Nóng trong tuần: Thế giới hướng về trận chung kết World Cup; Mỹ-Iran leo thang vòng đối đầu mới

Một tuần giao tranh dữ dội giữa Mỹ và Iran

Giao tranh giữa Mỹ và Iran trong tuần qua tiếp tục leo thang, với các cuộc không kích và tấn công trả đũa diễn ra liên tiếp, đẩy căng thẳng tại eo biển Hormuz lên mức nghiêm trọng hơn, đồng thời làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn thương mại năng lượng và bất ổn khu vực.

Tối 17/7, Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ (CENTCOM) thông báo quân đội nước này tiến hành đợt không kích thứ bảy liên tiếp nhằm vào Iran, với mục tiêu tiếp tục làm suy giảm năng lực quân sự của Tehran. Truyền thông Iran cho biết nhiều vụ nổ đã xảy ra tại các thành phố Sirik, Ahvaz và Yazd.

Theo truyền thông nhà nước Iran, các cuộc không kích của Mỹ đã đánh trúng nhiều cây cầu tại tỉnh Hormozgan ở miền Nam nước này, khiến ít nhất bảy người thiệt mạng. Mỹ cũng tấn công một số mục tiêu tại cảng Chabahar, cơ sở hạ tầng điện và sân bay Iranshahr. Washington cho rằng một số cơ sở bị tấn công được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng để hỗ trợ các hoạt động nhằm vào tàu thuyền ở eo biển Hormuz.

Bộ Y tế Iran cho biết các đợt không kích của Mỹ trong tuần qua khiến ít nhất 38 người thiệt mạng và hơn 400 người bị thương tính đến ngày 17/7. Trong khi đó, Bộ Năng lượng Iran kêu gọi người dân tiết kiệm điện sau khi một số cơ sở năng lượng và lưới điện bị ảnh hưởng giữa lúc miền Nam nước này đang trải qua nắng nóng gay gắt.

Đáp trả các cuộc tấn công, IRGC tuyên bố sẽ khiến các quốc gia cho phép Mỹ sử dụng căn cứ quân sự trong khu vực phải trả "cái giá đắt". Iran đồng thời tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu tại Bahrain, Kuwait, Jordan, Oman và Qatar. Giới chức Kuwait cho biết một nhà máy điện và khử mặn đã bị hư hại, trong khi Qatar xác nhận mảnh vỡ tên lửa đánh chặn đã làm bị thương một trẻ em.

Căng thẳng cũng gia tăng trên biển. Iran cáo buộc hai tàu chở dầu phát nổ sau khi vướng thủy lôi tại eo biển Hormuz, song quân đội Mỹ bác bỏ thông tin này. Truyền thông Iran cũng đưa tin một tàu chở dầu treo cờ Thái Lan bị lực lượng Iran nhắm mục tiêu sau khi bị cáo buộc phớt lờ cảnh báo của hải quân nước này, trong khi Mỹ cho biết đã chặn một tàu trên vịnh Oman và chuyển hướng ba tàu thương mại bị cho là tìm cách vượt lệnh phong tỏa các cảng của Iran.

Giao tranh diễn ra trong bối cảnh thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran về việc duy trì hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz gần như đổ vỡ. Hai bên đang áp dụng các kế hoạch khác nhau đối với tàu thuyền qua lại khu vực, khiến hoạt động vận tải biển suy giảm mạnh. Theo hãng dữ liệu hàng hải Lloyd's List Intelligence, khối lượng hàng hóa qua eo biển Hormuz đã giảm gần 25% so với đầu tháng.

Trong khi đó, Reuters dẫn nguồn tin cho biết Iran đã đề nghị lực lượng Houthi tại Yemen chuẩn bị phong tỏa tuyến vận chuyển dầu qua Biển Đỏ nếu Mỹ tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của nước này, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Bất chấp giao tranh leo thang, Bộ Ngoại giao Pakistan cho biết các nỗ lực trung gian nhằm đưa Washington và Tehran trở lại bàn đàm phán vẫn đang được duy trì, dù triển vọng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn ngày càng trở nên khó khăn. Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định chiến dịch quân sự của Washington đang đạt kết quả tích cực và cho rằng Mỹ sẽ sớm thu được "thành quả" từ các hoạt động này.

Thế giới hướng về trận chung kết World Cup 2026

Người hâm mộ bóng đá trên toàn thế giới đang hướng sự chú ý đến trận chung kết World Cup 2026 giữa Argentina và Tây Ban Nha, diễn ra ngày 19/7 giờ địa phương (2h sáng 20/7 giờ Việt Nam) tại sân vận động MetLife ở East Rutherford, bang New Jersey (Mỹ). Đây là lần đầu tiên trong lịch sử World Cup, nhà đương kim vô địch Nam Mỹ gặp nhà đương kim vô địch châu Âu ở trận đấu quyết định ngôi vương.

