Toàn cảnh phiên họp Quốc hội Mỹ tại Washington, DC. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN (không được phép sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)
Ngày 28/7, với đa số áp đảo, Thượng viện Mỹ đã thông qua bước bỏ phiếu thủ tục nhằm thúc đẩy gói trừng phạt Liên bang Nga do cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (bang Nam Carolina) khởi xướng.
Cuộc bỏ phiếu diễn ra chỉ vài giờ sau lễ tang của ông tại Washington, với sự tham dự của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Theo tờ USA Today, dự luật đã vượt qua cuộc bỏ phiếu thủ tục - bước đầu tiên trong nhiều bước cần thiết trước khi có thể trở thành luật - với kết quả 86 phiếu thuận và 12 phiếu chống.
Trong số các phiếu chống có 11 thượng nghị sĩ đảng Dân chủ và 1 thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa là ông Rand Paul của bang Kentucky.
Ông Lindsey Graham qua đời ngày 11/7 ở tuổi 71 do vỡ động mạch chủ và được xem là một trong những nghị sĩ Mỹ ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất tại Quốc hội.
Trước khi qua đời đột ngột, ông đã giành được sự ủng hộ của Tổng thống Donald Trump đối với một phiên bản của dự luật.
Người kế nhiệm ghế Thượng viện của ông, Darline Graham (em gái của ông Lindsey Graham), hiện là tác giả chính của dự luật, vốn đã được đổi tên thành Dự luật Trừng phạt Liên bang Nga và Iran Lindsey O. Graham năm 2026 (Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026).
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người đang có mặt tại Washington để dự lễ tang, đã theo dõi cuộc bỏ phiếu trực tiếp từ khán đài Thượng viện.
Trước cuộc bỏ phiếu, bà Darline Graham cùng nhóm thượng nghị sĩ của cả hai đảng ủng hộ dự luật tuyên bố: "Không có cách nào tốt hơn để tôn vinh di sản của Thượng nghị sĩ Graham bằng việc tiếp tục thúc đẩy thỏa thuận lưỡng đảng này”.
Dự luật sẽ quy định những gì?
Theo kênh Euro Maidan ngày 29/7, mục tiêu của Dự luật Trừng phạt Liên bang Nga và Iran Lindsey O. Graham năm 2026 là đánh vào nguồn tài chính phục vụ chiến dịch quân sự của Liên bang Nga.
Theo nội dung dự luật, Tổng thống Mỹ sẽ được trao thêm quyền để áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với các quan chức Liên bang Nga, công dân nước ngoài và các tổ chức tài chính có liên quan đến hoạt động quân sự của Liên bang Nga; yêu cầu tổng thống áp mức thuế nhập khẩu 500% đối với toàn bộ hàng hóa của Liên bang Nga, bao gồm dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và khí tự nhiên;
Dự luật cũng trao quyền cho tổng thống trừng phạt các tàu biển tìm cách né tránh các lệnh cấm vận năng lượng của Mỹ và các đồng minh của Ukraine, đặc biệt nhằm vào "hạm đội bóng tối" mà Liên bang Nga sử dụng để xuất khẩu dầu mỏ vượt qua các biện pháp trừng phạt của phương Tây.
Phát biểu tại Thượng viện, Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (bang New Hampshire), đồng tác giả dự luật, nêu rõ: "Mục tiêu của dự luật này là cắt đứt nguồn lực quan trọng nhất của (Tổng thống Nga) Vladimir Putin trong cuộc chiến chống Ukraine: đó là tiền”.
Ngoài Liên bang Nga, dự luật cũng mở rộng các biện pháp trừng phạt đối với Iran.
Cuộc bỏ phiếu chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng
Cuộc bỏ phiếu lần này chủ yếu mang ý nghĩa thủ tục và biểu tượng. Thượng viện sẽ nghỉ hè từ ngày 7/8 trong khoảng một tháng, do đó dự luật vẫn phải trải qua nhiều vòng bỏ phiếu nữa trước khi được thông qua chính thức.
Sau đó, dự luật còn phải được Hạ viện Mỹ phê chuẩn. Hạ viện hiện cũng đang nghỉ cho đến ngày 31/8 trước khi có thể xem xét dự luật và gửi lên Tổng thống Trump để ký ban hành.
Trước đó, vào tháng 6, Hạ viện đã thông qua một phiên bản riêng về gói trừng phạt Liên bang Nga và viện trợ Ukraine, bất chấp sự phản đối của lãnh đạo đảng Cộng hòa.
Vì vậy, hiện cả Thượng viện và Hạ viện đều đã có các phiên bản dự luật riêng, nhưng việc dung hòa hai văn bản và hoàn tất quy trình lập pháp nhiều khả năng không thể diễn ra trước mùa Thu.
Một số nghị sĩ Dân chủ phản đối việc trao thêm quyền cho Tổng thống Trump
Mười hai phiếu chống chủ yếu xuất phát từ lo ngại rằng dự luật trao quá nhiều quyền cho Tổng thống trong lĩnh vực thuế quan.
Các thượng nghị sĩ Dân chủ phản đối cho rằng điều khoản về thuế nhập khẩu sẽ làm suy giảm vai trò hiến định của Quốc hội.
Thượng nghị sĩ Peter Welch (bang Vermont) phát biểu: "Về bản chất, điều này đồng nghĩa với việc Quốc hội chuyển giao gần như toàn bộ thẩm quyền về thuế quan cho nhánh hành pháp”.
Ý kiến phản đối này cho thấy sự chia rẽ trong chính lực lượng ủng hộ Ukraine. Sự khác biệt không nằm ở việc có nên gây sức ép lên Liên bang Nga hay không, mà ở mức độ quyền hạn nên trao cho một tổng thống đã dành nhiều tháng theo đuổi giải pháp đàm phán với Moskva thay vì leo thang sức ép kinh tế.