Theo báo Kyiv Post, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết hệ thống Starshield – phiên bản quân sự của mạng Internet vệ tinh Starlink do tỷ phú công nghệ Elon Musk phát triển – đang áp dụng giới hạn tốc độ 161 km/giờ (100 dặm/giờ) trên toàn lãnh thổ Ukraine. Theo ông, điều này gây trở ngại cho khả năng đánh chặn các thiết bị bay không người lái (UAV) phản lực của Nga.
Trong tuyên bố đăng trên Telegram ngày 12/11, ông Zelensky cho biết các đơn vị quân đội Ukraine đã ghi nhận những gián đoạn đáng kể trong hoạt động của hệ thống liên lạc vệ tinh trong nhiều ngày qua, cả dọc toàn bộ tiền tuyến lẫn tại các vùng lãnh thổ hiện do Nga kiểm soát.
Theo báo cáo của Bộ trưởng Quốc phòng Yevhen Khmara và Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine Mykhailo Drapatyi, những hạn chế này không phải là các sự cố kỹ thuật ngẫu nhiên mà là những giới hạn có tính hệ thống.
Ông Zelensky cho rằng giới hạn tốc độ đã gây khó khăn đáng kể cho các đơn vị đánh chặn UAV của Ukraine, đặc biệt khi đối phó với những UAV phản lực của Nga, vốn có thể bay nhanh hơn các loại UAV sử dụng động cơ cánh quạt thông thường.
"Đáng tiếc là đã có những mục tiêu đánh trúng do phương tiện đánh chặn không đạt được tốc độ cần thiết và không kịp tiếp cận", ông Zelensky nói.
Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết Kiev đang làm việc với phía Mỹ để làm rõ nguyên nhân và hoàn cảnh dẫn đến những hạn chế nói trên.
Báo Kyiv Post cho biết đã liên hệ với Bộ Quốc phòng Ukraine để đề nghị bình luận, song chưa nhận được phản hồi tại thời điểm bài viết được đăng tải.
Tuyên bố của ông Zelensky được đưa ra sau khi Nga tiến hành một đợt tập kích đường không quy mô lớn nhằm vào Ukraine trong đêm 11/11, rạng sáng 12/11, sử dụng tên lửa đạn đạo, tên lửa chống hạm Zircon và 123 UAV tấn công, theo Không quân Ukraine.
Trong số các UAV được triển khai có 73 chiếc Shahed phiên bản động cơ phản lực, cùng UAV Gerbera, S8000 Banderol/Dan-T và các thiết bị bay nghi binh Parodiya. Nga cũng phóng tên lửa đạn đạo Iskander-M/KN-23/S-400.
Các lực lượng Ukraine sử dụng máy bay chiến đấu, các đơn vị tên lửa phòng không, hệ thống tác chiến điện tử, phương tiện không người lái và các tổ hỏa lực cơ động để đối phó.
Theo báo cáo của Không quân Ukraine, tính đến 8 giờ sáng 12/11, lực lượng phòng không nước này đã đánh chặn hoặc vô hiệu hóa 89 UAV Nga, trong đó có 51 UAV Shahed động cơ phản lực và 5 UAV Banderol/Dan-T.
Tuy nhiên, không có tên lửa nào trong đợt tập kích bị đánh chặn.
Vũ khí tấn công của Nga đã đánh trúng 17 địa điểm trên lãnh thổ Ukraine, trong khi mảnh vỡ từ các mục tiêu bị đánh chặn rơi xuống 18 địa điểm khác, theo số liệu sơ bộ của Không quân Ukraine.
Đợt tập kích còn bao gồm một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào thủ đô Kiev, gây ra nhiều tiếng nổ trong thành phố khi còi báo động không kích vang lên và chính quyền địa phương kêu gọi người dân tìm nơi trú ẩn.
Vì sao Mỹ hạn chế quyền truy cập Starshield của Ukraine?
Theo báo Wall Street Journal, các lực lượng Ukraine lần đầu tiên báo cáo tình trạng mất một phần quyền truy cập Starshield và xuất hiện những giới hạn tốc độ bất thường vào ngày 14/10.
Thời điểm xuất hiện những gián đoạn trùng với lúc Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo một thỏa thuận nhập khẩu dầu diesel của Nga sau cuộc trao đổi với Tổng thống Nga Vladimir Putin, đồng thời cảnh báo Kiev không tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga.
Sự trùng hợp về thời điểm làm dấy lên câu hỏi liệu những gián đoạn này xuất phát từ sự cố kỹ thuật hay động cơ chính trị, cũng như liệu các hạn chế do Chính phủ Mỹ hay tỷ phú Elon Musk – người đứng đầu SpaceX, đơn vị vận hành hệ thống Starshield – quyết định.
Ukraine tìm kiếm thỏa thuận Starshield mới với Washington
Ukraine đang tìm cách đàm phán một hợp đồng mới với Mỹ để tiếp tục sử dụng Starshield, trong bối cảnh thỏa thuận hiện tại dự kiến hết hạn vào giữa năm 2027.
Trả lời Reuters trong tuần trước, Phó Đại sứ Ukraine tại Washington Denys Sienik cho biết Kiev đang chuẩn bị khởi động đàm phán với Lầu Năm Góc và nhấn mạnh các cuộc thảo luận cần được tiến hành sớm để tránh bị động.
Ông Sienik cho biết Ukraine chưa nhận được lời giải thích thỏa đáng từ Nhà Trắng, Lầu Năm Góc hoặc SpaceX về những hạn chế nói trên, mặc dù vấn đề này sau đó đã được giải quyết.
Theo ông, Ukraine muốn tránh để tình trạng tương tự tái diễn, đồng thời đang tìm hiểu các hệ thống thay thế.
