Quang cảnh eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN phát
Báo cáo do công ty tình báo thương mại Kpler công bố ngày 19/8 cho biết khoảng 374 triệu thùng dầu đã được vận chuyển khỏi khu vực Vịnh trong 60 ngày MoU có hiệu lực, tương đương khoảng 6,1 triệu thùng/ngày.
Trong khi đó, từ tháng 4 đến ngày 17/6 (thời điểm Mỹ và Iran ký kết bản ghi nhớ), lượng dầu xuất khẩu qua Vịnh chỉ đạt trung bình 2,3 triệu thùng/ngày.
Dù MoU giúp dòng dầu qua khu vực tăng mạnh, lượng vận chuyển này vẫn chỉ bằng khoảng 40% mức gần 15 triệu thùng/ngày đi qua eo biển Hormuz trong năm 2025.
Ông Emmanuel Belostrino, người đứng đầu bộ phận Dữ liệu Thị trường Dầu thô và Địa chính trị Toàn cầu của Kpler, cho biết hơn một nửa số chuyến hàng được thực hiện trong ba tuần đầu của thỏa thuận. Đến cuối thời hạn thực hiện bản ghi nhớ, dòng dầu qua eo biển đã thưa hơn, chậm hơn và bắt đầu tích tụ trở lại phía sau điểm nghẽn.
MoU được công bố ngày 17/6 sau một loạt nỗ lực ngoại giao, chủ yếu do Pakistan thúc đẩy. Thỏa thuận hết hiệu lực ngày17/8 mà chưa dẫn tới một thỏa thuận hòa bình, trong bối cảnh đàm phán giữa Washington và Tehran rơi vào bế tắc.
Mỹ và Iran từng coi MoU là bước tiến hướng tới chấm dứt lâu dài cuộc xung đột. Tuy nhiên, thỏa thuận đã hết hiệu lực khi các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại tại eo biển Hormuz vẫn tiếp diễn, làm gia tăng lo ngại đối với một trong những mắt xích quan trọng nhất của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Theo Trung tâm Điều hành UKMTO, 5 tàu thương mại đã bị tấn công tại eo biển Hormuz trong tuần qua. Trong đó, một tàu hàng báo cáo bị một vật thể chưa xác định đánh trúng ngoài khơi Oman ngày 18/8, khiến một thuyền viên thiệt mạng.
Hiệp hội Chủ tàu Hàng rời Quốc tế (INTERCARGO) xác định người thiệt mạng là một thành viên thủy thủ đoàn trên tàu chở hàng rời Minoan Dignity, mang cờ Liberia.
“Đằng sau mỗi con tàu bị cuốn vào xung đột là những thuyền viên - những người dân thường đang làm công việc của mình, xa nhà và gia đình, góp phần duy trì hoạt động thương mại toàn cầu”, INTERCARGO tuyên bố.
Hiệp hội này nhấn mạnh lập trường: “Thuyền viên là dân thường và không bao giờ được trở thành mục tiêu hay nạn nhân ngoài ý muốn của các cuộc xung đột địa chính trị”.
Chưa có chính phủ hay tổ chức nào nhận trách nhiệm về vụ tấn công. Đây là vụ việc đầu tiên tại khu vực kể từ tháng 7 được xác nhận có người thiệt mạng.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), ít nhất 18 thuyền viên đã thiệt mạng trong các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại tại khu vực kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2.
Các lực lượng Iran bị cáo buộc liên quan đến hàng chục vụ tấn công tàu thương mại kể từ khi chiến sự nổ ra.
Trong khi đó, Mỹ thừa nhận thực hiện khoảng 6 vụ tấn công, trong đó có cuộc tập kích ngày 10/6 nhằm vào một tàu chở dầu mang cờ Palau, khiến 3 thuyền viên Ấn Độ thiệt mạng.
Trước chiến sự, eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu. Tuy nhiên, dữ liệu sơ bộ của Lloyd’s List Intelligence cho thấy chỉ có 73 lượt tàu đi qua eo biển này trong tuần từ ngày 10 đến 16/8, giảm so với 91 lượt của tuần trước.
Ông Tim Waterer, trưởng bộ phận phân tích thị trường của KCM Trade (Australia), cho rằng thị trường đang dự báo lượng dầu qua eo biển Hormuz sẽ tiếp tục giảm do bế tắc giữa Washington và Tehran.
Theo chuyên gia này, chừng nào chưa có minh chứng rõ ràng về hoạt động vận chuyển an toàn, ổn định và một khuôn khổ ngoại giao bền vững hơn, các hãng vận tải nhiều khả năng vẫn thận trọng, còn lượng dầu qua eo biển Hormuz khó có thể phục hồi đáng kể.