Trận chung kết cũng là màn so tài giữa hai đội bóng đang được đánh giá cao nhất thế giới. Argentina hướng đến mục tiêu bảo vệ thành công chức vô địch giành được tại Qatar năm 2022, trong khi Tây Ban Nha đặt mục tiêu lần thứ hai đăng quang World Cup sau chức vô địch năm 2010.

Tâm điểm của trận đấu tiếp tục là đội trưởng Lionel Messi. Nếu giúp Argentina bảo vệ thành công ngôi vô địch, siêu sao 39 tuổi sẽ có danh hiệu World Cup thứ hai liên tiếp, qua đó tiếp tục củng cố vị thế là một trong những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử bóng đá.

World Cup 2026 là kỳ World Cup đầu tiên có 48 đội tuyển tham dự. Giải đấu khởi tranh từ ngày 11/6, được tổ chức tại 16 thành phố thuộc Mỹ, Canada và Mexico, với tổng cộng 104 trận đấu. Trận chung kết tại MetLife sẽ khép lại hơn một tháng tranh tài của giải đấu lớn nhất hành tinh.

Về chuyên môn, nhiều chuyên gia đánh giá Tây Ban Nha nhỉnh hơn nhờ phong độ ổn định trong suốt giải đấu. Đội bóng châu Âu mới chỉ để thủng lưới một bàn sau bảy trận và chưa từng bị dẫn trước, đồng thời duy trì lối chơi kiểm soát bóng hiệu quả kết hợp khả năng tấn công đa dạng.

Trong khi đó, Argentina tiếp tục cho thấy bản lĩnh của nhà đương kim vô địch khi nhiều lần vượt qua những thời điểm khó khăn để tiến vào trận đấu cuối cùng. Với kinh nghiệm cùng khả năng tạo đột biến của siêu thủ Messi, đại diện Nam Mỹ vẫn được đánh giá là đối thủ rất khó bị đánh bại.

Theo thống kê, đội giành chiến thắng ở trận bán kết đầu tiên thường có thêm thời gian nghỉ trước chung kết và chiếm ưu thế trong phần lớn các trận chung kết World Cup và EURO gần đây. Tây Ban Nha cũng có lợi thế tương tự khi được nghỉ nhiều hơn Argentina một ngày.

Trận chung kết năm nay còn thu hút sự quan tâm của giới chính trị. Nhà Trắng xác nhận Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ tới dự trận đấu và tham gia lễ trao cúp cùng Chủ tịch FIFA Gianni Infantino, khép lại kỳ World Cup đầu tiên trong lịch sử được đồng tổ chức bởi ba quốc gia Bắc Mỹ.

Cuộc cải tổ gây chấn động giới chính trị Ukraine

Chính trường Ukraine những ngày qua chứng kiến một đợt điều chỉnh nhân sự gây nhiều chú ý khi Tổng thống Volodymyr Zelensky miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov sau khoảng sáu tháng tại nhiệm. Chính phủ Ukraine cho biết quyết định này nhằm nâng cao hiệu quả điều hành trong bối cảnh chiến sự vẫn tiếp diễn và nước này đối mặt nhiều sức ép cả ở tiền tuyến lẫn hậu phương.

Tuy nhiên, quyết định trên đã làm dấy lên nhiều phản ứng. Tại Kiev và một số thành phố, hàng nghìn người, trong đó có quân nhân, cựu binh và tình nguyện viên, đã xuống đường biểu tình phản đối. Ngày 16/7, Phó Tư lệnh Không quân Pavlo Yelizarov tuyên bố từ chức, cho rằng việc thay đổi lãnh đạo Bộ Quốc phòng có thể ảnh hưởng đến tiến trình cải cách lực lượng vũ trang.

Tranh cãi càng gia tăng sau khi ông Fedorov, trong cuộc họp báo đầu tiên kể từ khi rời nhiệm sở, tiết lộ từng đề xuất Tổng thống Zelensky thay Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi và Tổng Tham mưu trưởng Andrii Hnatov. Theo ông, Ukraine cần một mô hình chỉ huy mới để thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của chiến tranh hiện đại, song đề xuất này không được chấp thuận.

Ông Fedorov vẫn đánh giá cao vai trò của Đại tướng Syrskyi trong các chiến dịch bảo vệ Kiev và phản công tại Kharkiv năm 2022, nhưng cho rằng sự phát triển của thiết bị bay không người lái (UAV), trí tuệ nhân tạo, tác chiến điện tử và dữ liệu thời gian thực đang làm thay đổi phương thức tiến hành chiến tranh. Theo đó, Ukraine cần một cơ chế chỉ huy linh hoạt hơn, trao nhiều quyền chủ động cho các chỉ huy ngoài tiền tuyến để nâng cao khả năng ứng phó.

Quan điểm này tương đồng với xu hướng cải cách mà nhiều quân đội phương Tây theo đuổi, trong đó tăng cường phân cấp quyền ra quyết định thay vì tập trung hoàn toàn ở cấp chỉ huy cao nhất.

