Dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo, được khởi công từ năm ngoái, dự kiến sẽ sản xuất khoảng 300 tỷ kWh điện mỗi năm và có công suất gần gấp ba lần Đập Tam Hiệp của Trung Quốc.
(Trong ảnh: Đập Tam Hiệp ở tỉnh Hồ Bắc, miền Trung Trung Quốc mở cửa xả lũ ngày 19/8/2020. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN)
Trung Quốc đang xây dựng nhà máy thủy điện lớn nhất thế giới, trị giá khoảng 147 tỷ USD, ở hạ lưu sông Yarlung Tsangpo ở Tây Tạng, cách biên giới Ấn Độ khoảng 50 km.
Công trình xây dựng siêu dự án thủy điện của Trung Quốc này đã làm dấy lên những lo ngại ở Ấn Độ và Bangladesh về nguồn cung nước cũng như các tác động môi trường đối với khu vực hạ lưu.
Giờ đây, kênh NDTV chiều 11/7 dẫn một nghiên cứu địa chất được Bắc Kinh hậu thuẫn đã đưa ra cảnh báo về mức độ an toàn kết cấu của dự án.
Theo kết quả nghiên cứu do Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc (China Geological Survey) - cơ quan nhà nước Trung Quốc - giám sát, một đới đứt gãy địa chất đang hoạt động nằm ngay bên dưới khu vực dự án có thể đe dọa siêu đập và ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính toàn vẹn của toàn bộ hệ thống hạ tầng.
Nghiên cứu được công bố tháng trước trên tạp chí tiếng Trung Sedimentary Geology and Tethyan Geology cho biết đới đứt gãy Paizhen chạy trực tiếp qua khu vực hồ chứa của dự án thủy điện khổng lồ này.
Các nhà nghiên cứu cho biết đới đứt gãy này đã liên tục hoạt động kể từ thời kỳ Pleistocene (Kỷ Băng hà) và có thể ảnh hưởng đáng kể đến độ bền kết cấu của các đập, cầu, đường bộ, đường hầm và nhiều công trình hạ tầng khác được xây dựng trong khu vực.
Sông Yarlung Tsangpo chảy vào bang Arunachal Pradesh và Assam của Ấn Độ dưới tên gọi sông Brahmaputra, trước khi tiếp tục chảy vào Bangladesh với tên gọi Jamuna.
Nhóm nghiên cứu cho biết đới đứt gãy này đã làm nứt gãy các khối đá xung quanh và thay đổi các đặc tính cơ học của nền đá, khiến khả năng chịu tải của nền móng và độ ổn định kết cấu của các công trình xây dựng gần đó trở nên dễ bị hư hại hơn.
Theo nghiên cứu, địa hình trong khu vực hồ chứa có kết cấu đất đá rời rạc và có độ liên kết yếu.
Các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng hoạt động của đới đứt gãy, động đất và tình trạng ngập nước kéo dài đều có thể dễ dàng gây mất ổn định các sườn dốc ở hai bên hồ chứa, dẫn đến nguy cơ sạt lở.
Dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo, được khởi công từ năm ngoái, dự kiến sẽ sản xuất khoảng 300 tỷ kWh điện mỗi năm và có công suất gần gấp ba lần Đập Tam Hiệp của Trung Quốc.
Nhóm nghiên cứu cho biết: “Do khu vực làng Pai nằm trong phạm vi xây dựng dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo, các dấu tích về hoạt động kiến tạo trong Kỷ Đệ Tứ (kỷ nguyên gần đây nhất trong lịch sử địa chất của trái đất, bắt đầu khoảng 66 triệu năm trước và kéo dài đến ngày nay” tại đây là cơ sở quan trọng để đánh giá sự ổn định kết cấu của các công trình lân cận”.
Các nhà nghiên cứu cho biết các bằng chứng địa chất cho thấy đới đứt gãy Paizhen vẫn tiếp tục hoạt động sang cả thời kỳ Holocene với dấu vết dịch chuyển của đới đứt gãy còn được ghi nhận cách đây khoảng 9.500 năm.
Các nhà nghiên cứu cũng viện dẫn trận động đất Milin có độ lớn 6,9 xảy ra tại Tây Tạng năm 2017, gần đầu phía Bắc của đới đứt gãy, như một minh chứng cho thấy đới đứt gãy này vẫn còn khả năng phát sinh động đất trong thời hiện đại.
Theo các nhà nghiên cứu, những trận động đất trong tương lai có thể gây ra sạt lở đất và sụp đổ địa hình, từ đó đe dọa các công trình kỹ thuật cũng như tính mạng của những người làm việc tại khu vực dự án.
Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học thuộc Đại học Công nghệ Thành Đô; Trung tâm Tích hợp quân sự – dân sự thuộc Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc; Trạm Quan sát và Nghiên cứu Tài nguyên Thiên nhiên khu vực trung lưu sông Yarlung Zangbo.
Để hạn chế các nguy cơ nói trên, nghiên cứu khuyến nghị cần tăng cường độ ổn định kết cấu ngay trong quá trình thi công thông qua các biện pháp như gia cố các mái dốc; xây dựng tường chắn và các công trình giữ ổn định; áp dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm giảm thiểu nguy cơ sạt lở đất và sụp đổ địa hình.