Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được phép chia sẻ, sử dụng bởi bên thứ ba)
Theo truyền thông châu Âu ngày 20/8, mới đây Tổng thống Zelensky đã sa thải Phó chánh Văn phòng Tổng thống Iryna Mudra, trong lúc các cơ quan chống tham nhũng mở cuộc điều tra lớn nhằm vào một tổ chức tội phạm bị cáo buộc có sự tham gia của nhiều quan chức cấp cao liên quan đến Văn phòng Tổng thống.
Ngoài bà Mudra, danh sách nghi phạm còn có một nghị sĩ đương nhiệm, một cựu nghị sĩ, cùng tổng giám đốc và chủ tịch hội đồng giám sát của một ngân hàng quốc doanh. Mô tả do Cục Chống tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) đưa ra được cho là đề cập đến Sense Bank.
Các điều tra viên cáo buộc nhóm này hỗ trợ rửa khoảng 3 triệu euro, tương đương 150 triệu hryvnia, được sử dụng làm tiền bảo lãnh cho một nghi phạm trong vụ án tham nhũng.
Số tiền trên có liên quan đến Chiến dịch Midas, cuộc điều tra về những sai phạm tại Energoatom, tập đoàn năng lượng hạt nhân quốc doanh Ukraine. Đây được xem là vụ điều tra tham nhũng lớn nhất kể từ khi ông Zelensky lên nắm quyền.
Nghi vấn rửa tiền bảo lãnh từ vụ Midas
NABU và Văn phòng Công tố Chống tham nhũng Chuyên trách Ukraine (SAPO) công bố Chiến dịch Midas vào tháng 11/2025, sau hơn một năm điều tra.
Hai cơ quan cáo buộc các thành viên của một tổ chức tội phạm đã gây ảnh hưởng đến hoạt động của Energoatom dù không giữ chức vụ chính thức tại doanh nghiệp. Nhóm này bị nghi yêu cầu các nhà cung cấp chi khoản hoa hồng tương đương 10 - 15% giá trị hợp đồng để đổi lấy việc thanh toán được thông qua. Theo NABU, khoảng 85 triệu euro đã được rửa thông qua đường dây này.
Cựu Bộ trưởng Tư pháp và Năng lượng Herman Halushchenko bị cáo buộc rửa tiền và tham gia tổ chức tội phạm. NABU cho biết hơn 7,4 triệu USD, 2,4 triệu euro và 1,3 triệu franc Thụy Sĩ liên quan đến đường dây đã được chuyển hoặc cung cấp cho gia đình ông.
Khoản tiền 3 triệu euro trong cuộc điều tra mới, mang tên Chiến dịch Forest Gump, được cho là đã dùng để bảo lãnh cho ông Halushchenko. Theo các lệnh khám xét được nghị sĩ Ukraine tiết lộ, Sense Bank bị nghi được sử dụng để chuyển một phần số tiền này.
NABU cũng công bố các đoạn ghi âm trong đó bà Mudra thảo luận về Sense Bank và những nỗ lực bị nghi nhằm tác động đến các quyết định liên quan ngân hàng.
Trong một đoạn ghi âm hồi tháng 6, bà Mudra nói lãnh đạo Sense Bank sẽ đến gặp mình, đồng thời nhắc đến một người tên David và chủ nhiệm một ủy ban Quốc hội muốn tạo chỗ dựa chính trị cho ngân hàng. Hiện chưa có thông tin cụ thể về nhân vật David, song người này được cho là ông David Arakhamia, lãnh đạo nhóm nghị sĩ thuộc đảng Người phụng sự nhân dân của ông Zelensky.
Trong một đoạn ghi âm khác, bà Mudra nói một người tên Timur đã gọi điện và đề nghị bà tiếp nhận trách nhiệm đối với Sense Bank. Mô tả này được cho là ám chỉ ông Timur Mindich, người bạn lâu năm và cựu đối tác kinh doanh của ông Zelensky. Ông Mindich cũng bị cáo buộc là một trong những người cầm đầu đường dây tham nhũng trị giá khoảng 85 triệu euro trong vụ Midas.
Nhiều cựu quan chức thân cận với ông Zelensky bị điều tra
Ông Mindich thuộc nhóm thân cận với ông Zelensky từ trước khi Tổng thống Ukraine bước vào chính trường. Ông là đồng sở hữu Kvartal 95, công ty sản xuất do ông Zelensky đồng sáng lập. Sau khi trở thành nghi phạm trong vụ Midas, ông Mindich rời Ukraine sang Israel vào tháng 11/2025. Tên ông sau đó tiếp tục xuất hiện trong cuộc điều tra mang tên Dynasty.
