Ngành bán lẻ Malaysia chịu sức ép từ hàng Trung Quốc

Theo tờ New Straits Times (Malaysia), làn sóng hàng hóa Trung Quốc giá rẻ, chi phí kinh doanh leo thang và sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang khiến các nhà bán lẻ Malaysia đối mặt với nguy cơ sụt giảm lợi nhuận, buộc phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh.

nguoitieudung.jpg
Người dân mua sắm tại một siêu thị ở Kuala Lumpur, Malaysia. Ảnh: Thanh Bình

Chủ tịch Hiệp hội Chuỗi bán lẻ Malaysia (MRCA), ông Liew Bin, cho biết lượng hàng hóa Trung Quốc giá thấp tràn vào thị trường, đặc biệt thông qua các nền tảng thương mại điện tử, đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp bán lẻ và các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Malaysia.

Theo ông Liew Bin, tình trạng dư thừa năng lực sản xuất và nhu cầu nội địa suy yếu tại Trung Quốc đã thúc đẩy các nhà sản xuất của nước này tìm kiếm tới thị trường nước ngoài. Trong khi đó, các doanh nghiệp Malaysia phải đối mặt với chi phí đầu tư và vận hành ngày càng lớn nhưng khó tăng giá bán do sức ép cạnh tranh, khiến biên lợi nhuận liên tục bị thu hẹp. Không chỉ các cửa hàng truyền thống, doanh nghiệp bán hàng trực tuyến Malaysia cũng gặp khó khăn khi phải cạnh tranh với các nền tảng nước ngoài cung cấp sản phẩm giá rẻ và hỗ trợ chi phí vận chuyển. Đáng chú ý, mức phí hoa hồng trên các sàn thương mại điện tử có thể lên tới 30-50%, làm giảm đáng kể khả năng cạnh tranh về giá của doanh nghiệp nội địa.

Trước thực trạng này, ông Liew Bin kêu gọi Chính phủ Malaysia đẩy nhanh việc hoàn thiện quy định quản lý, bảo đảm các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài tuân thủ những yêu cầu tương đương với doanh nghiệp trong nước. Dự luật thương mại điện tử, dự kiến được trình trong quý I/2027, được ông kỳ vọng góp phần thu hẹp khoảng trống pháp lý và tạo môi trường cạnh tranh công bằng hơn.

Bên cạnh đó, chi phí thuê mặt bằng tiếp tục là gánh nặng đáng kể. Ông Liew Bin dẫn chứng một chuỗi bán lẻ lớn của Malaysia đã phải chi thêm từ 12-15 triệu ringgit (khoảng 3-3,7 triệu USD) mỗi năm do thuế bán hàng và dịch vụ (SST) áp dụng đối với tiền thuê mặt bằng, tương đương mức lợi nhuận của doanh nghiệp này.

Một lãnh đạo cấp cao của doanh nghiệp bán lẻ đồ gia dụng và sản phẩm phục vụ đời sống, đề nghị giấu tên, cho biết giá sản phẩm nhựa đã tăng 10-30% kể từ tháng 1, trong khi giá hàng dệt may tăng 10-20%. Doanh nghiệp thường tự gánh chịu các khoản tăng chi phí dưới 5-8%, nhưng khi mức tăng vượt ngưỡng này, việc điều chỉnh giá bán trở nên khó tránh khỏi. Theo ông, biên lợi nhuận gộp trước đây đạt khoảng 30%, song việc tăng giá đủ để duy trì mức lợi nhuận này có thể khiến sản phẩm trở nên quá đắt đối với người tiêu dùng. Vì vậy, doanh nghiệp chỉ có thể điều chỉnh giá ở mức hạn chế và chấp nhận lợi nhuận thấp hơn.

Chi phí lao động cũng tạo thêm áp lực khi tổng chi phí sử dụng một nhân viên hưởng lương tối thiểu 1.700 ringgit/tháng có thể lên tới 2.500-3.000 ringgit, bao gồm tiền làm thêm giờ và các khoản đóng góp bắt buộc. Trong khi đó, giá thuê mặt bằng tại các trung tâm thương mại tăng 10-20% mỗi kỳ thuê, cùng với chi phí logistics và điện năng ngày càng cao.

