình có thể bắt đầu tiếp nhận người tham gia từ tháng 1/2030.
Về thương mại, Anh và EU nhất trí thúc đẩy thỏa thuận kiểm dịch động, thực vật (SPS), theo đó loại bỏ nhiều thủ tục chứng nhận và kiểm tra tại biên giới đối với thực phẩm, nông sản và các sản phẩm có liên quan. Động thái này được kỳ vọng giúp giảm chi phí, thời gian vận chuyển và những trở ngại đối với hoạt động xuất nhập khẩu giữa hai thị trường.
Hai bên cũng đạt đồng thuận về việc kết nối các hệ thống giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính (ETS), qua đó tăng cường hợp tác trong thực hiện các mục tiêu khí hậu và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại. Ngoài ra, Anh sẽ tham gia trở lại chương trình trao đổi giáo dục Erasmus+ của EU từ năm 2027, mở rộng cơ hội học tập và trao đổi cho sinh viên, học viên và các cơ sở giáo dục.
Phát biểu sau hội nghị, Thủ tướng Anh Andy Burnham cho rằng thỏa thuận sẽ tạo thêm cơ hội cho nông dân và doanh nghiệp Anh tiếp cận thị trường châu Âu, sau nhiều năm xuất khẩu gặp khó khăn do các thủ tục hậu Brexit. Ông nhận định những cam kết mới có thể đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế Anh, với mức tăng tiềm năng khoảng 0,5%.
Tuy nhiên, một số vấn đề vẫn chưa được giải quyết. Hai bên chưa đạt được thỏa thuận về mức học phí dành cho sinh viên EU theo học tại các trường đại học ở Anh và sinh viên Anh tại các nước EU. EU mong muốn sinh viên hai bên được áp dụng mức học phí tương đương sinh viên bản địa, trong khi phía Anh vẫn có những quan điểm khác biệt. Hai bên dự kiến tiếp tục đàm phán và đặt mục tiêu hoàn tất trong vòng 6 tháng kể từ hội nghị thượng đỉnh.
Vấn đề quyền tiếp cận của hàng hóa Anh theo khuôn khổ "Sản xuất tại châu Âu" (Made in Europe) cũng chưa được giải quyết. Đây là nội dung có liên quan đến khả năng doanh nghiệp Anh được hưởng những điều kiện thuận lợi trong các chính sách công nghiệp và thương mại của EU. Hai bên sẽ tiếp tục trao đổi về vấn đề này trong khuôn khổ hợp tác rộng hơn.
Giới quan sát nhận định thỏa thuận mới phản ánh nỗ lực của cả London và Brussels nhằm giảm những tác động bất lợi từ Brexit, đồng thời tăng cường hợp tác trước những thách thức kinh tế và địa chính trị. Việc tháo gỡ các rào cản thương mại, mở rộng trao đổi giáo dục và tạo thuận lợi cho đi lại được xem là những bước đi thực tế nhằm đưa quan hệ song phương trở lại quỹ đạo ổn định hơn.
Đáng chú ý, thỏa thuận lần này cũng diễn ra trong bối cảnh tại Anh xuất hiện những tiếng nói ủng hộ việc xem xét lại quan hệ với EU, thậm chí đặt vấn đề tái gia nhập khối trong tương lai. Một số chính trị gia cấp cao của Công đảng đã công khai ủng hộ hướng đi này. Thủ tướng Burnham cũng cho biết Anh và EU sẽ dành 12 tháng tới để trao đổi, tìm kiếm những hướng hợp tác sâu rộng hơn, đồng thời nhấn mạnh cần có cuộc thảo luận về quan hệ dài hạn giữa hai bên.