Gỡ 'điểm nghẽn' thể chế để Phú Thọ bứt phá theo Nghị quyết 57-NQ/TW

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực hiện vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc, đòi hỏi các giải pháp căn cơ và kiến nghị kịp thời nhằm bảo đảm hiệu quả trong giai đoạn tới.

Dẫn đầu cả nước về tiến độ thực hiện Nghị quyết

Xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược, là động lực trung tâm thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ đã bám sát chỉ đạo của Trung ương, chủ động ban hành các chương trình, kế hoạch hành động cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc kiện toàn hệ thống chỉ đạo từ tỉnh đến cơ sở. Ban Chỉ đạo cấp tỉnh được thành lập và đi vào hoạt động hiệu quả; đồng thời, 100% các xã, phường, thị trấn trong tỉnh cũng đã thành lập Ban Chỉ đạo, bảo đảm sự thống nhất, xuyên suốt trong tổ chức thực hiện. Các nhiệm vụ do Trung ương giao được triển khai kịp thời, đồng bộ, gắn với phân công trách nhiệm cụ thể và kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Nhờ đó, Phú Thọ luôn nằm trong nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước về tiến độ thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW. 100% chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao hoàn thành đúng hạn trên hệ thống giám sát của Trung ương. Đây là kết quả cho thấy sự vào cuộc nghiêm túc, quyết liệt của cả hệ thống chính trị.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, các chỉ số của tỉnh ghi nhận nhiều kết quả ấn tượng. Tỷ lệ xử lý văn bản đi toàn trình đạt 91,7%, văn bản đến toàn trình đạt 93,8%, đứng đầu cả nước. Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận, giải quyết trực tuyến đạt mức rất cao, từ 89,65% (thời điểm 1/7/2025) lên khoảng 97- 99% hiện nay. Tỷ lệ cấp kết quả điện tử đạt gần 90%, trong khi tỷ lệ số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính đạt trên 87%. Đặc biệt, việc khai thác, tái sử dụng dữ liệu số hóa đạt hơn 91%, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và giảm chi phí xã hội.

Kinh tế số tiếp tục khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng. Sau hợp nhất, quy mô kinh tế số của Phú Thọ ước chiếm khoảng 22,71% GRDP, xếp thứ 3/34 tỉnh, thành phố trong cả nước. Toàn tỉnh hiện có khoảng 600 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ số, từ sản xuất linh kiện điện tử đến phát triển phần mềm và cung cấp giải pháp công nghệ. Các doanh nghiệp này đã đóng góp khoảng 4,55 điểm phần trăm vào tăng trưởng GRDP năm 2025, cho thấy vai trò ngày càng lớn của khu vực kinh tế số.

Còn nhiều khó khăn, vướng mắc

Theo ông Bùi Văn Quang, Phó Bí thư Tỉnh ủy, dù đạt được những kết quả tích cực, việc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW tại Phú Thọ vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc, chủ yếu liên quan đến thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực.

Trước hết là việc thể chế hóa một số chính sách, quy định ở Trung ương còn chưa kịp thời, khó thực hiện ở địa phương. Điển hình là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với công nghệ và mô hình kinh doanh mới. Hiện nay, việc thiếu khung pháp lý tổng thể, quy trình cấp phép rõ ràng và cơ chế miễn trừ trách nhiệm khiến cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý còn e dè khi triển khai. Cơ chế sandbox mới chỉ được áp dụng cục bộ trong một số lĩnh vực như ngân hàng, chưa tạo được không gian thử nghiệm rộng rãi cho đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, các công cụ tài chính hỗ trợ đổi mới sáng tạo như quỹ đầu tư mạo hiểm hay quỹ phát triển khoa học và công nghệ cấp địa phương vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về tổ chức và vận hành. Điều này khiến địa phương gặp khó khăn trong việc huy động và sử dụng nguồn lực để thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp.

Việc thành lập Trung tâm đổi mới sáng tạo cấp tỉnh cũng đang vướng mắc do chưa xác định rõ vị trí pháp lý và mô hình hoạt động phù hợp. Đây là thiết chế quan trọng, đóng vai trò kết nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và viện nghiên cứu nhưng đến nay vẫn chưa có khung hướng dẫn thống nhất.

