Tàu chở dầu bị hư hại Arctic Metagaz. Ảnh: Cơ quan Quản lý An ninh Bờ biển Libya.
Theo tờ The Moscow Times, tàu Arctic Metagaz, mang theo khoảng 700 tấn nhiên liệu, đã bị ảnh hưởng bởi một loạt vụ nổ xảy ra ngày 3/3 khi đang trên hành trình vận chuyển khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga tới Ai Cập. Sau sự cố, con tàu mất khả năng kiểm soát và trôi dạt giữa khu vực biển nằm giữa Libya và Malta.
Phía Nga cáo buộc Ukraine đứng sau vụ tấn công nhằm vào con tàu, cho rằng thiết bị bay không người lái được phóng từ khu vực ven biển Libya đã gây ra các vụ nổ. Tuy nhiên, phía Ukraine đến nay chưa đưa ra bình luận hay xác nhận liên quan đến cáo buộc này.
Theo Bộ Giao thông Vận tải Nga, vào thời điểm xảy ra sự cố, tàu vẫn đang chở lượng lớn nhiên liệu, bao gồm khoảng 450 tấn nhiên liệu nặng và 250 tấn dầu diesel, cùng với một lượng đáng kể khí đốt tự nhiên hóa lỏng. Các hình ảnh được công bố cho thấy con tàu bị cháy và có vết rách lớn dọc theo mạn tàu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cấu trúc và khả năng vận hành.
Toàn bộ khoảng 30 thành viên thủy thủ đoàn đã được sơ tán an toàn ngay sau vụ việc. Tuy nhiên, tình trạng của con tàu tiếp tục xấu đi khi không được kiểm soát, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xảy ra sự cố thứ cấp.
Trước đó, ngày 24/3, cơ quan chức năng Libya đã thông báo triển khai các hoạt động lai dắt tàu nhằm đưa phương tiện này ra khỏi khu vực nguy hiểm. Tuy nhiên, đến ngày 2/4, cơ quan quản lý cảng và vận tải biển của Libya xác nhận chiến dịch đã bị gián đoạn do điều kiện thời tiết bất lợi.
Theo thông báo chính thức, gió giật mạnh với tốc độ lên tới 40-50 hải lý/giờ cùng sóng biển cao khoảng 5 mét đã khiến các tàu cứu hộ không thể tiếp cận và tiến hành lai dắt. Giới chức Libya cho biết con tàu hiện đang trong tình trạng “mất kiểm soát”, tiếp tục trôi dạt và có thể gây nguy hiểm cho các phương tiện hàng hải khác trong khu vực.
Nhà chức trách Libya đã phát đi cảnh báo tới tất cả tàu thuyền, các đơn vị hàng hải và cơ quan chức năng liên quan, yêu cầu duy trì khoảng cách an toàn với tàu Arctic Metagaz, đồng thời báo cáo ngay lập tức nếu phát hiện dấu hiệu cháy hoặc rò rỉ nhiên liệu.
Phụ trách công tác xử lý tàu gặp nạn là Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Libya (NOC) phối hợp với tập đoàn năng lượng Eni của Italy. Trước những lo ngại về nguy cơ ô nhiễm môi trường, chính quyền Libya đã quyết định giữ tàu ở vị trí xa bờ nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến vùng ven biển.
Tiềm ẩn thảm họa môi trường
Các chuyên gia môi trường cảnh báo rằng tình trạng của tàu Arctic Metagaz có thể dẫn đến một thảm họa sinh thái nghiêm trọng nếu không được xử lý kịp thời. Bà Natalia Gozak, đại diện tổ chức Greenpeace, nhấn mạnh yếu tố thời gian là then chốt trong việc ứng phó với sự cố.
Theo bà Gozak, giải pháp khả thi là nhanh chóng kiểm soát con tàu, bơm toàn bộ nhiên liệu và khí đốt ra ngoài, sau đó tiến hành đánh chìm có kiểm soát để ngăn ngừa nguy cơ rò rỉ. Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo đây là một chiến dịch cực kỳ nguy hiểm do khối lượng khí đốt lớn trên tàu, ước tính lên tới hơn 60.000 tấn, có thể gây nổ bất cứ lúc nào nếu không được xử lý đúng cách.
Nguy cơ này không chỉ ảnh hưởng đến Libya mà còn đe dọa toàn bộ khu vực Địa Trung Hải, đặc biệt là các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU). Trong một bức thư gửi Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ngày 18/3, lãnh đạo các nước Malta, Italy, Tây Ban Nha, Hy Lạp và Síp đã cảnh báo về khả năng xảy ra một thảm họa môi trường quy mô lớn nếu tàu tiếp tục trôi dạt và rò rỉ nhiên liệu.
Các nước này đồng thời kêu gọi EU kích hoạt cơ chế bảo vệ dân sự nhằm phối hợp ứng phó, giảm thiểu thiệt hại trong trường hợp xảy ra sự cố tràn dầu hoặc cháy nổ. Giới chức khu vực cho rằng việc xử lý con tàu không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn đòi hỏi sự phối hợp quốc tế chặt chẽ.
Trong khi đó, Cơ quan Bảo vệ Dân sự Italy nhận định việc lai dắt tàu Arctic Metagaz sẽ là một “chiến dịch phức tạp” do mức độ hư hại nghiêm trọng của thân tàu, đặc biệt là vết thủng lớn dọc theo mạn tàu, làm gia tăng nguy cơ vỡ cấu trúc trong quá trình di chuyển.
Hiện các bên liên quan đang tiếp tục theo dõi sát tình hình và đánh giá các phương án xử lý tối ưu, trong bối cảnh điều kiện thời tiết chưa có dấu hiệu cải thiện rõ rệt. Việc đảm bảo an toàn hàng hải, ngăn ngừa ô nhiễm môi trường và xử lý khủng hoảng một cách hiệu quả đang là những ưu tiên hàng đầu của các cơ quan chức năng trong khu vực.