.jpg)
Hình ảnh vệ tinh eo biển Hormuz. Ảnh: REUTERS/TTXVN
Theo tờ The EurAsian Times, một trong những khía cạnh ít được chú ý nhưng mang tính chiến lược trong cuộc khủng hoảng leo thang tại vịnh Ba Tư là nguy cơ đối với hệ thống cáp quang dưới biển - hạ tầng cốt lõi của Internet và tài chính toàn cầu. Khi căng thẳng quân sự gia tăng quanh eo biển Hormuz, giới quan sát cảnh báo rằng các tuyến cáp này có thể trở thành mục tiêu trong chiến lược “chiến tranh phi đối xứng” của Iran.
“Tử huyệt mềm” của nền kinh tế toàn cầu
Trong bối cảnh Tehran đã từng bước siết chặt hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz nhằm đáp trả sức ép từ Mỹ, nguy cơ tiếp theo không còn chỉ dừng ở dầu mỏ hay thương mại hàng hải. Các chuyên gia cho rằng Iran hoàn toàn có khả năng làm gián đoạn thông tin liên lạc và dòng chảy tài chính toàn cầu thông qua việc can thiệp vào hệ thống cáp quang dưới đáy biển.
Hiện nay, hơn 99% lưu lượng dữ liệu quốc tế từ giao dịch tài chính đến liên lạc quân sự đều được truyền tải qua các tuyến cáp này. Ước tính mỗi ngày có tới 10.000 tỷ USD giao dịch tài chính đi qua mạng lưới dài khoảng 1,5 triệu km trải khắp đại dương. Chính vai trò sống còn đó khiến chúng trở thành điểm yếu chí mạng trong cấu trúc kinh tế toàn cầu.
Các tuyến cáp này chính là “mạch máu” kết nối các quốc gia và con người trong hầu như mọi hoạt động của đời sống, từ thương mại, giải trí đến tương tác xã hội, trong khi vai trò của vệ tinh chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ.
Mạng lưới hơn 500 tuyến cáp viễn thông thương mại hiện do các tập đoàn tư nhân và liên minh quốc tế vận hành. Dù được bọc thép và thiết kế bền bỉ với tuổi thọ khoảng 25 năm, các sợi cáp có đường kính chỉ vài inch này vẫn dễ bị tổn thương do nằm ở vị trí cố định dưới đáy biển và khó giám sát liên tục.
Chỉ cần một sự cố cũng có thể gây gián đoạn diện rộng, ảnh hưởng đến đời sống dân sự, hoạt động kinh tế và cả năng lực quân sự của các quốc gia.
Thực tế, những sự cố gần đây đã phần nào cho thấy mức độ dễ tổn thương của hệ thống này. Tháng 9/2025, nhiều tuyến cáp tại Biển Đỏ gần thành phố Jeddah (Saudi Arabia) bị hư hại, khiến Internet tại Ấn Độ, Pakistan, UAE và nhiều khu vực Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng. Trước đó, vào tháng 2/2024, các tuyến cáp tại khu vực này cũng bị cắt, với cáo buộc từ Mỹ nhằm vào lực lượng Houthi, nhóm được cho là có liên hệ với Iran.
Dù nguyên nhân chưa bao giờ được xác nhận rõ ràng, các sự cố này cho thấy hệ thống cáp biển hoàn toàn có thể trở thành mục tiêu trong các cuộc đối đầu địa chính trị.
Điểm nghẽn chiến lược tại Trung Đông
Eo biển Hormuz và Biển Đỏ là hai “nút cổ chai” quan trọng của hạ tầng số toàn cầu. Hơn 20 tuyến cáp quang trọng yếu đi qua khu vực này, kết nối châu Á với châu Âu và châu Phi. Những hệ thống lớn như AAE-1, FALCON hay GBI đóng vai trò sống còn trong việc duy trì dòng chảy dữ liệu và tài chính quốc tế.
Vị trí địa lý mang lại cho Iran lợi thế đặc biệt. Nằm dọc bờ phía Bắc eo Hormuz và kiểm soát phần lớn vùng vịnh Ba Tư, Tehran có khả năng tiếp cận trực tiếp các tuyến cáp chiến lược. Điều này đồng nghĩa với việc nước này có thể tác động đến hạ tầng mà nền kinh tế toàn cầu phụ thuộc.
Trong khi đó, hàng loạt dự án cáp quang mới trị giá hàng tỷ USD đang được triển khai tại Trung Đông nhằm đáp ứng nhu cầu bùng nổ của điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, xung đột khu vực đã khiến nhiều kế hoạch bị đình trệ, đồng thời làm gia tăng rủi ro cho các tuyến cáp hiện hữu.
Giới phân tích cho rằng mối đe dọa lớn nhất không nằm ở các sự cố vô tình, mà ở khả năng phá hoại có chủ đích. Khi các tuyến cáp trở thành mục tiêu, tác động sẽ không chỉ dừng ở gián đoạn Internet mà còn có thể làm tê liệt hệ thống tài chính toàn cầu.
Một số chuyên gia đã kêu gọi thiết lập cơ chế kiểm soát đáy biển nhằm tăng khả năng xác định thủ phạm và đưa ra phản ứng phù hợp, tránh rơi vào thế lựa chọn giữa leo thang quân sự hoặc không hành động.
Tuy nhiên, trong bối cảnh Trung Đông tiếp tục bất ổn, kịch bản đáng lo ngại hơn là việc các tuyến cáp bị tấn công công khai thay vì các hoạt động phá hoại bí mật. Với lợi thế địa lý và năng lực hiện có, Iran được cho là đủ khả năng thực hiện điều này nếu xung đột leo thang.
Nếu xảy ra, đây sẽ không chỉ là một đòn giáng vào các quốc gia Vùng Vịnh hay Mỹ, mà còn là cú sốc đối với toàn bộ hệ thống kinh tế và thông tin toàn cầu, nơi mà những “mạch máu” dưới đáy biển đang âm thầm vận hành mọi hoạt động của thế giới hiện đại.