Nóng trong tuần: Căng thẳng Mỹ - Iran trở lại, nắng nóng thiêu đốt châu Âu

Mỹ - Iran tập kích nhau sau khi ký bản ghi nhớ hòa bình

Chỉ ít ngày sau khi ký bản ghi nhớ hướng tới chấm dứt xung đột, Mỹ và Iran đã liên tiếp tiến hành các cuộc tập kích nhằm vào nhau, làm dấy lên lo ngại thỏa thuận vừa đạt được có thể nhanh chóng đổ vỡ.

Washington và Tehran đều cáo buộc đối phương vi phạm các điều khoản trong thỏa thuận do Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký kết, khiến nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng đứng trước nguy cơ đổ vỡ.

Sáng 27/6, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo các máy bay nước này đã tiến hành không kích nhiều mục tiêu tại Iran, bao gồm các bệ phóng tên lửa, cơ sở lưu trữ thiết bị bay không người lái (UAV) và các trạm radar. Washington cho biết đây là hành động đáp trả vụ tàu hàng M/V Ever Lovely treo cờ Singapore bị tấn công trên eo biển Hormuz một ngày trước đó.

Truyền thông Iran cho biết nhiều tiếng nổ đã được ghi nhận tại đảo Sirik, thuộc tỉnh Hormozgan ở miền Nam nước này. Kênh IRIB dẫn nguồn tin địa phương cho biết hai quả đạn đã đánh trúng một tháp viễn thông gần khu vực Sirik.

Đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tấn công các vị trí quân sự của Mỹ trong khu vực nhằm trả đũa các cuộc không kích mới nhất của Washington.

Tehran đồng thời khẳng định chỉ Iran và Oman mới có quyền quyết định việc quản lý và bảo đảm hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz trong tương lai. Tuyên bố này cho thấy bất đồng giữa hai bên không chỉ giới hạn ở các hoạt động quân sự mà còn mở rộng sang vấn đề kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.

Những diễn biến mới nhất đang đặt bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran trước phép thử lớn. Ông Trita Parsi, Phó Chủ tịch điều hành Viện Quincy về Quản trị Nhà nước có trách nhiệm, nhận định các cuộc tấn công mới “chắc chắn đang tạo ra sức ép rất lớn” đối với thỏa thuận.

Theo ông, một mặt Mỹ và Iran vẫn có nguy cơ tiếp tục đối đầu tại eo biển Hormuz; mặt khác, những bất đồng liên quan đến tình hình Israel - Liban cũng có thể làm suy yếu thêm các cam kết trong bản ghi nhớ.

Trước đó, sau vòng đàm phán đầu tiên tại Thụy Sĩ, các bên trung gian cho biết Washington và Tehran đã nhất trí thiết lập các kênh liên lạc mới nhằm duy trì hoạt động thông suốt tại eo biển Hormuz, đồng thời thúc đẩy tiến trình chấm dứt giao tranh ở Liban.

Tuy nhiên, các diễn biến quân sự mới cho thấy tiến trình ngoại giao chưa đủ sức ngăn chặn vòng xoáy leo thang. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho rằng nếu còn bất đồng trong quá trình thực hiện bản ghi nhớ, hai bên cần sử dụng các kênh liên lạc để giải quyết thay vì tiếp tục đối đầu.

Ông Andrea Dessì, chuyên gia thuộc Đại học Mỹ ở Rome, đánh giá bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran hiện ở trong trạng thái “hết sức mong manh” và có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Theo ông, cả Washington và Tehran đều muốn tránh để căng thẳng leo thang thành một cuộc xung đột toàn diện, song đồng thời cũng tìm cách khẳng định khả năng kiểm soát và tầm ảnh hưởng của mình tại eo biển Hormuz.

Giới phân tích nhận định các cuộc tập kích mới nhất cho thấy con đường duy trì lệnh ngừng bắn và tiến tới một thỏa thuận lâu dài giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều trở ngại. Khi các bên tiếp tục vừa đối thoại vừa phô trương sức mạnh, nguy cơ tính toán sai lầm và một vòng xoáy đối đầu mới vẫn hiện hữu.

