Tàu ngầm không người lái Anduril Dive-LD của Hải quân Mỹ trong một cuộc huấn luyện. Ảnh: Hải quân Mỹ/Naval News
Theo đài RT, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 8/9 công bố video cho thấy hình ảnh phương tiện mà lực lượng này thu giữ, được xác định là Dive-LD, một phương tiện ngầm tự hành (AUV) do tập đoàn công nghệ quốc phòng Mỹ Anduril Industries phát triển.
Theo IRGC, đây là một trong những tàu ngầm không người lái “hiện đại và thông minh nhất” của quân đội Mỹ. Phương tiện có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ, từ lập bản đồ đáy biển, thu thập thông tin tình báo và giám sát, kiểm tra đường ống và cơ sở hạ tầng dưới nước đến hỗ trợ tác chiến chống tàu ngầm và dò tìm thủy lôi.
Video do Iran công bố cho thấy một phương tiện hình trụ bằng kim loại màu xám, giống ngư lôi, dài khoảng 5,8 m, đường kính khoảng 1,2 m và nặng gần 3 tấn. Dive-LD được thiết kế để hoạt động tự chủ trong thời gian dài, có thể ở dưới nước khoảng 10 ngày và lặn xuống độ sâu tới 6.000 m, tùy cấu hình nhiệm vụ.
Các hình ảnh do Iran công bố cũng cho phép giới quan sát nhận dạng phương tiện này là Dive-LD dựa trên nhiều đặc điểm thiết kế đặc trưng, dù các chi tiết về thiết bị và tải trọng mà chiếc UAV bị thu giữ mang theo chưa được công bố.
Xem video do Iran công bố về tàu ngầm không người lái "hiện đại nhất" của Mỹ bị thu giữ (Nguồn: RT)
Dive-LD là một loại phương tiện ngầm tự hành cỡ lớn, được thiết kế theo kiểu mô-đun để có thể tích hợp nhiều loại cảm biến và thiết bị phục vụ các nhiệm vụ khác nhau. Anduril ban đầu phát triển hệ thống này thông qua công ty Dive Technologies, trước khi Anduril mua lại doanh nghiệp này vào năm 2022. Chiếc Dive-LD đầu tiên được bàn giao cho Hải quân Mỹ vào tháng 4/2025.
Việc sử dụng các phương tiện không người lái dưới nước đang ngày càng được quân đội Mỹ mở rộng, đặc biệt trong những môi trường có mức độ rủi ro cao. Tại Trung Đông, các hệ thống này được sử dụng cho những nhiệm vụ như trinh sát, thu thập thông tin, dò mìn và hỗ trợ mở các tuyến hàng hải an toàn. Một số hoạt động của Mỹ tại eo biển Hormuz trong thời gian gần đây cũng liên quan đến việc sử dụng robot và phương tiện ngầm để phát hiện, xử lý thủy lôi.
Điều này khiến việc một phương tiện như Dive-LD rơi vào tay Iran có ý nghĩa nhất định về mặt tình báo, ngay cả khi chưa rõ chiếc UAV có chứa công nghệ hoặc dữ liệu nhạy cảm hay không. Các chuyên gia cho rằng Tehran có thể quan tâm tới thiết kế, cảm biến, hệ thống điều khiển và cấu hình tải trọng của phương tiện.
Một chiến lợi phẩm ít giá trị?
Tuy nhiên, Washington đã hạ thấp giá trị của vụ bắt giữ. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết một UAV dưới nước do lực lượng Mỹ vận hành đã gặp trục trặc hơn một ngày trước khi Iran tuyên bố thu giữ. Người phát ngôn CENTCOM, Đại úy Hải quân Tim Hawkins, nói phương tiện này là một mẫu cũ, bị lỗi và “không thu thập dữ liệu nhạy cảm cũng như không mang theo bất kỳ thiết bị sonar hoặc radar mật nào”.
Một quan chức Mỹ mô tả phương tiện này về cơ bản đã “nằm im dưới nước” hơn một ngày trước khi bị Iran thu giữ. Phía Mỹ cũng cho biết UAV đang thực hiện nhiệm vụ khảo sát vùng biển trong khuôn khổ các hoạt động đang diễn ra tại khu vực.
Anduril cũng xác nhận chiếc Dive-LD bị mất thuộc loại phương tiện “attritable” – tức được thiết kế để có thể được triển khai vào những môi trường nguy hiểm, nơi nguy cơ mất phương tiện được tính đến ngay từ đầu. Công ty cho biết hệ thống này đã thực hiện hàng nghìn giờ hoạt động trong nhiều tháng tại khu vực do CENTCOM phụ trách.
Căng thẳng leo thang
Vụ việc diễn ra trong lúc căng thẳng Mỹ-Iran tại Vùng Vịnh tiếp tục leo thang. Mỹ gần đây tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào nhiều tàu chở dầu Iran, trong khi Tehran đe dọa đáp trả và cảnh báo các tàu tại cảng của Bahrain và Kuwait rời khỏi khu vực. Iran cũng tuyên bố phóng tên lửa nhằm vào các mục tiêu quân sự Mỹ trong khu vực.
Eo biển Hormuz đặc biệt nhạy cảm bởi đây là tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Arab. Việc các hoạt động quân sự diễn ra tại đây, trong đó có sử dụng tên lửa, UAV trên không, tàu không người lái và phương tiện ngầm, đang làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động vận tải biển và nguồn cung năng lượng toàn cầu. Reuters cho biết căng thẳng mới nhất đã đẩy giá dầu thế giới tiến gần ngưỡng 100 USD/thùng.
Với Iran, việc công bố hình ảnh chiếc Dive-LD có thể giúp Tehran chứng minh khả năng phát hiện và kiểm soát các hoạt động ngầm của Mỹ tại vùng biển gần lãnh thổ nước này. Với Washington, việc nhấn mạnh chiếc UAV đã gặp trục trặc và không chứa thiết bị nhạy cảm nhằm hạn chế lo ngại rằng Iran có thể tiếp cận những công nghệ quân sự bí mật.
Điểm đáng chú ý là dù hai bên đưa ra cách diễn giải hoàn toàn khác nhau, Washington đã xác nhận về cơ bản rằng một UAV dưới nước của Mỹ đã bị mất quyền kiểm soát trong khu vực.