Trong lĩnh vực chuyển đổi số, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính theo ngành dọc từ Trung ương còn nhiều bất cập. Phần mềm thiếu ổn định, chưa liên thông với các hệ thống chuyên ngành, quy trình xử lý cứng nhắc, không linh hoạt theo thực tế địa phương. Điều này gây khó khăn cho cán bộ cơ sở, khi phải thao tác trên nhiều nền tảng khác nhau.

Hạ tầng số dù được quan tâm đầu tư nhưng chưa đồng bộ, đặc biệt là sự chênh lệch giữa khu vực đô thị và nông thôn. Mạng 5G mới chỉ phủ sóng ở các trung tâm, khu công nghiệp, trong khi chất lượng 4G chưa ổn định. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc triển khai các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn.

Nguồn nhân lực cũng là một điểm nghẽn đáng chú ý. Đội ngũ cán bộ cấp xã còn hạn chế về kỹ năng số, trong khi cấp tỉnh thiếu nhân lực chuyên sâu về công nghệ. Người dân ở một số khu vực còn gặp khó khăn trong tiếp cận và sử dụng dịch vụ số, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai chuyển đổi số toàn diện.

Cần tháo gỡ từ Trung ương

Để tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, Ban thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ đã có nhiều kiến nghị với Trung ương cần nhanh chóng tháo gỡ các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách.

Theo Ban thường vụ Tỉnh ủy, trước hết Trung ương cần chỉ đạo các bộ, ngành, cơ quan trung ương sớm ban hành bộ chỉ số đánh giá, tiêu chí đo lường kết quả và cơ chế xếp hạng việc thực hiện Nghị quyết trong hệ thống các cơ quan Đảng. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để đánh giá khách quan, thực chất hiệu quả triển khai; đồng thời tạo động lực thi đua giữa các địa phương.

Cùng với đó, việc xây dựng nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ công vụ cần được đẩy nhanh, nhất là các hệ thống tra cứu, phân tích và giải đáp pháp luật. Nếu được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, đây sẽ là công cụ đắc lực giúp nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành.

Một trong những kiến nghị quan trọng là Trung ương cần ban hành nghị định về cơ chế sandbox theo từng ngành, lĩnh vực. Điều này sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng, giúp địa phương chủ động thử nghiệm các mô hình, công nghệ mới, đặc biệt trong các lĩnh vực như tài chính số, tài sản số.

Đối với các thiết chế hỗ trợ đổi mới sáng tạo, Trung ương cần sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về việc thành lập và vận hành Trung tâm đổi mới sáng tạo cấp tỉnh, cũng như cơ chế hoạt động của các quỹ đầu tư mạo hiểm và quỹ phát triển khoa học và công nghệ.

Ngoài ra, việc hoàn thiện và chia sẻ dữ liệu quốc gia cần được đẩy nhanh. Các bộ, ngành cần công bố rõ danh mục dữ liệu được chia sẻ, tiêu chuẩn dữ liệu chuyên ngành, tạo điều kiện để địa phương kết nối, khai thác hiệu quả, tránh đầu tư trùng lặp, lãng phí.

Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cũng cần được nâng cấp theo hướng tập trung, đồng bộ, thân thiện với người dùng, cho phép địa phương linh hoạt điều chỉnh quy trình theo thực tế phân cấp, phân quyền.

Đặc biệt, cần có cơ chế ưu tiên sử dụng sản phẩm công nghệ do doanh nghiệp trong nước phát triển trong các dự án mua sắm công, qua đó thúc đẩy doanh nghiệp công nghệ nội địa phát triển, nâng cao năng lực tự chủ.

Cuối cùng, việc thống nhất cách hiểu về các khái niệm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là rất cần thiết. Điều này sẽ giúp địa phương có cơ sở pháp lý rõ ràng trong bố trí, quản lý và sử dụng ngân sách; đồng thời giảm tâm lý e ngại rủi ro trong quá trình triển khai.

Với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng hành của doanh nghiệp, người dân, Phú Thọ đang từng bước khẳng định vị thế là một trong những địa phương đi đầu trong thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW. Tuy nhiên, để duy trì đà phát triển và tạo ra những đột phá thực chất, việc tháo gỡ các rào cản về thể chế, hạ tầng và nguồn lực là yêu cầu cấp thiết.

Trong thời gian tới, nếu các kiến nghị được Trung ương xem xét, giải quyết kịp thời, cùng với nỗ lực nội tại, Phú Thọ có cơ sở để tiếp tục bứt phá, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hướng tới phát triển nhanh và bền vững.