Venezuela hứng chịu thảm hoạ động đất lịch sử

Hai trận động đất mạnh xảy ra liên tiếp tối 24/6 đã làm rung chuyển khu vực miền Bắc Venezuela, gây thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng dọc bờ biển miền Trung và buộc hàng nghìn người phải sơ tán khẩn cấp.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), trận động đất đầu tiên có độ lớn 7,2, với tâm chấn cách thị trấn ven biển Morón khoảng 21 km về phía Tây. Chỉ 39 giây sau, một trận động đất mạnh 7,5 tiếp tục xảy ra ở khu vực lân cận, cách vị trí đầu tiên khoảng 45 km.

Các số liệu mới nhất cho thấy thảm họa đã khiến ít nhất 920 người thiệt mạng và hơn 3.360 người bị thương. Hàng trăm người vẫn bị chôn vùi dưới đống đổ nát sau khi nhiều công trình sụp đổ hoàn toàn.

Ngay sau thảm họa, quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez đã ban bố tình trạng khẩn cấp. Lực lượng cứu hộ Venezuela cùng các đội cứu nạn quốc tế đang chạy đua với thời gian để tìm kiếm người sống sót, trong khi nhiều quốc gia cũng khẩn trương triển khai hỗ trợ nhân đạo.

Trận động đất ngày 24/6 được đánh giá là một trong những trận động đất mạnh nhất tại Venezuela kể từ năm 1900. Giới chuyên gia cảnh báo số người thiệt mạng có thể còn tiếp tục tăng khi công tác tìm kiếm vẫn diễn ra trong điều kiện địa hình phức tạp, nhiều khu vực bị cô lập và các dư chấn vẫn tiếp diễn.

Theo các chuyên gia, mức độ tàn phá nghiêm trọng là kết quả của sự kết hợp giữa yếu tố địa chất bất lợi và những hạn chế trong quá trình phát triển đô thị. Nằm trên ranh giới giữa mảng kiến tạo Caribe và Nam Mỹ, Venezuela thường xuyên đối mặt nguy cơ xảy ra các trận động đất mạnh. Bên cạnh đó, nhiều khu vực được xây dựng trên nền trầm tích có khả năng khuếch đại rung chấn, trong khi không ít công trình và khu dân cư chưa đáp ứng tiêu chuẩn kháng chấn, làm gia tăng thiệt hại khi thiên tai xảy ra.

Nắng nóng thiêu đốt châu Âu khiến hàng trăm người thiệt mạng

Một đợt nắng nóng cực đoan đang bao trùm phần lớn châu Âu, đẩy nhiều quốc gia vào tình trạng báo động và gây thiệt hại nghiêm trọng về người, đồng thời làm gia tăng sức ép đối với đời sống kinh tế - xã hội.

Pháp là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Cảnh báo đỏ đã được ban bố tại 72 trong số 96 tỉnh của nước này, trong khi nhiệt độ được dự báo vượt 38 độ C trên diện rộng và nhiều khu vực có thể ghi nhận mức cao nhất kể từ đầu năm. Theo giới chức Pháp, ít nhất 48 người đã thiệt mạng do đuối nước trong tuần qua khi tìm cách giải nhiệt giữa đợt nắng nóng kéo dài.

Không chỉ Pháp, nhiều quốc gia như Anh, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Bỉ và Đức cũng ghi nhận nền nhiệt cao bất thường, buộc nhiều hoạt động ngoài trời và sự kiện công cộng phải cắt giảm hoặc tạm dừng.

Ngày 24/6, Anh ghi nhận mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận trong tháng Sáu, khi nhiều khu vực miền Nam vượt 35 độ C và lần đầu tiên chạm ngưỡng 36 độ C. Trong khi đó, tại Tây Ban Nha, Hệ thống giám sát tử vong quốc gia (MoMo) cho biết chỉ trong vài ngày đã có 212 người tử vong do các nguyên nhân liên quan đến nắng nóng, phản ánh mức độ nguy hiểm ngày càng gia tăng của hiện tượng thời tiết cực đoan.

Theo các nhà khí tượng học, nguyên nhân là hiện tượng “vòm nhiệt” kéo dài, khiến khối không khí nóng bị giữ lại trên khu vực và ngăn các luồng không khí mát tràn vào. Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm tại các đô thị đông dân cư, nơi bê tông và nhựa đường hấp thụ nhiệt vào ban ngày rồi tiếp tục tỏa nhiệt suốt đêm, khiến nhiệt độ gần như không giảm sau khi Mặt Trời lặn.

