El Nino có thể gây tác động gián tiếp tới châu Âu thông qua chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu. Ảnh minh họa: TTXVN
Theo kênh Euronews ngày 4/7, dữ liệu của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho thấy El Nino có thể phát triển thành một sự kiện mạnh trong giai đoạn từ tháng 7-9/2026. Nhiệt độ mặt nước biển tại trung tâm và phía đông xích đạo Thái Bình Dương được dự báo tiếp tục tăng rõ rệt, với mức dị thường trung bình theo mùa có thể vượt 2 độ C tại một số khu vực theo dõi chính.
Tổng thư ký WMO Celeste Saulo cho biết cộng đồng khí tượng quốc tế đang tăng cường phối hợp với Liên hợp quốc, các tổ chức khu vực và chính phủ các nước nhằm hỗ trợ những lĩnh vực dễ tổn thương trước khí hậu. Theo bà, dự báo theo mùa và hệ thống cảnh báo sớm có vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại về người, kinh tế và cộng đồng.
El Nino là một hiện tượng khí hậu tự nhiên, xuất hiện không đều, trung bình khoảng 2 - 7 năm một lần. Hiện tượng này xảy ra khi nhiệt độ nước biển ở phía đông Thái Bình Dương ấm lên bất thường, qua đó tác động đến hoàn lưu khí quyển và làm thay đổi mô hình thời tiết trên phạm vi toàn cầu.
Thông thường, El Nino khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng lên trong ngắn hạn và có thể làm thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên hơn. Trong các sự kiện El Nino trước đây, nhiều khu vực như Nam Mỹ, miền nam nước Mỹ, Đông Phi và Trung Á từng đối mặt nguy cơ lũ lụt cao hơn, trong khi Australia, một số vùng ở Nam Mỹ và châu Á, gồm Indonesia, có thể chịu hạn hán và nguy cơ cháy rừng lớn hơn.
Tuy nhiên, tác động của El Nino không phân bố đồng đều trên toàn cầu. Các ảnh hưởng rõ nhất thường xuất hiện ở vùng nhiệt đới, nơi hiện tượng này trực tiếp làm thay đổi nhiệt độ đại dương và lượng mưa. Với châu Âu, tác động thường gián tiếp hơn, yếu hơn và khó dự báo hơn so với các khu vực gần Thái Bình Dương.
Châu Âu không hoàn toàn miễn nhiễm với El Nino, nhưng khu vực này nhiều khả năng không chịu tác động trực tiếp trong mùa hè năm 2026. Các chuyên gia cho rằng nếu El Nino ảnh hưởng đến châu Âu, tác động có thể rõ hơn vào cuối năm, dưới dạng thời tiết bất ổn hơn, mùa thu và đầu mùa đông có thể ôn hòa, ẩm ướt và nhiều gió hơn.
Vì vậy, đợt nắng nóng gay gắt gần đây tại châu Âu không nên được quy trực tiếp cho El Nino. Dù hiện tượng này có thể làm nhiệt độ toàn cầu tăng thêm trong ngắn hạn, các nhà khoa học khí hậu nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra mới là yếu tố nền quan trọng khiến các đợt nóng tại châu Âu trở nên thường xuyên và dữ dội hơn.
Một phân tích nhanh của tổ chức World Weather Attribution cho thấy các mức nhiệt ban ngày và ban đêm trong đợt nóng gần đây ở châu Âu gần như không thể xảy ra vào tháng 6 nếu đặt trong điều kiện khí hậu của năm 1976. Nghiên cứu cũng ước tính một đợt nóng tương tự vào năm 1976 sẽ mát hơn khoảng 3,5 độ C vào ban ngày so với hiện nay.
Dù vậy, El Nino vẫn có thể gây tác động gián tiếp tới châu Âu thông qua chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu. Khi các khu vực sản xuất nông nghiệp ở Mỹ Latin, châu Á hoặc châu Phi chịu hạn hán, lũ lụt hoặc thiếu nước tưới, nguồn cung các mặt hàng mà châu Âu nhập khẩu có thể bị ảnh hưởng.
Các chuyên gia cảnh báo những cây trồng chủ lực như ngô, đậu, gạo hoặc một số nông sản nhiệt đới có thể gặp rủi ro tại các khu vực dễ tổn thương. Tại một số nước, lượng mưa suy giảm và mực nước sông xuống thấp có thể buộc nông dân phụ thuộc nhiều hơn vào nước ngầm, làm gia tăng nguy cơ khai thác quá mức và ảnh hưởng tới sản lượng xuất khẩu.
Nói cách khác, châu Âu có thể không phải là nơi hứng chịu trực tiếp “cơn thịnh nộ” của El Nino trong mùa hè này, nhưng vẫn khó đứng ngoài các hệ quả kinh tế và lương thực nếu thời tiết cực đoan gia tăng ở những khu vực sản xuất lớn trên thế giới.
Giới khoa học cũng cảnh báo không nên để El Nino trở thành lời giải thích thay thế cho biến đổi khí hậu. El Nino là hiện tượng tự nhiên, xuất hiện rồi suy yếu theo chu kỳ. Trong khi đó, xu hướng nóng lên toàn cầu do phát thải khí nhà kính tiếp tục tích lũy và làm nền nhiệt của hành tinh cao hơn qua từng thập kỷ.
El Nino có thể làm thời tiết cực đoan thêm khó lường trong những tháng tới, nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất. Với châu Âu, rủi ro lớn hơn vẫn là xu hướng nóng lên của khí hậu, khiến các đợt nắng nóng ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng hơn.