Tên lửa được phóng trong cuộc tập trận Eqtedar ở Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN
Một cố vấn quân sự cấp cao của Lãnh tụ Tối cao Iran đã đưa ra cảnh báo cứng rắn rằng Iran sẽ phá hủy các tàu hải quân Mỹ nếu Washington tìm cách kiểm soát eo biển Hormuz, làm gia tăng căng thẳng xung quanh tuyến đường thủy quan trọng này ngay cả khi một lệnh ngừng bắn mong manh vẫn đang được duy trì trong cuộc xung đột kéo dài sáu tuần giữa Mỹ - Israel và Iran.
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 16/4, ông Mohsen Rezaei, cựu Tổng tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), người được bổ nhiệm làm cố vấn quân sự cho Lãnh tụ Tối cao Iran vào tháng trước, cho biết trên truyền hình nhà nước rằng các tàu Mỹ tại eo biển Hormuz sẽ bị tên lửa Iran tấn công.
Ông Rezaei nói: “Những con tàu của các ông sẽ bị đánh chìm bởi những quả tên lửa đầu tiên của chúng tôi”, đồng thời cho rằng lực lượng Mỹ đã “tự tạo ra một mối nguy hiểm lớn” cho chính mình khi hiện diện tại đây.
Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh Mỹ duy trì phong tỏa quân sự tại eo biển Hormuz sau nhiều tuần Iran ngăn chặn hoạt động vận tải qua tuyến đường hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới này trong thời gian chiến sự. Hiện tại, một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần đang có hiệu lực
“Đó có phải là việc của các ông không?”
Thách thức vai trò “cảnh sát” của Mỹ tại eo biển Hormuz, ông Rezaei đặt câu hỏi thẳng thắn: “Ông Trump muốn trở thành cảnh sát của eo biển Hormuz. Đó có thực sự là việc của ông không? Đó có phải là nhiệm vụ của một quân đội hùng mạnh như Mỹ không?”
Xuất hiện trong quân phục trên truyền hình nhà nước, nhân vật theo đường lối cứng rắn lâu năm này còn đi xa hơn khi cho rằng một cuộc xâm lược trên bộ của Mỹ vào Iran sẽ là “điều tuyệt vời”, bởi Tehran sẽ “bắt hàng nghìn con tin” và đòi “một tỷ USD” cho mỗi người bị bắt.
Những phát biểu này, theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay, dù có thể nhằm vào khán giả trong nước, nhưng vẫn được xem là một trong những ngôn từ khiêu khích nhất từ một quan chức cấp cao Iran trong cuộc đối đầu hiện nay.
Lệnh ngừng bắn chịu nhiều sức ép
Cố vấn quân sự cấp cao của Lãnh tụ Tối cao Iran cũng cho thấy quan điểm cá nhân phản đối việc tiếp tục kéo dài lệnh ngừng bắn, khi nói rằng ông “hoàn toàn không ủng hộ việc gia hạn lệnh ngừng bắn”, dù không giải thích thêm.
Tuyên bố này đặt ông vào thế đối lập với khoảng lặng ngoại giao mong manh hiện đang tạm dừng giao tranh giữa hai bên.
Vòng đàm phán đầu tiên và cho đến nay là duy nhất giữa Iran và Mỹ sau khi xung đột bùng phát diễn ra tại thủ đô Islamabad của Pakistan từ ngày 11 đến sáng 12/4, được dẫn dắt bởi Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, người từng là chỉ huy lực lượng không gian vũ trụ của IRGC, cho thấy mức độ ảnh hưởng của giới quân sự đối với ngoại giao thời chiến của Iran.
Bóng dáng lâu dài của một nhân vật cứng rắn
Ông Rezaei, người lãnh đạo IRGC từ năm 1981 đến 1997, là một nhân vật kỳ cựu và nổi bật trong chính trường Iran, từ lâu được xem là người theo đường lối cứng rắn ngay cả trong nội bộ lực lượng này.
Việc ông Rezaei, được bổ nhiệm làm cố vấn quân sự cho Lãnh tụ Tối cao Iran vào tháng trước cho thấy khả năng xu hướng cứng rắn hơn trong vòng thân cận của Lãnh tụ Tối cao Iran vào thời điểm then chốt.
Hình ảnh từ vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ và Hàng không Mỹ (NASA) về Eo biển Hormuz. Ảnh: The Gulf News/TTXVN
Eo biển Hormuz, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua, là tuyến đường biển duy nhất nối Vịnh Ba Tư với đại dương mở.
Tehran từ lâu đã nhiều lần đe dọa đóng eo biển Hormuz trong các cuộc khủng hoảng trước đây nhưng chưa từng thực hiện; tuy nhiên, cuộc xung đột hiện tại đã đưa mối đe dọa này tiến gần đến thực tế hơn bất kỳ thời điểm nào trước đó.
Vào ngày 2/3, IRGC tuyên bố không cho phép Mỹ hoặc các quốc gia tham gia các cuộc tấn công vào Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này, hoạt động giao thông thương mại gần như biến mất, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào tình trạng biến động nghiêm trọng.
Về phía Mỹ, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) - đơn vị chịu trách nhiệm về các lực lượng Mỹ tại Trung Đông - tuyên bố lực lượng của họ “bắt đầu thực hiện phong tỏa toàn bộ giao thông hàng hải ra vào các cảng của Iran vào lúc 10h00 ngày 13/4 theo giờ miền Đông” (21h00 theo giờ Việt Nam) theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump.
Theo CENTCOM, lệnh phong tỏa sẽ được thực thi một cách công bằng đối với tàu thuyền của tất cả các quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran. Tuy nhiên, lực lượng này “sẽ không cản trở quyền tự do hàng hải của các tàu thuyền qua eo biển Hormuz đến và đi từ các cảng không thuộc Iran”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN
Mỹ sẽ tiêu diệt tàu Iran tiến gần khu vực phong tỏa hải quân
Kênh CBS News cho biết khi được hỏi rằng liệu mục tiêu của việc phong tỏa eo biển Hormuz là nhằm buộc Iran quay lại bàn đàm phán hay mở lại tuyến đường này để hạ giá năng lượng, Tổng thống Trump đã trả lời các phóng viên hôm 13/4 rằng: “Có thể là tất cả những điều đó”.
Nhà lãnh đạo Mỹ nói: “Cả hai mục tiêu đó, chắc chắn, và còn nhiều hơn nữa. Chúng ta không thể để một quốc gia tống tiền hay cưỡng ép cả thế giới. Bởi vì đó chính là điều họ đang làm. Họ thực sự đang tống tiền thế giới. Chúng tôi sẽ không để điều đó xảy ra”.
Theo CBS News, Tổng thống Trump không chia sẻ chi tiết về các kế hoạch đàm phán tiếp theo với Iran, nhưng ông cho biết “phía bên kia đã liên hệ với chúng tôi” kể từ khi các cuộc đàm phán tại Islamabad (Pakistan) đổ vỡ.
“Họ muốn đạt được một thỏa thuận. Rất muốn, rất muốn”, ông Trump nói thêm.
Trong một diễn biến khác cùng ngày, Tổng thống Trump cảnh báo rằng bất kỳ tàu nào của Iran tiến gần khu vực phong tỏa hải quân do Mỹ thiết lập quanh các cảng của Iran sẽ bị “TIÊU DIỆT ngay lập tức”, bằng phương thức mà ông mô tả là tương tự cách xử lý các đối tượng buôn ma túy trên biển.