Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số vẫn còn không ít điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, người dân ở vùng sâu, vùng xa. Phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Phú Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ) về những giải pháp thúc đẩy kinh tế số, xã hội số trong giai đoạn mới.
Thưa ông, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay trong quá trình phát triển kinh tế số và xã hội số?
Có thể khẳng định rằng, thời gian qua Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận trong chuyển đổi số trên cả ba trụ cột: Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.
Điều đáng ghi nhận nhất là chúng ta đã xây dựng được định hướng chiến lược xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương. Từ Quyết định số 749/QĐ-TTg về Chương trình Chuyển đổi số quốc gia, Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển.
Ông Nguyễn Phú Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số, Xã hội số.
Trên cơ sở đó, hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách cũng từng bước được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các bộ, ngành, địa phương triển khai chuyển đổi số và đạt được nhiều kết quả tích cực.
Hiện nay, kinh tế số đóng góp khoảng 14,2% GDP và duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Việt Nam cũng được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển thương mại điện tử nhanh nhất Đông Nam Á. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ.
Đối với kinh tế số, chủ thể trung tâm là doanh nghiệp. Trong đó, nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa đang gặp nhiều khó khăn hơn cả do hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân lực và khả năng tiếp cận công nghệ. So với các doanh nghiệp lớn hoặc doanh nghiệp công nghệ số, nhóm này cần được hỗ trợ mạnh mẽ hơn để tham gia quá trình chuyển đổi số.
Đối với xã hội số, đối tượng trung tâm là người dân. Mặc dù tỷ lệ sử dụng internet của Việt Nam thuộc nhóm cao trên thế giới, nhưng hiệu quả khai thác công nghệ số để nâng cao chất lượng cuộc sống, phát triển kinh tế và tiếp cận các dịch vụ số vẫn còn hạn chế.
Một trong những thách thức lớn hiện nay là kỹ năng số. Khi các hoạt động ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, nguy cơ mất an toàn thông tin, lộ lọt dữ liệu cá nhân, giả mạo thông tin hay lừa đảo trực tuyến cũng gia tăng. Vì vậy, việc trang bị kỹ năng số cho người dân trở thành yêu cầu cấp thiết.
Bên cạnh đó, hạ tầng số, thiết bị đầu cuối và khả năng tiếp cận internet ở một số vùng sâu, vùng xa vẫn còn hạn chế. Đây là những điểm nghẽn cần sớm được giải quyết để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện.
Nghị quyết 57-NQ/TW đang mở ra nhiều cơ hội mới. Theo ông, cần có những giải pháp gì để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp nhỏ và vừa tận dụng cơ hội này?
Thuận lợi lớn nhất hiện nay là chúng ta đã có định hướng chiến lược rất rõ ràng. Trong thời gian tới, cần tiếp tục cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và phân công trách nhiệm cho từng bộ, ngành, địa phương cũng như các nhóm đối tượng để thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số.
Tư vấn hỗ trợ hỗ kinh doanh dùng ứng dụng phần mềm bán hàng, xuất hoá đơn điện tử.
Hiện nay, Vụ Kinh tế và Xã hội số đã tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn mới với các mục tiêu cụ thể đến năm 2030.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, Chính phủ đã ban hành Đề án hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số theo Quyết định số 433/QĐ-TTg. Mục tiêu là hỗ trợ khoảng 500.000 doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp số.
Các hình thức hỗ trợ rất đa dạng, từ tư vấn lộ trình chuyển đổi số, giới thiệu các nền tảng số phù hợp, hỗ trợ tiếp cận sản phẩm công nghệ số cho đến các chương trình ưu đãi, miễn phí từ doanh nghiệp công nghệ số.
Thông qua đó, doanh nghiệp có thể từng bước đầu tư trang thiết bị, ứng dụng công nghệ số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đối với xã hội số, nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao kỹ năng số cho người dân.
Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu ban hành Khung kỹ năng số cơ bản cho người dân và sẽ tiếp tục cập nhật, hoàn thiện trong thời gian tới. Trên cơ sở đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng chương trình, tài liệu đào tạo phù hợp; Bộ Công an triển khai các chương trình “Bình dân học vụ số”.
Để xã hội số phát triển bền vững, cần có sự tham gia đồng bộ của toàn xã hội, từ nâng cao kỹ năng số, phát triển hạ tầng số đến hoàn thiện môi trường pháp lý, bảo đảm an toàn thông tin cho người dân.
Bộ Khoa học và Công nghệ đã triển khai chương trình hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số tại Thái Nguyên từ năm 2025 và mới đây triển khai tiếp tại Đà Nẵng và Đồng Nai. Ông có thể chia sẻ thêm về kết quả đạt được?
Đây là chương trình hướng tới nhóm đối tượng là các hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ - lực lượng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế nhưng còn gặp nhiều khó khăn trong chuyển đổi số.
Trao thoả thuận hợp tác, triển khai thí điểm hỗ trợ cửa hàng, hộ kinh doanh bán buôn, bán lẻ chuyển đổi số trên địa bàn thành phố Đồng Nai cho đại diện các doanh nghiệp công nghệ số và đơn vị đồng hành.
Tại Thái Nguyên, chúng tôi đã huy động các doanh nghiệp công nghệ số trực tiếp đến từng hộ kinh doanh để đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi số, đồng thời tư vấn và giới thiệu các giải pháp phù hợp.
Các doanh nghiệp công nghệ tham gia chương trình đã cung cấp nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực như miễn phí phần mềm bán hàng, miễn phí số lượng hóa đơn điện tử ban đầu, miễn phí chữ ký số và hỗ trợ các công cụ phục vụ kinh doanh trên môi trường số.
Mục tiêu ban đầu của chương trình tại Thái Nguyên là hỗ trợ khoảng 15.000 cửa hàng, hộ kinh doanh tiếp cận chuyển đổi số. Đến nay, mục tiêu này đã hoàn thành với hàng chục nghìn hộ kinh doanh được tiếp cận, trải nghiệm và sử dụng các nền tảng số.
Hiện chương trình đang tiếp tục được triển khai tại Đà Nẵng, Đồng Nai và sẽ mở rộng sang nhiều địa phương khác.
Thông qua chương trình, chúng tôi mong muốn tạo cầu nối giữa các doanh nghiệp công nghệ số với các hộ kinh doanh, giúp các hộ kinh doanh tiếp cận công nghệ một cách thuận lợi, hiệu quả và tiết kiệm chi phí.
Với sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân, chúng tôi kỳ vọng chuyển đổi số sẽ lan tỏa đến mọi tầng lớp, mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế số gắn với xây dựng xã hội số toàn diện.
Xin trân trọng cảm ơn ông!