Sức ép càng lớn khi người tiêu dùng thường xuyên so sánh giá tại cửa hàng với các sản phẩm trên sàn thương mại điện tử. Xu hướng ưu tiên giá rẻ hơn chất lượng và mức độ trung thành với thương hiệu cũng làm gia tăng nguy cơ hàng giá thấp thay thế những sản phẩm chất lượng cao hơn.

“Điều này đặt các doanh nghiệp vào thế khó, vì việc giảm giá để duy trì khả năng cạnh tranh sẽ làm giảm lợi nhuận, trong khi giữ nguyên giá hiện tại lại có nguy cơ mất doanh thu”, nhà bán lẻ này nhấn mạnh.

Trước tình hình này, doanh nghiệp của ông đang xem xét lại kế hoạch mở rộng trong năm 2027 theo hướng giảm số lượng cửa hàng, tinh gọn hoạt động và nâng cao hiệu quả từng điểm bán. Đồng thời, doanh nghiệp dự kiến tăng cường kinh doanh trực tuyến nhằm tiết kiệm vốn đầu tư và cải thiện hiệu quả sử dụng vốn. Tuy vậy, ông cảnh báo rằng sự cạnh tranh chủ yếu dựa trên giá cả có thể khiến các doanh nghiệp không đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để nâng cao chất lượng sản phẩm, vì các lựa chọn thay thế rẻ hơn tiếp tục thu hút người tiêu dùng.

Chi phí lao động và nhập khẩu gia tăng

Ông Samuel Tan, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Olive Tree Property Consultants, nhận định cạnh tranh từ hàng Trung Quốc chỉ là một trong nhiều thách thức đối với phân khúc bán lẻ giá rẻ tại Malaysia.

Theo đề xuất trong Ngân sách 2027, mức lương tối thiểu dự kiến tăng từ 1.700 lên 2.000 ringgit/tháng kể từ tháng 6/2027, tương đương mức tăng 17,6% và có thể mang lại lợi ích cho hơn 4 triệu người lao động. Tuy nhiên, chính sách này cũng khiến các doanh nghiệp có mạng lưới cửa hàng rộng lớn và sử dụng nhiều lao động phải xem xét lại cơ cấu nhân sự và nâng cao năng suất. Nhiều nhà phân tích gần đây cho biết các chuỗi bán lẻ lớn như Eco-Shop, Ninso, Eko Jimat, Daiso và Miniso có thể chịu sức ép đáng kể về chi phí nhân công; trong khi MR D.I.Y. và 99 Speed Mart cũng cần đánh giá tác động đối với hệ thống cửa hàng và phân phối quy mô lớn.

Tác động không chỉ giới hạn ở nhóm lao động hưởng lương tối thiểu, bởi doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh lương của nhân viên giám sát và lao động có kinh nghiệm để duy trì chênh lệch thu nhập và giữ chân nhân sự. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thực tế còn phụ thuộc vào cơ cấu lao động, tỷ lệ nhân viên chịu tác động và khả năng cải thiện năng suất.

Ngoài ra, ông Samuel Tan cho rằng biến động tỷ giá giữa đồng ringgit với USD và nhân dân tệ, cùng những thay đổi về cước vận tải, năng lực vận chuyển, thuế quan và chuỗi cung ứng, có thể tiếp tục làm tăng giá vốn hàng nhập khẩu. Theo ông, trong bối cảnh khó chuyển toàn bộ chi phí tăng thêm sang người tiêu dùng, các nhà bán lẻ cần đa dạng hóa nguồn cung, đàm phán điều kiện mua hàng thuận lợi hơn, tận dụng lợi thế mua số lượng lớn và nâng cao hiệu quả quản lý hàng tồn kho.

Mở rộng cửa hàng đối mặt với thực thế khó khăn hơn

Theo ông Samuel Tan, việc liên tục mở thêm điểm bán vào thời điểm hiện nay không còn là giải pháp để duy trì tăng trưởng doanh thu khi chi tiêu của người tiêu dùng ngày càng phân tán giữa kênh truyền thống và trực tuyến.