Ở chiều ngược lại, những người ủng hộ Đại tướng Syrskyi cho rằng trong một cuộc xung đột quy mô lớn, việc duy trì sự thống nhất trong chỉ huy vẫn là yếu tố quan trọng. Thay đổi mô hình điều hành hoặc thay Tổng tư lệnh giữa lúc chiến sự diễn ra có thể làm gián đoạn hoạt động của toàn bộ hệ thống chỉ huy và ảnh hưởng đến hiệu quả tác chiến.

Cho đến nay, Tổng thống Zelensky chưa công khai lý do bác bỏ đề xuất thay đổi ban chỉ huy quân đội. Tuy nhiên, nhiều nhà quan sát cho rằng việc duy trì bộ máy hiện nay phản ánh ưu tiên bảo đảm tính liên tục trong điều hành hơn là tiến hành một cuộc cải tổ toàn diện. Đại tướng Syrskyi được đánh giá là người có nhiều kinh nghiệm chỉ huy các chiến dịch quy mô lớn và đã đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng kể từ khi xung đột bùng phát.

Giá vàng thế giới giảm tuần thứ hai liên tiếp

Giá vàng thế giới khép lại tuần giao dịch trong xu hướng giảm khi các số liệu kinh tế khả quan của Mỹ, kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt và đà tăng của giá dầu do căng thẳng Mỹ-Iran tiếp tục gây sức ép lên thị trường kim loại quý.

Giá vàng giao ngay mở đầu tuần ở mức 4.108,18 USD/ounce và tăng lên mức cao nhất tuần là 4.122,63 USD/ounce trong phiên đầu tuần. Tuy nhiên, đà tăng nhanh chóng suy yếu khi đồng USD duy trì sức mạnh và giới đầu tư thận trọng trước nguy cơ giá năng lượng tăng trở lại do căng thẳng tại Trung Đông, làm gia tăng lo ngại về áp lực lạm phát.

Đến giữa tuần, vàng nhận được hỗ trợ sau khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6 của Mỹ thấp hơn dự kiến, qua đó làm giảm bớt kỳ vọng Fed sẽ sớm nâng lãi suất. Tuy nhiên, đà phục hồi không kéo dài khi các dữ liệu kinh tế tiếp theo, đặc biệt là doanh số bán lẻ của Mỹ, tiếp tục cho thấy nền kinh tế vẫn duy trì sức chống chịu tốt, củng cố quan điểm Fed sẽ giữ lãi suất ở mức cao trong thời gian dài hơn.

Áp lực bán gia tăng trong những phiên cuối tuần, khiến giá vàng có thời điểm giảm xuống dưới ngưỡng tâm lý 4.000 USD/ounce và chạm mức thấp nhất tuần là 3.959,37 USD/ounce trước khi hồi phục nhẹ. Chốt tuần, giá vàng giao ngay đứng ở mức 4.015,83 USD/ounce, đánh dấu tuần giảm thứ hai liên tiếp.

Theo khảo sát hằng tuần của Kitco News, triển vọng ngắn hạn của giá vàng vẫn khá thận trọng. Trong số 14 chuyên gia Phố Wall tham gia khảo sát, có tới 79% dự báo giá vàng sẽ tiếp tục giảm trong tuần tới, chỉ 7% dự báo tăng và 14% cho rằng giá sẽ đi ngang. Khảo sát đối với các nhà đầu tư cá nhân cũng cho thấy tâm lý phân hóa, với 40% kỳ vọng giá tăng, 36% dự báo giảm và 24% nhận định thị trường sẽ đi ngang.

Chủ tịch Adrian Day Asset Management, ông Adrian Day, cho rằng giá vàng nhiều khả năng sẽ dao động trong biên độ hẹp cho đến khi thị trường tin tưởng hơn rằng Fed sẽ chấm dứt chu kỳ thắt chặt tiền tệ. Tuy nhiên, ông nhận định lực mua từ các ngân hàng trung ương đang tạo vùng hỗ trợ đáng kể cho giá vàng ở mặt bằng hiện nay.

Trong khi đó, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Asset Strategies International Rich Checkan cho rằng ngưỡng 4.000 USD/ounce vẫn là vùng hỗ trợ quan trọng khi lực mua thường xuất hiện mỗi khi giá giảm xuống dưới mốc này. Theo ông, dù thị trường chưa sẵn sàng cho một chu kỳ tăng mạnh, giá vàng vẫn có khả năng phục hồi từ vùng hỗ trợ này.

Ở chiều ngược lại, một số chuyên gia cảnh báo triển vọng ngắn hạn vẫn chịu sức ép. Trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối và hàng hóa của Commerzbank, bà Thu Lan Nguyen, nhận định nguy cơ giá năng lượng tiếp tục tăng do căng thẳng tại Trung Đông có thể khiến kỳ vọng Fed duy trì lãi suất cao kéo dài hơn, qua đó hạn chế dư địa tăng của vàng.