Một cơ sở khai thác dầu ở Al-Rawdhatain, Kuwait. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được phép sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)
Theo truyền thông quốc tế ngày 7/9, giá dầu thô không tăng đột biến trong những tháng gần đây, nhưng giá các sản phẩm lọc dầu đã lên cao do nhiều nhà máy tại Nga và Trung Đông bị hư hại, trong khi hoạt động vận tải biển gặp trở ngại.
Tình trạng này có nguy cơ tiếp tục đẩy chi phí của các hãng vận tải biển và nhà máy điện lên cao. Châu Á được dự báo chịu ảnh hưởng nặng nhất do phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ vùng Vịnh, vốn đang bị gián đoạn bởi xung đột Iran. Singapore, trung tâm cung ứng nhiên liệu hàng hải lớn nhất thế giới, phải nhập khẩu hơn một nửa trong tổng nhu cầu gần một triệu thùng mỗi ngày.
Công ty tư vấn Energy Aspects dự báo thị trường dầu nhiên liệu có thể thiếu khoảng 218.000 thùng mỗi ngày trong quý III. Đây sẽ là lần đầu tiên nguồn cung rơi vào tình trạng thiếu hụt kể từ quý III/2025, thời điểm mức thâm hụt chỉ khoảng 6.000 thùng mỗi ngày.
Theo chuyên gia Valerie Panopio của Rystad Energy, tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài tại Trung Đông có thể khiến thị trường dầu nhiên liệu tiếp tục đặc biệt căng thẳng trong quý III.
Dầu nhiên liệu đang cùng xăng, dầu diesel và nhiên liệu hàng không đối mặt với tình trạng nguồn cung không theo kịp nhu cầu. Giá dầu diesel tại Mỹ đã lên mức cao kỷ lục trong ngày 4/9, trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran tái diễn và Ukraine tăng cường tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga.
Do lượng xăng và dầu diesel dự trữ xuống thấp, các nhà máy lọc dầu có xu hướng tăng sản lượng những mặt hàng mang lại lợi nhuận cao hơn. Điều này khiến nguồn cung dầu nhiên liệu dùng cho tàu biển và nhà máy điện càng bị thu hẹp.
Nhà máy lọc dầu Dangote của Nigeria, có công suất 650.000 thùng mỗi ngày, đã tăng xuất khẩu dầu diesel, xăng và nhiên liệu hàng không, trong khi giảm lượng dầu nhiên liệu bán ra nước ngoài. Dangote và nhiều nhà máy khác còn sử dụng dầu nhiên liệu làm nguyên liệu đầu vào cho các dây chuyền lọc hóa dầu thứ cấp để sản xuất những loại nhiên liệu có giá trị cao hơn.
Chuyên gia Royston Huan của Energy Aspects nhận định lượng xăng và dầu diesel dự trữ thấp kỷ lục sẽ khuyến khích các nhà máy trên thế giới vận hành tối đa các dây chuyền thứ cấp. Nhu cầu sử dụng dầu nhiên liệu làm nguyên liệu đầu vào vì thế sẽ tăng, khiến nguồn cung dành cho thị trường tiếp tục thắt chặt.
Tại trung tâm lưu trữ Amsterdam - Rotterdam - Antwerp, lượng xăng trong các kho độc lập đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần 5 năm vào ngày 27/8. Dự trữ nhiên liệu chưng cất, trong đó có dầu diesel, tại Bờ Đông Mỹ cũng xuống mức thấp kỷ lục trong tuần kết thúc ngày 28/8.
Lượng dầu nhiên liệu dự trữ tại Singapore, Amsterdam - Rotterdam - Antwerp và Fujairah hiện thấp hơn khoảng 30% so với mức trung bình cùng kỳ trong ba năm gần nhất.
Nhu cầu còn tăng thêm do nhiều tàu phải đi đường vòng để tránh eo biển Bab el-Mandeb hoặc toàn bộ Biển Đỏ trước những mối đe dọa từ lực lượng Houthi. Hải trình kéo dài đồng nghĩa các tàu phải tiêu thụ nhiều nhiên liệu hơn.
Tại Singapore, giá dầu nhiên liệu hàm lượng lưu huỳnh rất thấp, loại nhiên liệu hàng hải được sử dụng phổ biến, đã tăng 76% kể từ khi xung đột Iran nổ ra. Tính đến ngày 1/9, giá mặt hàng này đạt gần 825 USD mỗi tấn, tương đương khoảng 130 USD một thùng. Mức tăng này vượt xa đà tăng 40% của giá dầu Brent trong cùng giai đoạn.
Nguồn cung từ Nga và Trung Đông đều giảm mạnh. Các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái của Ukraine đã ảnh hưởng đến hoạt động lọc dầu của Nga, khiến xuất khẩu dầu nhiên liệu của nước này trong tháng 8 giảm xuống mức thấp kỷ lục 591.000 thùng mỗi ngày. Con số này thấp hơn nhiều so với mức trung bình hơn 860.000 thùng mỗi ngày trong năm 2025.
Xuất khẩu dầu nhiên liệu của Trung Đông trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 8 cũng giảm 45% so với cùng kỳ năm trước, xuống trung bình 447.000 thùng mỗi ngày. Riêng nhà máy Al-Zour của Kuwait, một trong những cơ sở xuất khẩu dầu nhiên liệu lớn, từ tháng 3 đến nay chỉ xuất được một lô hàng tương đương 26.000 thùng mỗi ngày, so với mức khoảng 191.000 thùng mỗi ngày trong 2 tháng đầu năm.
Trong bối cảnh nguồn cung tiếp tục thắt chặt, giá nhiên liệu hàng hải tăng có thể kéo theo cước vận chuyển, qua đó gây thêm sức ép lên chuỗi cung ứng toàn cầu.