Chuyên gia: El Nino không phải nguyên nhân chính gây nắng nóng kỷ lục ở châu Âu

Theo Euronews ngày 24/6, các chuyên gia khí tượng cho rằng, nguyên nhân chính của đợt nắng nóng hiện nay tại châu Âu nằm ở xu hướng nóng lên dài hạn do biến đổi khí hậu kết hợp với các hình thái thời tiết cực đoan đang xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn.

Đây là đợt nắng nóng thứ ba trong năm tại Tây Âu. Tại Pháp, hơn một nửa trong số 96 tỉnh đã được đặt trong tình trạng báo động đỏ. Nhiều khu vực ghi nhận nhiệt độ trên 40 độ C cùng hiện tượng “đêm nhiệt đới”, khi nhiệt độ không giảm xuống dưới 20 độ C trong suốt 24 giờ.

Giới chức Pháp đang điều tra nguyên nhân cái chết của hai trẻ nhỏ được phát hiện trong xe ô tô ở khu vực đông nam nước này, trong đó nắng nóng cực đoan được xem là hướng điều tra chính. Trước đó, ba người cao tuổi gần thành phố Bordeaux cũng đã tử vong do các vấn đề sức khỏe liên quan đến nhiệt độ cao.

Tại Anh, cơ quan khí tượng Met Office đã ban hành cảnh báo đỏ về nắng nóng cực đoan đối với nhiều khu vực ở miền trung và miền nam nước Anh cũng như xứ Wales. Nhiệt độ có thể lên tới 39 độ C trong những ngày tới, trong khi độ ẩm cao khiến nguy cơ sốc nhiệt và các bệnh liên quan đến nhiệt độ gia tăng.

Ở Đức, nhiệt độ tăng mạnh làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, đặc biệt tại các bang phía nam và phía đông. Nhiều thành phố như Bonn, Stuttgart và Frankfurt đang chuẩn bị ứng phó với nền nhiệt có thể tiến sát mốc 40 độ C vào cuối tuần.

Đợt nắng nóng hiện nay diễn ra chỉ vài tuần sau khi Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) xác nhận các điều kiện El Nino đã xuất hiện trở lại tại khu vực Thái Bình Dương nhiệt đới. Điều này khiến một số ý kiến cho rằng El Nino là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới thời tiết cực đoan tại châu Âu.

Tuy nhiên, bà Ioanna Vergini, nhà sáng lập nền tảng dự báo thời tiết WYF24, nhận định cách lý giải này không phù hợp về mặt khí tượng học.

Theo bà, Thái Bình Dương hiện chưa ở trạng thái El Nino mạnh và ngay cả khi hiện tượng này phát triển mạnh hơn, ảnh hưởng trực tiếp tới các đợt nắng nóng mùa hè ở châu Âu vẫn khá hạn chế. Thay vào đó, châu Âu đang trải qua một hiện tượng “khóa dòng tia”, khiến khối không khí nóng bị giữ cố định trong thời gian dài trên cùng một khu vực.

Bà Vergini cho rằng chính hiện tượng thời tiết này tạo ra “vòm nhiệt” bao phủ Tây Âu, trong khi xu hướng nóng lên dài hạn do biến đổi khí hậu đóng vai trò khuếch đại cường độ của các đợt nắng nóng. Theo bà, việc tập trung quá nhiều vào El Nino có thể làm lu mờ nguyên nhân quan trọng hơn là sự nóng lên của khí hậu toàn cầu.

Các chuyên gia cũng lưu ý rằng tác động rõ rệt nhất của El Nino thường xuất hiện ở các khu vực nhiệt đới. Hiện tượng này có thể làm gia tăng nguy cơ lũ lụt tại một số nước Nam Mỹ, Đông Phi hoặc miền nam nước Mỹ, đồng thời làm tăng khả năng xảy ra hạn hán và cháy rừng tại Australia, Indonesia và nhiều khu vực khác ở châu Á.

Tại châu Âu, ảnh hưởng của El Nino thường mang tính gián tiếp hơn và chủ yếu liên quan đến những thay đổi trong thời tiết vào mùa thu hoặc mùa đông, chẳng hạn thời tiết ấm hơn, ẩm hơn hoặc nhiều gió hơn.

Theo các nhà khoa học khí hậu, El Nino chỉ là hiện tượng tự nhiên mang tính chu kỳ, thường làm tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu khoảng 0,2 độ C trong một khoảng thời gian nhất định. Trong khi đó, biến đổi khí hậu do con người gây ra đã khiến nhiệt độ bề mặt Trái Đất tăng khoảng 1,3 - 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Nhà khoa học khí hậu Friederike Otto thuộc Đại học Hoàng gia London cho rằng El Nino là hiện tượng đến rồi đi theo chu kỳ tự nhiên, trong khi biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục trở nên nghiêm trọng hơn nếu lượng khí thải từ nhiên liệu hóa thạch không được cắt giảm.

Châu Âu hiện là một trong những khu vực nóng lên nhanh nhất thế giới, với tốc độ cao hơn gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Nhiệt độ tại châu lục này đã tăng khoảng 2,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Một phần nguyên nhân đến từ việc nhiều khu vực của châu Âu nằm gần Bắc Cực, nơi nhiệt độ đang tăng nhanh gấp ba đến bốn lần mức trung bình toàn cầu. Băng tuyết tan làm giảm khả năng phản xạ ánh sáng Mặt Trời, khiến bề mặt tối hơn hấp thụ nhiều nhiệt hơn và tiếp tục thúc đẩy quá trình nóng lên.

Các chuyên gia nhận định những đợt nắng nóng cực đoan như hiện nay sẽ ngày càng xuất hiện thường xuyên và kéo dài hơn trong bối cảnh nhiệt độ toàn cầu tiếp tục tăng. Điều đó đồng nghĩa các hiện tượng thời tiết tự nhiên như El Nino có thể làm tình hình trở nên nghiêm trọng hơn, nhưng không phải là nguyên nhân cốt lõi đứng sau các đợt nắng nóng kỷ lục đang diễn ra tại châu Âu.