Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe. Ảnh: AP/TTXVN
Theo báo chí Anh ngày 9/9, các quan chức Mỹ đã thông báo với một số đối tác châu Âu rằng Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe có thể tham gia sâu hơn vào hoạt động ngoại giao con thoi giữa Moskva và Kiev, đồng thời duy trì liên lạc với giới chức tình báo hai nước.
Động thái này được cân nhắc trong bối cảnh Nhà Trắng có thể thu hẹp vai trò của đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner. Hai quan chức này đã dẫn dắt các cuộc tiếp xúc với Nga và Ukraine nhưng chưa tạo được bước tiến đáng kể trong nỗ lực chấm dứt cuộc chiến kéo dài bốn năm rưỡi.
Tuy nhiên, người phát ngôn CIA Liz Lyons khẳng định thông tin trên không chính xác và Nhà Trắng tuyên bố ông Witkoff và ông Kushner vẫn được tổng thống hoàn toàn tin tưởng để đại diện Mỹ tiến hành đàm phán.
Washington cân nhắc điều chỉnh cách tiếp cận
Khả năng ông Ratcliffe đảm nhận vai trò lớn hơn nhận được phản ứng tích cực từ một số thủ đô châu Âu, nơi giới chức ngày càng sốt ruột trước tình trạng bế tắc của tiến trình hòa bình. Sau khoảng một năm rưỡi đàm phán, Tổng thống Nga Vladimir Putin vẫn không cho thấy dấu hiệu nhượng bộ những yêu cầu cứng rắn của Moskva.
Theo báo chí Anh, chính quyền Mỹ bắt đầu cân nhắc điều chỉnh nhóm đàm phán sau khi nỗ lực thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình đổ vỡ vào cuối tháng 2. Hoạt động ngoại giao sau đó bị tạm dừng khi Washington tập trung xử lý cuộc chiến tại Iran.
Ông Witkoff nhiều khả năng vẫn giữ chức đặc phái viên phụ trách các sứ mệnh hòa bình của Mỹ, trong đó có những cuộc đàm phán tại Trung Đông. Ông cũng có thể tiếp tục tham gia vấn đề Ukraine song song với ông Ratcliffe. Các nguồn thạo tin cho biết giữa hai quan chức đang có sự cạnh tranh về phạm vi phụ trách.
Cách tiếp cận dựa nhiều vào liên lạc trực tiếp và ít tuân theo quy trình ngoại giao truyền thống của ông Witkoff đã gây thất vọng cho Nga, Ukraine cùng các đồng minh phương Tây của Kiev. Ukraine cho rằng ông chưa gây đủ sức ép để Tổng thống Putin điều chỉnh lập trường. Trong khi đó, Moskva cho rằng ông Witkoff phải chịu một phần trách nhiệm khi hội nghị thượng đỉnh Nga và Mỹ tại Alaska năm ngoái không đạt đột phá.
Dù công khai đánh giá cao những nỗ lực của ông Witkoff, phía Nga được cho là sẵn sàng tiếp nhận một cách tiếp cận mới từ Washington. Nhà Trắng từng cân nhắc bổ nhiệm đại sứ Mỹ mới tại Moskva nhằm mở thêm một kênh liên lạc với Điện Kremlin.
Chuyến đi Moskva của Giám đốc CIA
Cuối tháng 8, ông Ratcliffe bất ngờ đến Moskva và thảo luận với các quan chức tình báo cấp cao của Nga về chiến sự tại Ukraine, Iran cùng những mối đe dọa hỗn hợp đối với châu Âu. Tổng thống Trump khi đó mô tả chuyến đi chỉ mang tính chất tương đối thường lệ.
Tình báo Ukraine sau đó báo cáo với Tổng thống Zelensky rằng chuyến thăm có thể cho thấy ông Ratcliffe đang chuẩn bị đảm nhận vai trò nổi bật hơn trong nỗ lực của Mỹ nhằm chấm dứt chiến sự. Theo báo chí Anh, Tổng thống Putin ban đầu dự kiến gặp Giám đốc CIA nhưng sau đó hủy kế hoạch vì ông Ratcliffe đưa ra đánh giá không mấy tích cực về tình hình chiến trường của Nga. Điện Kremlin phủ nhận một cuộc gặp như vậy từng được lên kế hoạch.
Một tuần sau chuyến đi của ông Ratcliffe, ông Witkoff và ông Kushner lần lượt gặp Tổng thống Putin tại Moskva và Tổng thống Zelensky tại Kiev. Hai người bày tỏ hy vọng Mỹ, Nga và Ukraine có thể nối lại đàm phán ba bên bị đình chỉ từ tháng 2, song các nguồn tin cho biết phía Mỹ đưa ra rất ít đề xuất mới, còn ông Putin vẫn giữ nguyên những yêu cầu trước đây.
Trong khi ông Kushner được cho là muốn chuyển trọng tâm sang Gaza và cuộc chiến giữa Mỹ, Israel với Iran, các quan chức Ukraine khẳng định Kiev có quan hệ làm việc tốt với cả ba người và không ưu tiên cá nhân nào. Theo họ, trở ngại chính của tiến trình đàm phán vẫn nằm ở lập trường của Nga.