Trong vụ này, NABU và SAPO cáo buộc hơn 8,8 triệu euro đã được rửa thông qua một dự án nhà ở cao cấp bên ngoài Kiev. Một phần nguồn tiền được cho là xuất phát từ các đường dây tham nhũng, trong đó có những sai phạm tại Energoatom.
Nhân vật đáng chú ý nhất bị điều tra trong vụ Dynasty là ông Andriy Yermak, cựu Chánh Văn phòng Tổng thống và từng là một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất tại Ukraine.
Ông Yermak lãnh đạo Văn phòng Tổng thống từ năm 2020 đến khi rời nhiệm sở năm 2025. Trong thời gian này, ông trở thành cố vấn chính trị thân cận nhất của ông Zelensky và giữ vai trò trung tâm trong các vấn đề đối nội, ngoại giao cũng như quá trình ra quyết định thời chiến.
Tháng 5/2026, NABU và SAPO xác định Yermak là nghi phạm trong vụ rửa tiền Dynasty. Tòa án ra lệnh tạm giam ông, đồng thời cho phép nộp khoản bảo lãnh 2,7 triệu euro. Số tiền này sau đó đã được thanh toán và ông Yermak bác bỏ mọi cáo buộc.
Cuộc điều tra còn liên quan đến cựu Phó Thủ tướng Oleksiy Chernyshov, người từng đảm nhiệm một số chức vụ cấp cao dưới thời ông Zelensky và được mô tả là bạn lâu năm của gia đình Tổng thống.
Một số cựu quan chức khác của Văn phòng Tổng thống cũng trở thành nghi phạm trong các vụ án riêng biệt. Ông Rostyslav Shurma, cựu phó chánh Văn phòng Tổng thống phụ trách chính sách kinh tế, bị điều tra từ tháng 1/2026 với cáo buộc lạm dụng cơ chế trợ giá năng lượng tái tạo của Ukraine.
NABU và SAPO nghi ngờ ông Shurma cùng em trai Oleh và một số người khác đã biển thủ khoảng 2,7 triệu euro. Hai anh em bị đưa vào danh sách truy nã hồi tháng 2 và bị tòa án ra lệnh tạm giam vắng mặt vào tháng 4. Ông Shurma hiện ở nước ngoài và phủ nhận hành vi sai trái.
Gánh nặng chính trị đối với ông Zelensky
Loạt điều tra diễn ra vào thời điểm nhạy cảm đối với tiến trình gia nhập Liên minh châu Âu của Ukraine.
Kiev và Brussels đã mở cụm đàm phán Các vấn đề nền tảng vào tháng 6, bao gồm pháp quyền, tư pháp, mua sắm công và kiểm soát tài chính. Cụm thứ hai, tập trung vào quan hệ đối ngoại, được mở vào tháng 7.
EU nhấn mạnh tiến triển trong cụm Các vấn đề nền tảng sẽ quyết định tốc độ chung của toàn bộ quá trình đàm phán gia nhập. Điều này khiến tính độc lập và hiệu quả của các cơ quan chống tham nhũng Ukraine được theo dõi đặc biệt chặt chẽ.
Các cuộc điều tra hiện đã liên quan đến cựu chánh Văn phòng Tổng thống, nhiều cựu phó chánh văn phòng, một người bạn lâu năm kiêm cựu đối tác kinh doanh của ông Zelensky, cùng các cựu bộ trưởng và quan chức cấp cao trong chính quyền.
NABU và SAPO cũng nhận được sự ủng hộ đáng kể từ xã hội Ukraine. Năm 2025, hàng chục nghìn người đã xuống đường phản đối sau khi Quốc hội tìm cách hạn chế quyền hạn của hai cơ quan này. Các tổ chức xã hội dân sự đồng thời yêu cầu tiếp tục điều tra những cáo buộc tham nhũng ở cấp cao nhất.
Ông Zelensky chưa bị xác định là nghi phạm trong bất kỳ vụ án nào. Tuy nhiên, đối với một tổng thống lên nắm quyền năm 2019 với cam kết đoạn tuyệt với nền chính trị tham nhũng, việc ngày càng nhiều nhân vật thân cận bị điều tra đang tạo ra sức ép chính trị khó có thể xem nhẹ.