Pakistan đề xuất tuần tra chung eo biển Hormuz

Hãng tin Al Jazeera dẫn nguồn ngoại giao Pakistan cho biết, phái đoàn nước này đã đưa ra đề xuất điều tiết hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, trong đó có việc triển khai tuần tra chung để đảm bảo an toàn lưu thông. Sáng kiến này được đưa ra trong khuôn khổ các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại thủ đô Islamabad, bắt đầu từ ngày 11/4, sau khi hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài hai tuần.

Song song với nỗ lực ngoại giao, Mỹ cũng gia tăng hoạt động quân sự tại khu vực. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết, hai tàu chiến của Hải quân Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz nhằm chuẩn bị cho các hoạt động đảm bảo an ninh hàng hải và rà phá thủy lôi. Trong khi đó, ngoài hai tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Frank E. Peterson và USS Michael Murphy tham gia chiến dịch, Mỹ dự định bổ sung lực lượng, bao gồm thiết bị không người lái dưới nước, trong thời gian tới. Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper cho biết, mục tiêu là thiết lập một hành lang hàng hải an toàn để duy trì dòng chảy thương mại quốc tế.

Tuy nhiên, phía Iran đã bác bỏ thông tin tàu chiến Mỹ đi qua eo biển, đồng thời đưa ra cảnh báo cứng rắn. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ “đáp trả nghiêm khắc” mọi tàu quân sự tìm cách đi qua khu vực, khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz và chỉ cho phép tàu dân sự lưu thông trong những điều kiện nhất định.

Trong một diễn biến khác, ngày 12/4, Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar nhấn mạnh, Mỹ và Iran cần duy trì thỏa thuận ngừng bắn, sau khi vòng đàm phán thứ ba nhằm chấm dứt xung đột Trung Đông kết thúc mà không đạt được thỏa thuận. Ông Dar nêu rõ: “Điều cấp thiết là các bên tiếp tục tuân thủ cam kết ngừng bắn”, đồng thời tuyên bố Pakistan sẽ tiếp tục thúc đẩy đối thoại giữa nước Cộng hòa Hồi giáo và Mỹ trong thời gian tới.

Trong một tuyên bố ngắn được phát trên truyền thông nhà nước, ông Dar khẳng định Pakistan sẽ tiếp tục đóng vai trò tạo điều kiện cho các bên tham gia đối thoại và trao đổi.

Cùng ngày, hãng thông tấn Tasnim của Iran dẫn nguồn tin cho biết, “quyết định hiện nằm trong tay Mỹ” và Iran “không vội” nối lại đàm phán. Nguồn tin nêu rõ Iran đã đưa ra các sáng kiến và đề xuất “hợp lý” trong quá trình thương lượng, đồng thời khuyến cáo Washington cần tiếp cận các vấn đề một cách thực tế. Nguồn tin cũng cáo buộc Mỹ đã tính toán sai trong đàm phán cũng như trong xung đột, đồng thời cảnh báo tình hình tại eo biển Hormuz sẽ không thay đổi “cho đến khi Mỹ chấp nhận một thỏa thuận hợp lý”.

Trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, trong cuộc đàm phán, Iran đã từ chối các điều kiện của Mỹ, trong đó yêu cầu then chốt là Tehran phải cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, cũng như không theo đuổi các năng lực cho phép nhanh chóng đạt được loại vũ khí này. Ông Vance nhấn mạnh đây là mục tiêu cốt lõi của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong tiến trình đàm phán và việc không đạt được thỏa thuận là “tin xấu” đối với Iran nhiều hơn là đối với Mỹ.

Hiện chưa có thời gian hoặc địa điểm cụ thể cho vòng đàm phán tiếp theo.

Trong khi đó, nhiều nước tiếp tục thúc đẩy kêu gọi bảo đảm tự do hàng hải tại khu vực. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 11/4 cũng đã điện đàm, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tự do hàng hải tại eo biển Hormuz “trên cơ sở luật pháp quốc tế”, đồng thời kêu gọi các giải pháp ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

Theo thông tin từ Phủ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, hai nhà lãnh đạo cũng thảo luận về tình hình Trung Đông, nhấn mạnh tác động tiêu cực của leo thang căng thẳng đối với cộng đồng quốc tế, vai trò của tiến trình ngừng bắn tại Liban, cũng như các diễn biến tại Syria, Gaza và tiến trình hòa bình ở khu vực Caucasus.

Eo biển Hormuz hiện là tuyến vận tải quan trọng bậc nhất thế giới, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua mỗi ngày. Việc khu vực này bị gián đoạn trong thời gian qua đã gây ảnh hưởng mạnh đến thị trường năng lượng và làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải quốc tế.