Giới chuyên gia cảnh báo nếu phát thải khí nhà kính không được kiểm soát hiệu quả, các đợt sóng nhiệt sẽ xuất hiện với tần suất dày hơn, kéo dài hơn và khắc nghiệt hơn, tạo sức ép ngày càng lớn lên sức khỏe cộng đồng, hệ thống y tế, cơ sở hạ tầng và nền kinh tế của khu vực.

Đợt nắng nóng năm nay một lần nữa cho thấy biến đổi khí hậu không còn là nguy cơ trong tương lai mà đã trở thành thách thức hiện hữu đối với sức khỏe cộng đồng và khả năng ứng phó của các quốc gia châu Âu.

Vàng giảm tuần thứ tư liên tiếp trước sức ép từ Fed và đồng USD

Thị trường vàng khép lại tuần giao dịch trong trạng thái giằng co khi giá kim loại quý nỗ lực giữ vùng hỗ trợ quan trọng quanh 4.000 USD/ounce. Với xu hướng này, đây sẽ là tuần giảm thứ tư liên tiếp của vàng, cũng là chuỗi giảm dài nhất kể từ tháng 8/2023.

Áp lực đối với vàng gia tăng trong thời gian gần đây khi căng thẳng tại Iran làm xáo trộn thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu tăng và làm dấy lên lo ngại về lạm phát. Trong bối cảnh đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phát đi tín hiệu cứng rắn hơn về chính sách tiền tệ, để ngỏ khả năng tăng lãi suất vào cuối năm, qua đó hỗ trợ đồng USD và làm giảm sức hấp dẫn của vàng.

Ông Christopher Vecchio, Trưởng bộ phận Chiến lược Hợp đồng tương lai và Ngoại hối tại Tastylive, cho biết sau nhiều tháng giữ quan điểm trung lập, ông đã chuyển sang đánh giá bi quan hơn về triển vọng của vàng sau cuộc họp chính sách mới nhất của Fed.

Dù Fed giữ nguyên lãi suất, các dự báo kinh tế mới cho thấy cơ quan này vẫn để ngỏ khả năng tăng lãi suất trong năm nay.

“Nếu Fed tiếp tục nghiêng về khả năng tăng lãi suất, vàng có thể chịu thêm áp lực đáng kể”, ông nhận định.

Ông Alex Kuptsikevich, chuyên gia phân tích thị trường trưởng tại FxPro, cho rằng dù vàng vẫn trụ trên vùng hỗ trợ quan trọng, mốc 4.000 USD/ounce chưa chắc sẽ được bảo vệ thành công.

“Kể từ giữa tuần, phe bán liên tục tìm cách kéo giá xuống dưới ngưỡng hỗ trợ tâm lý này. Tuy nhiên, áp lực bán đã dịu bớt vào cuối tuần”, ông nói.

Trong khi đó, ông David Morrison, chuyên gia phân tích cấp cao tại Trade Nation, cảnh báo xu hướng ngắn hạn của vàng vẫn thiên về giảm giá. Dù một số chỉ báo kỹ thuật cho thấy vàng đã rơi vào vùng quá bán, áp lực bán có thể quay trở lại nếu thị trường tiếp tục tin rằng Fed sẽ duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt.

Ông Fawad Razaqzada, chuyên gia phân tích tại FOREX.com, cho rằng diễn biến trong tuần tới sẽ mang tính quyết định đối với xu hướng của vàng. Theo ông, việc giá vàng nhiều lần kiểm định vùng dưới 4.000 USD nhưng chưa xuất hiện lực bán mạnh cho thấy thị trường vẫn đang giằng co. Tuy nhiên, nếu các nhịp phục hồi tiếp tục thất bại, khả năng phá vỡ ngưỡng hỗ trợ sẽ gia tăng, kéo theo nguy cơ giá lùi về vùng 3.500 USD trong những tuần tới.

Ở chiều ngược lại, nếu giữ vững trên mốc 4.000 USD/ounce, vàng có thể hướng tới các vùng kháng cự 4.100 USD và 4.200 USD.

Dù rủi ro giảm giá vẫn hiện hữu, nhiều chuyên gia cho rằng mặt bằng giá hiện nay vẫn hấp dẫn đối với các nhà đầu tư dài hạn. Việc các ngân hàng trung ương tiếp tục mua vào được xem là yếu tố hỗ trợ quan trọng, tạo nền tảng cho thị trường vàng trong trung và dài hạn.