Núi Gibraltar ở vùng lãnh thổ Gibraltar. Ảnh: AFP/TTXVN
Theo EC, thỏa thuận này sẽ bổ sung và hoàn thiện hệ thống pháp lý vốn đã được Hiệp định Thương mại và Hợp tác (TCA) thiết lập giữa EU và Anh. Trước đó, Gibraltar không thuộc phạm vi điều chỉnh của TCA được ký kết năm 2020 và chính thức có hiệu lực từ năm 2021, khiến khu vực này đứng trước nhiều khoảng trống pháp lý trong quan hệ với EU.
Mục tiêu cốt lõi của thỏa thuận là bảo đảm sự thịnh vượng lâu dài cho toàn khu vực Gibraltar và vùng phụ cận. Theo đó, các bên thống nhất hướng tới việc xóa bỏ các rào cản đối với sự lưu thông của người và hàng hóa giữa Tây Ban Nha và Gibraltar, đồng thời duy trì sự toàn vẹn của Hiệp ước Schengen, Thị trường chung EU và Liên minh Hải quan. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, đi lại và hợp tác kinh tế – xã hội, trong khi vẫn bảo đảm các chuẩn mực pháp lý và an ninh của EU.
Về mặt thủ tục, các đề xuất của EC sẽ được chuyển tới Hội đồng châu Âu để tiến hành các bước cần thiết nhằm ký kết và kết luận thỏa thuận. Theo quy định của EU, Nghị viện châu Âu cũng cần phải có sự chấp thuận chính thức trước khi thỏa thuận được thực thi đầy đủ.
Tiến trình này diễn ra sau khi các bên đạt được thỏa thuận chính trị về những nguyên tắc then chốt vào tháng 6/2025, với sự tham gia của ông Maros Sefcovic, Ủy viên EU phụ trách thương mại và an ninh kinh tế; Ngoại trưởng Tây Ban Nha Jose Manuel Albares; Ngoại trưởng Anh David Lammy và Thủ hiến Gibraltar Fabian Picardo. Trên cơ sở đó, các nhóm đàm phán đã hoàn tất văn bản pháp lý vào tháng 12 năm ngoái.
EC nhấn mạnh rằng thỏa thuận đạt được không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn tạo nền tảng ổn định và lâu dài cho đời sống kinh tế – xã hội tại khu vực. Trong bối cảnh mỗi ngày có khoảng 15.000 người qua lại giữa Gibraltar và Tây Ban Nha, việc thiết lập một khung pháp lý rõ ràng, minh bạch được xem là yếu tố then chốt để củng cố niềm tin của người dân và cộng đồng doanh nghiệp.
Phát biểu về ý nghĩa của thỏa thuận, Ủy viên Maros Sefcovic khẳng định mục tiêu của EU luôn nhất quán và mang tính chiến lược, đó là bảo đảm sự thịnh vượng bền vững cho toàn khu vực, đồng thời gìn giữ tính toàn vẹn của Hiệp ước Schengen, Thị trường chung và Liên minh Hải quan. Theo ông, thỏa thuận sẽ tạo dựng cơ sở pháp lý vững chắc, góp phần tăng cường niềm tin, thúc đẩy hợp tác và mở ra một tương lai ổn định hơn cho quan hệ giữa Gibraltar và Tây Ban Nha.
EC kỳ vọng việc sớm hoàn tất và triển khai thỏa thuận sẽ góp phần củng cố quan hệ hợp tác mang tính xây dựng giữa EU và Vương quốc Anh trong giai đoạn hậu Brexit, đồng thời đem lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp trong toàn khu vực Gibraltar.