Cảnh sát gác tại Guadalajara, bang Jalisco, Mexico, ngày 22/2/2026. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN
Theo Financial Times ngày 8/4, Guadalajara đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cuối cùng cho FIFA World Cup 2026 với kỳ vọng đón hàng triệu du khách. Tuy nhiên, trung tâm kinh tế - văn hóa của bang Jalisco đồng thời cũng là địa bàn hoạt động trọng yếu của băng đảng Cartel Jalisco Nueva Generación (CJNG), đặt ra những câu hỏi lớn về an ninh.
Chính quyền Mexico đang nỗ lực trấn an dư luận sau đợt bạo lực kéo dài 48 giờ hồi tháng 2, khi quân đội tiêu diệt thủ lĩnh cartel Nemesio Oseguera Cervantes. Các vụ đốt xe, phong tỏa đường phố và tình trạng tê liệt tạm thời của thành phố đã làm dấy lên lo ngại về khả năng tổ chức World Cup.
Tổng thống Claudia Sheinbaum sau đó công bố kế hoạch triển khai khoảng 99.000 nhân sự an ninh tại các thành phố đăng cai, bao gồm Guadalajara, Monterrey và Mexico City. Bà khẳng định Mexico đủ điều kiện đảm bảo an toàn cho du khách, đồng thời nhấn mạnh sự phối hợp với Mỹ và Canada, hai quốc gia đồng chủ nhà.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia và quan chức địa phương, yếu tố quyết định ổn định an ninh tại Guadalajara không chỉ nằm ở lực lượng nhà nước mà còn phụ thuộc vào chính lợi ích của CJNG. Tổ chức này được cho là hưởng lợi lớn từ dòng tiền đổ vào thành phố thông qua du lịch, bất động sản và các hoạt động kinh tế ngầm.
Một quan chức bang nhận định rằng thành phố duy trì được trạng thái ổn định phần nào vì cartel đã đầu tư đáng kể vào đây và không muốn gây bất ổn. Nguồn lợi từ buôn bán ma túy và các hoạt động phi pháp khác được rửa tiền thông qua thị trường bất động sản, góp phần tạo ra làn sóng xây dựng các khu cao tầng và trung tâm thương mại hiện đại.
Trong bối cảnh đó, Guadalajara được mô tả là tồn tại trong trạng thái “hòa bình tội phạm”, khi cartel kiểm soát phần lớn lãnh thổ và duy trì trật tự theo cách riêng nhằm tránh sự chú ý từ chính quyền liên bang và quốc tế. Theo ông Carlos Mercado, cựu cảnh sát trưởng thành phố, mức độ tội phạm vặt như cướp giật tương đối thấp, nhưng đi kèm là sự kiểm soát chặt chẽ và bạo lực có chọn lọc.
Dù vậy, rủi ro vẫn hiện hữu. Bang Jalisco hiện có hơn 15.000 người mất tích, cao nhất Mexico. Trong năm qua, nhiều hố chôn tập thể đã được phát hiện gần các khu vực chuẩn bị tổ chức thi đấu. Các chuyên gia cảnh báo việc tiêu diệt thủ lĩnh El Mencho có thể dẫn đến đấu đá nội bộ hoặc các hành động trả đũa, tương tự kịch bản từng xảy ra với cartel Sinaloa năm 2024.
Ở góc độ quốc tế, các nhà phân tích cho rằng cartel sẽ tránh nhắm vào du khách hoặc sự kiện lớn như World Cup, do lo ngại phản ứng mạnh từ Mỹ. Ông Ulises Vargas, học giả tại Đại học Guadalajara, nhận định các tổ chức tội phạm Mexico đã rút ra bài học rằng việc gây bạo lực có hệ thống nhằm vào lợi ích của Mỹ có thể dẫn tới phản ứng cứng rắn.
Cựu đặc vụ FBI Arturo Fontes cũng cho rằng nguy cơ mất an ninh trong thời gian diễn ra giải đấu là thấp, nhưng không loại trừ khả năng bạo lực quay trở lại sau đó.
Ngành du lịch Guadalajara đang phục hồi sau cú sốc hồi tháng 2. Tỷ lệ lấp phòng khách sạn, từng giảm 30%, hiện chỉ còn thấp hơn khoảng 10% so với trước khủng hoảng. Các doanh nghiệp kỳ vọng World Cup sẽ giúp phục hồi nhu cầu, dù một số khách sạn đã cân nhắc giảm giá để thu hút du khách.
Theo dự báo, khoảng 3 triệu du khách sẽ đến Guadalajara trong mùa hè này. Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh cảnh báo rằng cùng với cơ hội kinh tế hợp pháp, các hoạt động phi pháp như buôn bán ma túy, gian lận du lịch và mại dâm cũng có thể gia tăng.
Đối với người dân địa phương, cảm nhận về an ninh vẫn còn nhiều hoài nghi. Một số ý kiến cho rằng lực lượng cảnh sát tập trung bảo vệ khu vực du lịch hơn là khu dân cư, khiến rủi ro bất ổn bị đẩy sang các cộng đồng địa phương.
Trong bối cảnh đó, Guadalajara bước vào World Cup 2026 với một nghịch lý, đó là sự ổn định tương đối được duy trì không chỉ nhờ nỗ lực của chính quyền, mà còn bởi tính toán lợi ích của chính tổ chức tội phạm. Điều này giúp giảm nguy cơ trong ngắn hạn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi dài hạn về tính bền vững của an ninh tại một trong những thành phố quan trọng nhất Mexico.