Với các doanh nghiệp Malaysia, Eco-Shop cạnh tranh với Ninso, Eko Jimat và Daiso trong phân khúc bán lẻ giá rẻ, trong khi MR DIY hoạt động trong các lĩnh vực sản phẩm gia dụng, phần cứng, phụ kiện điện và hàng hóa tổng hợp. 99 Speed Mart nhắm đến chi tiêu hàng ngày của các hộ gia đình với các mặt hàng tạp hóa và nhu yếu phẩm giá cả phải chăng, trong khi Miniso tập trung vào các sản phẩm và phụ kiện phục vụ lối sống. Do người tiêu dùng rất nhạy cảm với sự khác biệt về giá cả và dễ dàng chuyển đối giữa các nhà bán lẻ, việc chạy đua khuyến mại có nguy cơ tiếp tục bào mòn lợi nhuận.

Ông Samuel Tan nhấn mạnh doanh nghiệp cần chú trọng hiệu quả hoạt động của từng cửa hàng thay vì chỉ tập trung vào số lượng điểm bán mới. “Các nhà bán lẻ không thể chỉ tập trung vào số lượng cửa hàng đã mở. Họ cũng cần đảm bảo rằng mỗi cửa hàng tạo ra lợi nhuận đủ để bù đắp cho khoản đầu tư”, ông cho biết.

Ông cho rằng các nhà bán lẻ cần theo dõi doanh thu trên mỗi mét vuông, giá trị giao dịch trung bình, tần suất mua hàng của khách hàng và tốc độ tăng trưởng doanh thu của các cửa hàng hiện có để đảm bảo việc mở rộng kinh doanh mang lại lợi nhuận bền vững. Ngoài ra, việc mở cửa hàng quá gần nhau cũng có thể khiến các điểm bán cạnh tranh khách hàng nội bộ, trong khi chi phí thuê mặt bằng và nhân sự tăng làm giảm hiệu quả đầu tư nếu lượng khách không đạt kỳ vọng.

Thương mại điện tử định hình lại cạnh tranh

Sự phát triển của Shopee, Lazada và TikTok Shop đang tạo thêm sức ép đối với các cửa hàng truyền thống khi người tiêu dùng có thể dễ dàng tiếp cận hàng gia dụng, đồ chơi, phụ kiện, sản phẩm chăm sóc cá nhân và nhiều mặt hàng thiết yếu với giá cạnh tranh.

Theo ông Samuel Tan, để duy trì lợi thế, các nhà bán lẻ truyền thống cần tập trung vào khả năng cung cấp sản phẩm ngay lập tức, vị trí cửa hàng thuận tiện, dịch vụ khách hàng, chất lượng hàng hóa và trải nghiệm mua sắm. Bên cạnh đó, phát triển sản phẩm độc quyền và thương hiệu riêng có thể giúp doanh nghiệp tạo khác biệt so với những đối thủ cùng khai thác nguồn hàng từ các thị trường sản xuất tương tự.

Ông cảnh báo cạnh tranh thuần túy bằng giá khó có thể duy trì bền vững trong dài hạn, đồng thời có nguy cơ làm giảm động lực đầu tư vào nghiên cứu và phát triển nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm. Trong bối cảnh lợi thế truyền thống về giá bán thấp, mạng lưới cửa hàng rộng và quy mô mua hàng ngày càng bị thách thức, khả năng tồn tại và phát triển của các nhà bán lẻ Malaysia sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào hiệu quả tìm nguồn cung, kiểm soát chi phí và tạo dựng giá trị khác biệt cho khách hàng. Nếu không cải thiện năng lực cạnh tranh và xây dựng môi trường pháp lý công bằng hơn, ngay cả những chuỗi bán lẻ đã có vị thế trên thị trường cũng có thể gặp khó khăn trong việc bảo vệ lợi nhuận và duy trì kế hoạch mở rộng kinh doanh.

Thanh Bình (P/v TTXVN tại Malaysia)

Dành cho bạn

Cầu Crimea hay còn gọi là cầu Kerch. Ảnh: TASS

Quân đội Ukraine tiết lộ loại vũ khí sử dụng để tấn công cầu Crimea rạng sáng 19/11

Quân đội Ukraine tuyên bố sử dụng tên lửa bờ biển Neptune tấn công cầu Crimea rạng sáng 19/11, khiến đường ray bị hư hại và giao thông đường sắt gián đoạn. Trong khi đó, phía Nga cho biết cây cầu bị tấn công bằng thiết bị bay không người lái. Mức độ thiệt hại thực tế chưa được xác minh độc lập.